Please use this identifier to cite or link to this item: http://hdl.handle.net/10889/10454
Title: Τα στοιχεία αρνητικής πολικότητας στη νόσο Alzheimer και την ήπια γνωσιακή διαταραχή
Other Titles: The NPIs in Alzheimer's disease and mild cognitive impairment
Authors: Χαλκιοπούλου, Χριστίνα
Keywords: Νόσος Αλτσχάιμερ
Γνωσιακή διαταραχή
Σύνταξη
Άρνηση
Πολικότητα
Ψυχογλωσσολογία
Γλωσσολογία
Νευρογλωσσολογία
Keywords (translated): Alzheimer's disease
Cognitive disorder
Syntax
Negativity
Polarity
Linguistics
Neurolinguistics
NPIS
Impairment
Abstract: Στην παρούσα εργασία ασχολούμαστε με τα στοιχεία αρνητικής πολικότητας και συγκεκριμένα πώς αυτά νομιμοποιούνται στην ελληνική γλώσσα από υγιείς πληθυσμούς σε σύγκριση με άτομα με νόσο Alzheimer ή Ήπια Γνωσιακή Διαταραχή. Στόχος είναι να εξετάσουμε τη συμπεριφορά και την ισχύ πέντε διαφορετικών συνθηκών νομιμοποίησης ενός στοιχείου αρνητικής πολικότητας για τα ελληνικά στους παραπάνω πληθυσμούς. Οι συνθήκες που μελετώνται εδώ είναι: η άρνηση δεν, ελάχιστοι, μόνο, τα επηρεαστικά (emotive) ρήματα και προτάσεις χωρίς κανένα νομιμοποιητή. Έτσι, θα δούμε εάν όλα τα στοιχεία που νομιμοποιούν το στοιχείο αρνητικής πολικότητας ποτέ που εξετάζεται εδώ, έχουν την ίδια ισχύ: εάν κάποια φαίνεται να είναι πιο ισχυρά (νομιμοποιητές), κάποια πιο αδύναμα (rescuers) και κάποια δεν καταφέρνουν να κάνουν καθόλου νομιμοποίηση στη νόσο Alzheimer και την Ήπια Γνωσιακή Διαταραχή αλλά και σε υγιείς συμμετέχοντες. Μεθοδολογία: δοκιμασία κρίσης αποδεκτότητας (acceptability judgement task) που εξετάζει την ικανότητα κατανόησης και επεξεργασίας προτάσεων, δηλαδή κατά πόσο αυτές είναι αποδεκτές γραμματικά και σημασιολογικά από τον συμμετέχοντα. Συμμετέχοντες: 4 ασθενείς (3 με Ήπια Γνωσιακή Διαταραχή και 1 με νόσο Alzheimer σε μεσαίο βαθμό), 4 υγιείς ηλικιωμένοι ως ομάδα ελέγχου. Πειραματικό υλικό: 5 λίστες με 54 ζεύγη προτάσεων ανά λίστα, από τα οποία τα 30 αποτελούσαν τα πειραματικά στοιχεία και τα 24 ήταν παρελκυστικά στοιχεία (fillers). Εξετάστηκε το στοιχείο αρνητικής πολικότητας ποτέ σε 5 διαφορετικές συνθήκες. Από τα 30 ζεύγη προτάσεων προς έρευνα η κάθε συνθήκη περιλαμβάνει 6 ζεύγη προτάσεων. Προβλέψεις: Οι υγιείς ηλικιωμένοι πληθυσμοί αλλά και οι ασθενείς με νόσο Alzheimer ή Ήπια Γνωσιακή Διαταραχή προβλέπεται ότι στις προτάσεις που περιέχουν το μόριο δεν θα εμφανίσουν υψηλή βαθμολογία αποδεκτότητας εφόσον η ρητή προτασιακή άρνηση αποτελεί τον πιο ισχυρό τρόπο νομιμοποίησης ενός στοιχείου αρνητικής πολικότητας. Ο παθολογικός πληθυσμός παρουσιάζει σημασιολογικό και πραγματολογικό έλλειμα με αποτέλεσμα να επηρεαστεί η επεξεργασία δομών που απαιτούν τη χρήση της σημασιολογικής μνήμης και την αναγωγή σε ένα πραγματολογικό επίπεδο. Τέτοιες είναι οι προτάσεις που για τη νομιμοποίηση