Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας (ΔΔ)

Permanent URI for this collection

Browse

Recent Submissions

Now showing 1 - 5 of 6
  • Thumbnail Image
    Item
    Embargo
    Το ιστορικό παρελθόν ως μέσο διαμόρφωσης της πολιτιστικής στρατηγικής και της διεθνούς εικόνας μιας χώρας : το εθνικό αφήγημα της Ισπανίας στον 20ό αιώνα
    Παπαϊωάννου, Αικατερίνη; Papaioannou, Aikaterini
    Η παρούσα διδακτορική διατριβή ασχολείται με τη μελέτη και τη διερεύνηση των τρόπων με τους οποίους το ιστορικό παρελθόν, η ιστορική πορεία χωρών, επιδρά και καθορίζει τη διαμόρφωση της πολιτιστικής τους στρατηγικής και πώς μια τέτοια στρατηγική συνεισφέρει στην οικοδόμηση της διεθνούς εικόνας και ισχύος μιας χώρας. Υπό το πρίσμα αυτό, αναλύεται, ειδικότερα, η περίπτωση της Ισπανίας κατά τον 20ό αιώνα. Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν πώς η χάραξη πολιτιστικής στρατηγικής και η ενίσχυση της πολιτιστικής διπλωματίας, μέσα και από τη γόνιμη αξιοποίηση της ιστορικής και εν γένει πολιτισμικής κληρονομιάς, αποτελούν παραμέτρους που μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στη βελτίωση της θέσης και της εικόνας της χώρας σε ένα εξόχως ανταγωνιστικό διεθνές περιβάλλον αλλά και στο άνοιγμα νέων προοπτικών και οριζόντων σε οικονομικό, πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο.
  • Thumbnail Image
    Item
    Embargo
    Εφαρμογές ανάδειξης και προβολής πολιτιστικών αγαθών σε εξωτερικό περιβάλλον
    Τζίμα, Σταυρούλα; Tzima, Stavroula
    Η προβολή και ανάδειξη των πολιτιστικών αγαθών αποτελεί ένα σημαντικό στάδιο στην αποτελεσματική διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς και οι τεχνολογίες ΤΠΕ μπορούν να συμβάλλουν σημαντικά στην κατεύθυνση αυτή. Η διερεύνηση της δυναμικής της ψηφιακής τεχνολογίας και κυρίως των έξυπνων κινητών συσκευών καθώς και της τεχνολογίας επαυξημένης πραγματικότητας στην ανάδειξη των πολλαπλών αξιών της πολιτιστικής κληρονομιάς συνόλων μνημείων πολιτιστικών αγαθών μη ευρέως διαδεδομένων ειδικά στην νέα γενιά αποτελεί το αντικείμενο της τρέχουσας διατριβής. Τα μνημεία αυτά συναντάμε σε διάφορες θέσεις, τόσο στο αστικό περιβάλλον, όσο και στο περιβάλλον της υπαίθρου και αποτελούν κομμάτι της ανεπίσημης ή επίσημης κληρονομιάς. Η διατριβή εστιάζει στις ευμετάβλητες συνθήκες του εξωτερικού περιβάλλοντος και σε πολιτιστικά αγαθά που δεν είναι ευρύτερα διαδεδομένα ειδικά στην νέα γενιά. Μέσω εφαρμογών στα πεδία της ψηφιακής αφήγησης, των παιχνιδιών και της επαυξημένης πραγματικότητας διερευνώνται οι παράγοντες υλοποίησης και διάχυσης, οι επιδράσεις, και η στάση και οι απόψεις των χρηστών, αξιοποιώντας έξυπνες, χαμηλού οικονομικού κόστους και διαδεδομένες στο ευρύ κοινό κινητές συσκευές. Η αξιολόγηση της τεχνολογίας και των εφαρμογών στηρίζεται στην ποιοτική μέθοδο έρευνας, η οποία προσφέρει την δυνατότητα να διερευνηθούν σε βάθος τα υπό μελέτη ζητήματα. Η συνολική μελέτη στηρίχθηκε σε μια σειρά από επιμέρους έρευνες, οι οποίες οργανώθηκαν και υλοποιήθηκαν σταδιακά, ανάλογα με τα ευρήματα και την εμπειρία που διαμορφώθηκε στην διάρκεια εκπόνησης της διατριβής. Τα κύρια ευρήματα της έρευνας ήταν η ανάγκη χρήσης υβριδικών τεχνικών στις εφαρμογές επαυξημένης πραγματικότητας στο εξωτερικό περιβάλλον, η αποδοχή και θετική στάση των χρηστών ως προς τις εφαρμογές και η αποτελεσματικότητα της ψηφιακής τεχνολογίας και των έξυπνων κινητών συσκευών στην ανάδειξη και προβολή των πολλαπλών αξιών των μη ευρέως διαδεδομένων πολιτιστικών αγαθών.
