Please use this identifier to cite or link to this item: http://hdl.handle.net/10889/8923
Title: Μελέτη προτύπων βιοποικιλότητας και φυτογεωγραφικών σχέσεων νησιωτικών ενδιαιτημάτων με σύγχρονες μεθόδους
Authors: Κουγιουμουτζής, Κωνσταντίνος
Keywords: Φυτογεωγραφία Κυκλάδων
Πρότυπα χλωριδικής ποικιλότητας
Αιγαίο
Ανάφη
Κίμωλος
Φολέγανδρος
Keywords (translated): Phytogeography Cyclades
Plant diversity patterns
Aegean
Anafi
Kimolos
Folegandros
Abstract: Η Ανάφη και η Κίμωλος ανήκουν στο Ηφαιστειακό Τόξο του Νοτίου Αιγαίου και μαζί με τη Φολέγανδρο αποτελούν τμήματα της φυτογεωγραφικής περιοχής των Κυκλάδων. Στην παρούσα διατριβή ερευνάται η χλωρίδα καθεμιάς εκ των τριών αυτών νήσων: η Ανάφη φιλοξενεί 635 taxa (181 νέες αναφορές), η Κίμωλος 443 taxa (225 νέες αναφορές) και η Φολέγανδρος 474 taxa (145 νέες αναφορές). Η Φολέγανδρος εμφανίζει το μεγαλύτερο ποσοστό ενδημικών taxa εντός της φυτογεωγραφικής περιοχής των Κυκλάδων (8,53%), ενώ η Κίμωλος εμφανίζει το μεγαλύτερο ποσοστό ενδημισμού μεταξύ των μελών του Ηφαιστειακού Τόξου του Νοτίου Αιγαίου (6,88%), ακολουθούμενη από την Ανάφη (5,99%). Εντοπίστηκαν για πρώτη φορά στη φυτογεωγραφική περιοχή των Κυκλάδων η Anthemis rigida subsp. liguliflora (Κίμωλος), το Sedum eriocarpum subsp. eriocarpum (Κίμωλος), το Sedum littoreum var. creticum (Ανάφη) και η Sternbergia greuteriana (Ανάφη και Φολέγανδρος). Επίσης, επιβεβαιώθηκε για πρώτη φορά η αυτοφυής ύπαρξη του Phoenix theophrasti στη φυτογεωγραφική περιοχή των Κυκλάδων, καθώς κατάγραφηκαν τέσσερις διαφορετικές θέσεις του taxon αυτού στην Ανάφη, σε συνθήκες παρόμοιες αυτών του locus classicus. Ιδιαίτερα, μελετήθηκαν οι πιθανές επιδράσεις διαφόρων βιοτικών και αβιοτικών παράγοντων στη διαμόρφωση της χλωριδικής ποικιλότητας στη φυτογεωγραφική περιοχή των Κυκλάδων και εντοπίστηκαν τα θερμά σημεία φυτικής ποικιλότητας στην περιοχή αυτή. Η έκταση και η γεωποικιλότητα, είναι οι παράγοντες, οι οποίοι επηρεάζουν το πρότυπο κατανομής των αυτόχθονων taxa στη φυτογεωγραφική περιοχή των Κυκλάδων. Ακόμα, η έκταση, το μέγιστο υψόμετρο, η μέση ετήσια βροχόπτωση και η ανθρώπινη πληθυσμιακή πυκνότητα είναι οι παράγοντες, οι οποίοι επηρέαζουν το πρότυπο κατανομής των Ελληνικών ενδημικών taxa στην ίδια περιοχή. Όσον αφορά τα Κυκλαδικά ενδημικά taxa, ο παράγοντας, ο οποίος επηρεάζει το πρότυπο κατανομής τους βρέθηκε να είναι το μέγιστο υψόμετρο, ενώ το πρότυπο κατανομής των ενδημικών taxa του Νοτίου Αιγαίου επηρεάζεται από τη μικρότερη απόσταση από την πλησιέστερη ηπειρωτική ξηρά. Η Ανάφη, η Αμοργός και η Φολέγανδρος συνιστούν θερμά σημεία φυτικής ποικιλότητας εντός του φυτογεωγραφικού διαμερίσματος των Κυκλάδων, ενώ στα πλαίσια του Νοτίου Αιγαίου αναδείχθηκε η Ανάφη ως το θερμότερο σημείο φυτικής ποικιλότητας στην περιοχή αυτή, ακολουθούμενη από το σύνολο σχεδόν των μελών του Ηφαιστειακού Τόξου του Νοτίου Αιγαίου, καθώς και τη Σέριφο. Οι φυτογεωγραφικές σχέσεις των νήσων, οι οποίες απαρτίζουν τη φυτογεωγραφική περιοχή των Κυκλάδων, μελετήθηκαν με την εφαρμογή νέων φυτογεωγραφικών μεθόδων που βασίζονται στα νευρωνικά δίκτυα. Αναγνωρίστηκαν μικρότερες φυτογεωγραφικές ομάδες νήσων σε αυτή την περιοχή και εξηγήθηκαν τα αίτια σχηματισμού τους. Η φυτογεωγραφική περιοχή των Κυκλάδων διακρίνεται σε πέντε ξεχωριστές ενότητες, τα όρια των οποίων συμπίπτουν σε πολύ μεγάλο βαθμό με τον παλαιογεωγραφικό και κλιματολογικό διαχωρισμό της περιοχής αυτής και εμφανίζουν εκπληκτική ομοιότητα με την παλαιογεωγραφική εξέλιξη της περιοχης από την τελευταία παγετώδη περίοδο, καθώς και με την κλιματική διαμερισματοποίηση των Κυκλάδων. Τα όρια των ενοτήτων συνεπώς υποδεικνύουν την κύρια διαχωριστική γραμμή, ώστε μια νήσος να χαρακτηριστεί ως νήσος μεταγωγής ή ετεροδιατηρούμενη νήσος για τη μετανάστευση και τον εποικισμό από τις φυτογεωγραφικές περιοχές, οι οποίες περιβάλλουν αυτή των Κυκλάδων. Την απουσία αρκετών Πελοποννησιακών ενδημικών, καθώς και ενδημικών των Νήσων του Ανατολικού Αιγαίου από τη φυτογεωγραφική περιοχή των Κυκλάδων (“Kykladenfenster”), την αποδίδουμε στο γεγονός ότι η περιοχή αυτή δρα ως ένα οικο-γεωγραφικό φίλτρο, όσον αφορά την κατανομή αρκετών ενδημικών συμπλόκων.