του στοιχείου αρνητικής πολικότητας υπάρχει η λέξη μόνο ή ένα επηρεαστικό ρήμα, που αποτελούν πολύπλοκες συντακτικά και σημασιολογικά δομές. Με βάση αυτό, σε αυτές τις προτάσεις αναμένεται ότι το σκορ αποδεκτότητας θα είναι χαμηλό στους παθολογικούς πληθυσμούς, ενώ οι υγιείς προβλέπεται ότι θα κάνουν ένα είδος νομιμοποίησης, πιθανώς διάσωσης (rescuing). Αντίστοιχα, και οι δύο ομάδες προβλέπεται να εμφανίσουν υψηλό βαθμό αποδεκτότητας προτάσεων με τη λέξη ελάχιστοι ως νομιμοποιητή του στοιχείου αρνητικής πολικότητας ποτέ, αλλά όχι σε τόσο μεγάλο βαθμό όσο στη ρητή προτασιακή άρνηση, εφόσον ανήκει στους ελάχιστα ισχυρούς νομιμοποιητές. Συγκεκριμένα, οι υγιείς συμμετέχοντες αναμένεται να παρουσιάσουν μεγαλύτερο βαθμό αποδεκτότητας τέτοιων προτάσεων από τους παθολογικούς πληθυσμούς, διότι για τη διαδικασία νομιμοποίησης ενός στοιχείου αρνητικής πολικότητας μέσω του ποσοδείκτη ελάχιστοι χρειάζεται μία σημασιολογική επεξεργασία πέρα από το συντακτικό επίπεδο της πρότασης και πραγματολογικές διεργασίες για να παραχθεί το αρνητικό νόημα. Δεδομένου του σημασιολογικού ελλείμματος στη νόσο Alzheimer και την Ήπια Γνωσιακή Διαταραχή προβλέπεται ότι σε τέτοιες προτάσεις οι ασθενείς συμμετέχοντες θα κάνουν διάσωση, σε σύγκριση με τους υγιείς που αναμένεται να κάνουν, έστω και λιγότερο ισχυρή, νομιμοποίηση. Τέλος, προτάσεις χωρίς κανένα νομιμοποιητή προβλέπεται να μη γίνουν αποδεκτές από κανένα συμμετέχοντα, εφόσον ένα στοιχείο αρνητικής πολικότητας στα ελληνικά χρειάζεται οπωσδήποτε ένα στοιχείο να το νομιμοποιήσει. Αποτελέσματα: Η ομάδα ελέγχου με τους υγιείς ηλικιωμένους εμφάνισε πολύ υψηλό βαθμό αποδεκτότητας προτάσεων με τη ρητή άρνηση δεν. Στην επόμενη θέση ακριβώς έρχονται προτάσεις με τη λέξη ελάχιστοι ως νομιμοποιητή του στοιχείου αρνητικής πολικότητας. Οι προτάσεις που περιέχουν τη λέξη μόνο ή ένα επηρεαστικό ρήμα εμφανίζουν χαμηλότερο βαθμό αποδεκτότητας ενώ όσες δεν περιλαμβάνουν κανένα τύπο νομιμοποιητή είναι ελάχιστα αποδεκτές από τους συμμετέχοντες. Τα άτομα με νόσο Alzheimer ή με Ήπια Γνωσιακή Διαταραχή είχαν διαφορετικά αποτελέσματα και από την ομάδα ελέγχου, αλλά και από τις προβλέψεις μας. Αρχικά, οι προτάσεις με τη ρητή προτασιακή άρνηση είχαν μεγάλο βαθμό αποδεκτότητας από τον παθολογικό πληθυσμό, κάπως μικρότερη, όμως από τις προτάσεις με τη λέξη ελάχιστοι να νομιμοποιεί το ποτέ. Ίδιο βαθμό αποδεκτότητας εμφάνισαν και οι προτάσεις με τη λέξη μόνο ως ένα τύπο νομιμοποιητή του στοιχείου αρνητικής πολικότητας με τη συνθήκη Α. Τέλος, οι δύο τελευταίες συνθήκες είχαν σημαντικά χαμηλότερο σκορ στη δοκιμασία αποδεκτότητας ως αρνητικές προτάσεις στην ομάδα παθολογικού πληθυσμού. Συμπεράσματα: Οι προβλέψεις για τη γλωσσική συμπεριφορά των υγιών ατόμων της ομάδας ελέγχου αναφορικά με τη νομιμοποίηση ενός