  • Thumbnail Image
    Item
    Open Access
    Οι εικαστικές τέχνες στη Θεσσαλονίκη στο β΄ μισό του 20ού αιώνα (1950-2000)
    Τσίχλα, Μαρκέλλα-Ελπίδα; Tsichla, Markella-Elpida
    Η παρούσα διδακτορική διατριβή αποσκοπεί α) στην εις βάθος διερεύνηση της πορείας των εικαστικών πραγμάτων στη συμπρωτεύουσα, β) στη διερεύνηση των ιστορικών και των κοινωνικών συνθηκών δημιουργίας των καλλιτεχνικών έργων, γ) στην ανάλυση των πολιτισμικών δεδομένων της πόλης, δ) στη διαπολιτισμική θεώρηση της καλλιτεχνικής δημιουργίας και ε) στην καταγραφή των καλλιτεχνικών ειδών και του καλλιτεχνικού δυναμικού που δραστηριοποιείται στη Θεσσαλονίκη. Η έως τώρα έρευνα για την Τέχνη στη Θεσσαλονίκη διακρίνεται για τον αποσπασματικό και επιδερμικό χαρακτήρα της, καθώς κινήθηκε σχεδόν αποκλειστικά σε μεμονωμένους καλλιτέχνες και σε έργα που τύχαιναν αποδοχής από ένα συγκεκριμένο κοινό, χωρίς να γίνεται εμβάθυνση σε παράγοντες που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της τέχνης και του πολιτισμού. Μετά τον μεγάλο πόλεμο, οι ιστορικές και κοινωνικές συνθήκες, άλλαξαν στη Θεσσαλονίκη. Το προσφυγικό ζήτημα και το μακεδονικό θέμα, ο διαπολιτισμικός της χαρακτήρας, οι ιστορικοί παράγοντες, οι νέες οικονομικές συνθήκες και η αστυφιλία, όπως και η θεωρούμενη «πρωτοκαθεδρία» της στη βόρεια Ελλάδα, σε συνδυασμό με την πρωτογενή πνευματική της ανάπτυξη, τη γειτνίαση με το Άγιο Όρος και με τους πολιτιστικούς θεσμούς που εμφανίστηκαν δυναμικά στην πόλη στα μεταπολεμικά χρόνια, ενίσχυσαν ένα «προφίλ» πνευματικής αυτονομίας, που προώθησε κινήσεις και δράσεις με κύριο στόχο την προβολή ενός καλλιτεχνικού ύφους με πολλά ιδιάζοντα χαρακτηριστικά και γνωρίσματα. Η «Σχολή Θεσσαλονίκης», η οποία αποτέλεσε αντικείμενο κριτικής μελέτης στο χώρο της λογοτεχνίας, ήταν ένα σύμπτωμα αυτής της αντίληψης για το ρόλο της Θεσσαλονίκης στον σύγχρονο ελληνικό πολιτισμό και τη σημασία που αυτή έχει για την ιστορία του καλλιτεχνικού μοντερνισμού στη σύγχρονη Ελλάδα. Τα αναμενόμενα αποτελέσματα θα βασίζονται αφενός σε μία οριζόντια εξέταση των εικαστικών συμβάντων σε συνδυασμό με τα ιστορικά και κοινωνικά γεγονότα και αφετέρου σε μία συσχέτιση με όψεις του πολιτισμού (από τη λογοτεχνία, το θέατρο και τον κινηματογράφο), που συνθέτουν κάθετα τις πνευματικές ιδιότητες της πόλης.