Abstract (translated): Anafi and Kimolos are members of the South Aegean Volcanic Arc (SAVA) and together with Folegandros belong to the phytogeographical region of the Cyclades (KIK). In the present study we investigate the flora of each of these three islands: Anafi hosts 635 taxa (181 new records), Kimolos 443 taxa (225 new records) and Folegandros 474 taxa (145 new records). Folegandros has the highest percentage of Greek endemics in the phytogeographical area of the Cyclades (8.53%), while Kimolos has the highest percentage of Greek endemics in the SAVA (6.88%), followed by Anafi (5.99%). Furthermore, the known distribution of the endemics Anthemis rigida subsp. liguliflora (Kimolos), Sedum eriocarpum subsp. eriocarpum (Kimolos), Sedum littoreum var. creticum (Anafi) and Sternbergia greuteriana (Anafi and Folegandros) is expanded, being reported for the first time for the phytogeographical region of the Cyclades. Moreover, the indigenous presence of Phoenix theophrasti in Anafi, and therefore in the phytogeographical region of the Cyclades, is confirmed, as several individuals were found to occupy similar ecological niches (in four different locations) as in the locus classicus. We also investigated the biotic and abiotic factors that affect plant species richness in the phytogeographical region of the Cyclades (KIK) and identified the plant diversity hotspots in the same region. Area and geodiversity explained a large proportion of variance for the native taxa found in KIK. Moreover, area, maximum elevation, mean annual precipitation and human population density explained a large proportion of variance for the Greek endemic taxa found in KIK. Maximum elevation was the only factor that explained a large proportion of variance for the Cycladian endemic taxa, while the shortest distance from the nearest mainland emerged as a significant explanatory variable, but with relatively weak predictive power, regarding the South Aegean endemic taxa found in KIK. Furthermore, Anafi, Amorgos and Folegandros were found to be endemic plant diversity hotspots in KIK, while Anafi was found to be the most important plant diversity hotspot in the South Aegean Sea, followed by the vast majority of the members of the SAVA, together with Serifos. We also investigated the phytogeographical relationships of the islands comprising the phytogeographical region of the Cyclades (KIK), by following a network analytical approach through applying a module-detecting algorithm. We identified biogeographical modules within KIK and we explained the causes that lie behind their formation. The phytogeographical region of the Cyclades is divided in five biogeographical modules, the borders of which correspond remarkably well to the palaeogeographical and climatic compartmentalization of the Cyclades, and show a striking similarity to the region’s palaeogeographical history since the Last Glacial Maximum (LGM). The identified module borders may indicate the main borderline for which islands are sinks or stepping stones for migration and colonization from the phytogeographical regions encircling that of the Cyclades. The absence of several Peloponnese and East Aegean endemics from the Cyclades (“Kykladenfenster”) can be attributed to the fact that the Cyclades may have acted as an ecogeographical filter for the distribution of several plant lineages.
Appears in Collections:Τμήμα Βιολογίας (ΔΔ)

Files in This Item:
File Description SizeFormat 
Kougioumoutzis(bio).pdf24.6 MBAdobe PDFView/Open


Items in DSpace are protected by copyright, with all rights reserved, unless otherwise indicated.