στοιχείου αρνητικής πολικότητας στα ελληνικά φαίνεται να επιβεβαιώνονται, ενώ ο παθολογικός πληθυσμός σε κάποιες περιπτώσεις αντέδρασε όπως αναμενόταν ενώ σε άλλες όχι. Αρχικά, οι προτάσεις που περιείχαν ένα ρητό δείκτη άρνησης (δεν) είχαν υψηλή βαθμολογία αποδεκτότητας και στις δύο ομάδες (με την ομάδα του παθολογικού πληθυσμού κάπως χαμηλότερη), άρα ένα στοιχείο αρνητικής πολικότητας εμφανίζει ισχυρή νομιμοποίηση σε περιβάλλοντα που υπάρχει ένας τέτοιος δείκτης στα ελληνικά. Ασθενείς με Alzheimer και Ήπια Γνωσιακή Διαταραχή δεν εμφανίζουν διαταραχή στην επεξεργασία απλών συντακτικών πληροφοριών σε περιβάλλοντα που δε χρειάζεται να κάνουν ιδιαίτερες σημασιολογικές διεργασίες, αλλά, εφόσον δεν τα πήγαν όσο καλά αναμενόταν, η ρητή προτασιακή άρνηση δε φαίνεται να αποτελεί πλεονέκτημα για αυτούς στην επεξεργασία τέτοιων δομών, σε σύγκριση με τους υγιείς στους οποίους λειτουργεί ως τον ισχυρότερο τύπο νομιμοποίησης. Από την άλλη, η λέξη ελάχιστοι, σε αντίθεση με τις προβλέψεις, καταφέρνει να νομιμοποιήσει το στοιχείο αρνητικής πολικότητας σαν ισχυρός νομιμοποιητής στους παθολογικούς πληθυσμούς ενώ κάπως λιγότερο ισχυρός στην ομάδα ελέγχου. Σε τέτοιες προτάσεις οι παθολογικοί πληθυσμοί που εξετάστηκαν φαίνεται να έχουν καλή απόδοση, παρόμοια, βέβαια, με την προηγούμενη περίπτωση αλλά με μία πιθανή τάση διευκόλυνσης. Λόγω του ότι λέξεις όπως το ελάχιστοι δημιουργούν περιβάλλοντα Καταφορικής Συνεπαγωγής, τέτοιες προτάσεις ανήκουν στη ρητή άρνηση σε αντίθεση με αυτές που περιέχουν ένα επηρεαστικό ρήμα που είναι μόνο υπόρρητα αρνητικές. Το αρνητικό υπονόημα που συνεπάγεται από τις προτάσεις με τη λέξη ελάχιστοι δεν είναι προϊόν ενός τύπου σημασιολογικής επεξεργασίας που να αποτελεί προβληματική περιοχή για τα άτομα με Alzheimer ή Ήπια Γνωσιακή Διαταραχή. Προτάσεις με τη λέξη μόνο αλλά ιδιαίτερα οι δομές με ένα επηρεαστικό ρήμα εμφανίζουν ένα χαμηλότερο βαθμό αποδεκτότητας και στις δύο ομάδες (με σημαντικά χαμηλότερο στους υγιείς πληθυσμούς), έτσι φαίνεται ότι αυτά τα περιβάλλοντα προσφέρουν ένα είδος αδύναμης νομιμοποίησης στην ελληνική, τη διάσωση. Οι προτάσεις που δεν περιέχουν κανένα νομιμοποιητή για το στοιχείο αρνητικής πολικότητας δεν είναι σχεδόν καθόλου αποδεκτές από τους συμμετέχοντες του πειράματος, έτσι αποδεικνύεται ότι στα ελληνικά είναι υποχρεωτική η χρήση ενός στοιχείου για να νομιμοποιηθούν τα στοιχεία αρνητικής πολικότητας.
Abstract (translated): The present thesis concerns the NPIS in Alzheimer's disease and Μild Cognitive Ιmpairment.
Appears in Collections:Τμήμα Φιλολογίας (ΜΔΕ)

Files in This Item:
File Description SizeFormat 
Κρίστα Χαλκιοπούλου μεταπτυχιακή.pdf2.07 MBAdobe PDFView/Open


Items in DSpace are protected by copyright, with all rights reserved, unless otherwise indicated.