  • Thumbnail Image
    Item
    Open Access
    Νέες μορφές αστικού χώρου και οι αναπαραστάσεις τους ως δείγματα κοινωνικού μετασχηματισμού. Η περίπτωση της πόλης του Αγρινίου, 1900-1980
    Υφαντής, Ηλίας; Yfantis, Ilias
    H παρούσα επιστημονική εργασία χωρίζεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο καταγράφει την εξέλιξη των νέων μορφών αστικού χώρου εστιάζοντας στο παράδειγμα του Αγρινίου, μιας νεοελληνικής πόλης, που αναπτύχθηκε κατά τον 20 αιώνα. Την εξέλιξη των χώρων συνδέει άμεσα με τις ιστορικές, κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες που οδήγησαν στη ραγδαία αστικοποίηση και επέκταση της πόλης. Η συσχέτιση τους ξεκινάει χρονικά στις αρχές του 20ου αιώνα, περιλαμβάνει τις περίοδους του Μεσοπολέμου, της Κατοχής, του Εμφυλίου και ολοκληρώνεται τη μεταπολεμική περίοδο το έτος 1974. Στα παραπάνω χρονικά πλαίσια η παρούσα έρευνα εστιάζει ενδελεχώς σε δημόσιους χώρους όπως πλατείες, γήπεδα, μαρτυρικούς τόπους, δημοτική αγορά, Πάρκα, εκκλησίες, νεκροταφεία συγκοινωνιακούς κόμβους κ.ά. Συγκεκριμένα εξετάζονται οι συνθήκες δημιουργίας, η χρήση τους, η εξέλιξή τους, η λειτουργική ένταξή τους στο κοινωνικοοικονομικό γίγνεσθαι της πόλης και παράλληλα η νοηματοδότησή τους με διάφορες οπτικές (π.χ. παρουσία μνημείων, ονοματοδοσία). Στόχος των ανωτέρω προσεγγίσεων είναι η αποτύπωση του μετασχηματισμού τους και η χρήση τους ανάλογα με τις εκάστοτε κυρίαρχες κοινωνικές, ιδεολογικές και οικονομικές τάσεις που καταγράφονται στην πόλη και που επέβαλλε η δημόσια-θεσμική μνήμη. Το δεύτερο μέρος επιχειρεί να καταγράψει την υποσυνείδητη λειτουργία του χώρου όχι από την πλευρά της κυρίαρχης θεσμικής μνήμης αλλά μέσω των αναπαραστάσεών τους. Επιλέγεται η λογοτεχνία διότι η πόλη του Αγρίνιου δεν έχει αξιόλογες αναφορές σε άλλες μορφές τέχνης όπως η ζωγραφική ή ο κινηματογράφος. Η αποτύπωση των χώρων επιχειρείται να δοθεί σε τέσσερις θεματικές αφηγήσεων. Η πρώτη εξετάζει τις λογοτεχνικές αναφορές για την «περίκεντρη» αγροτική πόλη του καπνού με τις διαδοχικές διαβάσεις και διαδρομές. Η δεύτερη εξετάζει το Αγρίνιο ως ταραγμένη πόλη στα χρόνια του πολέμου, τις εξόδους διαφυγής και ,κυρίως, τη λογοτεχνική αναπαράσταση των τόπων μαρτυρίου. Η τρίτη θεματική επιχειρεί να προσεγγίσει την πόλη μέσω των αναμνήσεων απλών ανθρώπων και αφού τις συγκολλήσει, να δημιουργήσει ένα ενιαίο λογοτεχνικό μνημονικό παζλ ,καταγράφοντας με τον τρόπο αυτό τις υποσυνείδητες εμπειρίες της. Η έρευνα κλείνει με την τέταρτη θεματική η οποία παραθέτει τις λογοτεχνικές εκείνες εστιάσεις που επικεντρώνουν περισσότερο στην υλικοαισθητική περιγραφή των χώρων.
  • Thumbnail Image
    Item
    Open Access
    Πολιτισμικές αντιλήψεις εκπαιδευτικών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης για τις Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών : η περίπτωση των εκπαιδευτικών ψηφιακών παιχνιδιών
    Αλεξανδρή, Αθανασία; Alexandri, Athanasia
    Η παρούσα διδακτορική διατριβή πραγματεύεται ζητήματα που σχετίζονται με τις αντιλήψεις των εκπαιδευτικών Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης αναφορικά με καινοτόμες διδακτικές πρακτικές που εμπλέκουν τις Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) στην εκπαιδευτική πράξη. Διερευνάται η εκπαιδευτική ταυτότητα των λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης ως προς τις ΤΠΕ, και ειδικότερα το γνωστικό, διδακτικό, εξωδιδακτικό, προσωπικό προφίλ στο συγκεκριμένο πεδίο ενδιαφέροντος, καθώς και οι αντιλήψεις τους για την παιδαγωγική αξιοποίηση των ΤΠΕ στη διδακτική πράξη. Επιπλέον μελετάται η επιρροή που ασκεί το ευρύτερο κοινωνικό, πολιτισμικό και οικονομικό συγκείμενο στη διαμόρφωση των παιδαγωγικών πεποιθήσεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με τις ΤΠΕ. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζονται τα προσωπικά και εξωγενή προσκόμματα που αντιμετωπίζουν για την επίτευξη της ενσωμάτωσης των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διαδικασία. Η μελέτη των προαναφερθέντων ζητημάτων αποτελεί τη βάση για τη στόχευση ως προς το κεντρικό θέμα της διατριβής, που αφορά στο εκπαιδευτικό ψηφιακό παιχνίδι. Η ευρεία χρήση των ψηφιακών παιχνιδιών από τους εφήβους, ο επιτυχής για τη γνωστική ανάπτυξή τους συνδυασμός παιχνιδιού – μάθησης και η δυνατότητα αξιοποίησης ψηφιακών παιχνιδιών που βασίζονται στη μάθηση (Digital Games Based Learning - DGBL), έστρεψαν το ερευνητικό ενδιαφέρον προς τη συγκεκριμένη κατεύθυνση. Στο πλαίσιο αυτό αποτιμάται αρχικά σε εμπειρικό επίπεδο η δημιουργία ενός και η εφαρμογή δύο εκπαιδευτικών ψηφιακών παιχνιδιών κατά την υλοποίηση Προγράμματος Σχολικών Δραστηριοτήτων και ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην εν λόγω εκπαιδευτική διαδικασία. Σε ένα δεύτερο επίπεδο, η έρευνα στοχεύει στην ανάδειξη του γενικότερου προφίλ του εκπαιδευτικού Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, ο οποίος, επιχειρώντας καινοτόμες διδακτικές πρακτικές με τις ΤΠΕ, υποστηρίζει την αξιοποίηση ψηφιακών παιχνιδιών για τη βελτίωση της μαθησιακής διαδικασίας. Συμπληρωματικά, το ερευνητικό ενδιαφέρον στρέφεται στο πεδίο των εξωτερικών παραγόντων που διαμορφώνουν το πλαίσιο στο οποίο ο εκπαιδευτικός καλείται να εφαρμόσει την παιγνιώδη δραστηριότητα, ώστε να αποτυπωθεί ένα ολοκληρωμένο πρόσφορο «περιβάλλον» για την αξιοποίηση των ψηφιακών εκπαιδευτικών παιχνιδιών. Η μελέτη ολοκληρώνεται με τη διαμόρφωση ενός θεωρητικού μοντέλου, στο οποίο σκιαγραφείται το ολοκληρωμένο προφίλ του εκπαιδευτικού που διαθέτει όλα τα απαιτούμενα εφόδια για να ενσωματώνει αποτελεσματικά τα ψηφιακά παιχνίδια στην εκπαιδευτική πράξη. Τέλος, παρατίθενται κάποιες προτάσεις για μελλοντικές ερευνητικές προσπάθειες, που μπορούν να επεκτείνουν/ βελτιώσουν τα αποτελέσματα της έρευνας. Επισημαίνεται ότι το ερευνητικό ενδιαφέρον της παρούσας μελέτης έγκειται στο ότι δεν έχουν ερευνηθεί συνδυαστικά οι γενικότερες αντιλήψεις των εκπαιδευτικών Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης για τις ΤΠΕ με τη στάση τους απέναντι στα ψηφιακά εκπαιδευτικά παιχνίδια. Εξάλλου δεν έχει ερευνητικά αποτυπωθεί το ολοκληρωμένο προφίλ του εκπαιδευτικού που αντιμετωπίζει την παιγνιώδη δραστηριότητα όχι μόνο ως μια ενδιαφέρουσα προοπτική, αλλά ως μια ευχάριστη και άκρως παιδαγωγικά επωφελή πρακτική. Η μελέτη υποστηρίζεται από τη θεωρητική προσέγγιση και τη βιβλιογραφική ανασκόπηση των θεμάτων που άπτονται του ενδιαφέροντός της. Ως προς το θεωρητικό πλαίσιο, επικεντρώνεται στα σημαντικότερα πεδία του γενικότερου άξονα των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας, των αντιλήψεων των εκπαιδευτικών και των παραγόντων που συμβάλλουν στη διαμόρφωσή τους. Επιπροσθέτως, προσεγγίζεται θεωρητικά το ψηφιακό παιχνίδι και τα εκπαιδευτικά ψηφιακά παιχνίδια (serious games) σε σχέση με τις θεωρίες μάθησης, τη Μάθηση Βασισμένη σε Ψηφιακά Παιχνίδια, καθώς και τα ποικίλα οφέλη που αποφέρουν στην εκπαιδευτική διαδικασία. Ως προς το μεθοδολογικό πλαίσιο, η εμπειρική έρευνα στράφηκε αρχικά στο πεδίο της δημιουργίας και αξιολόγησης ενός δισδιάστατου και στην αξιολόγηση ενός τρισδιάστατου παιχνιδιού, το οποίο αποτελεί την μετεξέλιξη του πρώτου. Πέραν τούτου, διενεργήθη ποσοτική έρευνα, στην οποία συμμετείχαν εκπαιδευτικοί Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας. Ως εργαλείο συλλογής δεδομένων αξιοποιήθηκε το ερωτηματολόγιο. Η στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων περιέλαβε σε πρώτη φάση το συνολικό πληθυσμό - στόχο και σε δεύτερη φάση ένα στοχευμένο δείγμα που προέκυψε από την επεξεργασία των αποτελεσμάτων του αρχικού στατιστικού πληθυσμού. Ακολούθησε η αποτίμηση όλων των αποτελεσμάτων και η εξαγωγή συμπερασμάτων. Από τα ευρήματα της έρευνας διαπιστώνεται ότι, ενώ το διδακτικό προφίλ των εκπαιδευτικών έχει μαθητοκεντρικό προσανατολισμό, εν τούτοις, δεν αξιοποιούν παιδαγωγικά τις ΤΠΕ στη διδακτική πράξη. Αναγνωρίζουν πιο έντονη τη συνεισφορά των ΤΠΕ σε επίπεδο εξωδιδακτικών δραστηριοτήτων, όπως αυτό της υλοποίησης Προγραμμάτων Σχολικών Δραστηριοτήτων. Επιπροσθέτως αποκαλύπτονται ελλείμματα τεχνολογικών γνώσεων και δεξιοτήτων των εκπαιδευτικών και αναγνωρίζεται το έντονο ενδιαφέρον τους για επιμόρφωση στις ΤΠΕ. Αναφορικά με τους εξωτερικούς παράγοντες που διαμορφώνουν το πλαίσιο για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική πράξη, συμπεραίνεται ότι οι σύγχρονοι Έλληνες/ίδες εκπαιδευτικοί αντιμετωπίζουν τα εξωγενή προσκόμματα ως μείζονα στην προσπάθεια αξιοποίησης των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική πράξη. Αυτά αφορούν πρωτίστως στην ανάγκη βελτίωσης των υποδομών και ενίσχυσης της συνεργατικής κουλτούρας του σχολικού οργανισμού προς τη συγκεκριμένη κατεύθυνση. Αντιθέτως, τα προσωπικά εμπόδια ως προς τη στήριξη και προώθηση καινοτόμων διδακτικών πρακτικών με τις ΤΠΕ αποτιμώνται ως ελάσσονα. Αναφορικά με το πεδίο των αντιλήψεων, συνάγονται θετικές αντιλήψεις των εκπαιδευτικών για τις ΤΠΕ γενικότερα, τη συνεισφορά τους στην επαγγελματική ανάπτυξη και στη μαθησιακή διαδικασία. Παρά ταύτα, εκφράζονται επιφυλάξεις ως προς την ποιοτική αξιοποίηση των Νέων Τεχνολογιών από τους μαθητές/τριες. Στο πεδίο των αντιλήψεων για τα ψηφιακά εκπαιδευτικά παιχνίδια, αναγνωρίζεται η προστιθέμενη αξία τους στην εκπαιδευτική πράξη, παρά την εξαιρετικά περιορισμένη χρήση τους. Διαπιστώνονται τα ποικίλα οφέλη πρωτίστως της δημιουργίας και δευτερευόντως της χρήσης ενός serious game ως καινοτόμου διδακτικής πρακτικής στο πλαίσιο της τυπικής ή ημιτυπικής εκπαίδευσης. Τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων του στοχευμένου δείγματος των εκπαιδευτικών που υποστηρίζουν θερμά την αξιοποίηση των εκπαιδευτικών ψηφιακών παιχνιδιών για τη βελτίωση της μαθησιακής διαδικασίας, αποκαλύπτουν διαφοροποιήσεις από το γενικό δείγμα και διαμορφώνουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του προφίλ τους. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η πολύ έντονη διαθεσιμότητα των συγκεκριμένων εκπαιδευτικών να μετασχηματίσουν τη διδακτική τους πρακτική και τον ρόλο τους σε αυτή, η επαναλαμβανόμενη εθελοντική συμμετοχή τους σε καινοτόμες εξωδιδακτικές συνεργατικές δράσεις με τους μαθητές/τριες, η συστηματική ενασχόλησή τους με τις ΤΠΕ για την προετοιμασία της διδασκαλίας και την αυτοεπιμόρφωση, η συχνότερη αξιοποίηση των ΤΠΕ στην καθημερινή διδακτική πράξη και η περιορισμένη αρνητική επίδραση των εξωγενών προσκομμάτων στην προαναφερθείσα επιλογή. Αναφορικά με τις αντιλήψεις τους για τις ΤΠΕ , αυτές αναγνωρίζονται πιο ισχυρές κυρίως ως προς το πεδίο της συνάρτησής τους με τις απαιτήσεις της σύγχρονης κοινωνικής πραγματικότητας, της επαγγελματικής τους εξέλιξης και της πρόθεσής τους να προσδίδουν έναν ενδιαφέροντα και ελκυστικό χαρακτήρα στη διδασκαλία, προκειμένου να ενισχύουν τα κίνητρα μάθησης των εκπαιδευόμενων.