Search Results

Now showing 1 - 10 of 25
  • Thumbnail Image
    Item
    Το "διαφυγόν μυθιστόρημα" των πρώτων Μαυροκορδάτων : μια υπόθεση εργασίας
    (Εστία, ) Αθήνη, Στέση; Athini, Stessi
    Τμήμα Φιλολογίας (Δημοσ. Π.Π. σε περιοδικά)
    Απόπειρα χαρτογράφησης της «νέας μυθιστορηματικής γραφής», του νεωτερικού πλασματικού αφηγήματος, στο περιβάλλον των πρώτων Μαυροκορδάτων με βάση όχι μόνο τη μεταφραστική παραγωγή αλλά και τους τίτλους των ξενόγλωσσων, κυρίως γαλλικών, βιβλίων που εντοπίζονται στη βιβλιοθήκη τους. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα γαλλικά «εγχειρίδια-επιστολάρια» για τα οποία διατυπώνεται η υπόθεση ότι διαβάστηκαν ως αισθηματικά μυθιστορήματα ή μθοπλασίες της γαλλικής κοινωνίας του κλασικισμού, κυρίως, από τα θήλεα μέλη της φαναριώτικης αυλής.
  • Thumbnail Image
    Item
    Ο Ν. Ι. Σαλτέλης και η μετάφραση μυθιστορημάτων
    (Ελληνική Εταιρεία Γενικής και Συγκριτικής Γραμματολογίας, ) Αθήνη, Στέση; Athini, Stessi
    Τμήμα Φιλολογίας (Δημοσ. Π.Π. σε περιοδικά)
    Με σημείο εκκίνησης τα ερωτήματα που θέτουν οι ανθρωποκεντρικές προσεγγίσεις της μετάφρασης διερευνάται η ταυτότητα του ελάσσονα ρομαντικού ποιητή Ν.Ι.Σαλτέλη ως μεταφραστή μυθιστορημάτων. Μέσα από τα άφθονα περικείμενα στα δυο μεταφρασμένα του μυθιστορήματα, Ο Χωλός διάβολος και αι ράβδοι του (Ερμούπολη 1838) του Lesage και Ερνέστης ήτοι η διαστροφή του αιώνος (Σμύρνη 1841) του Gustave Drouineau, επιχειρείται η ανάδειξη των πρακτικών και των προθέσεων του μεταφραστή. Στην περίπτωση του μυθιστορήματος του Lesage, που συνιστά μάλλον μια σχολική δοκιμή στη μετάφραση ‒ η οποία ωστόσο έμελε να καταγραφεί ως η μοναδική μέχρι σήμερα ελληνική μετάφραση του ευρωπαϊκού αυτού best-seller του γαλλικού Διαφωτισμού, ο Σαλτέλης βρίσκει ένα όχημα για την επίδειξη πολυμάθειας, εκλεκτικών συγγενειών και προσωπικών σχέσεων, αλλά και για την εμφάνισή του στη δημόσια σφαίρα. Στη σχέση επικοινωνίας και συμπάθειας που αναπτύσσει με τον ρομαντικό συγγραφέα του δεύτερου μυθιστορήματος Drouineau θα μπορούσαμε να αναγνωρίσουμε πρόδρομες ενδείξεις προς την κατεύθυνση της «λογοτεχνικής μετάφρασης».
  • Thumbnail Image
    Item
  • Thumbnail Image
    Item
  • Thumbnail Image
    Item
    Η φαναριώτικη λυρική ποίηση και το τυπωμένο βιβλίο : 1790-τέλος 19ου αιώνα
    (Ακαδημία Αθηνών, Κέντρον Ερεύνης του Μεσαιωνικού και Νέου Ελληνισμού : Πανεπιστήμιο Κύπρου, Τμήμα Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών, Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών : Εταιρεία Κυπριακών Σπουδών, ) Αθήνη, Στέση; Χατζηπαναγιώτη-Sangmeister, Ίλια; Καρανάσιος, Χαρίτων; Kappler, Mathias; Χοτζάκογλου, Χαράλαμπος; Athini, Stessi
    Τμήμα Φιλολογίας (Δημοσ. Π.Π. σε βιβλία)
    -
  • Thumbnail Image
    Item
  • Thumbnail Image
    Item
  • Thumbnail Image
    Item
  • Thumbnail Image
    Item
    Η παρουσία του François de Salignac de la Motte Fénelon στη νεοελληνική παιδεία (18ος-19ος αιώνας)
    Αθήνη, Στέση; Athini, Stessi
    Τμήμα Φιλολογίας (Δημοσ. Π.Π. σε συνέδρια)
    Η μελέτη βασιζόμενη στη συστηματική καταγραφή των ελληνικών εκδόσεων και μεταφράσεων από τις αρχές του 18ου ώς το τέλος του 19ου αιώνα του σημαντικότατου συγγραφέα του γαλλικού κλασικισμού François de Salignac de la Mothe-Fénelon συζητά τους όρους πρόσληψης του έργου του στην ελληνική παιδεία. Δημοφιλέστερο από τα έργα του αναδεικνύεται το Τύχαι Τηλεμάχου, το οποίο διείσδυσε χωρίς αργοπορία στο περιβάλλον των πρώτων Μαυροκορδάτων μέσα από τη χειρόγραφη μετάφραση του Δημήτριου Προκοπίου, για να γνωρίσει στη συνέχεια τρεις νέες μεταφράσεις και αρκετές εκδόσεις. Υποστηρίζεται ότι το μείζον αυτό πεζογράφημα ξεκίνησε την μεταφραστική του πορεία ως παιδαγωγικό αφήγημα στην εκδοχή του «κατόπτρου ηγεμόνων», ενώ η πρώτη έντυπη μετάφρασή του στη Βενετία (1742) απορρέει από τη βούληση συντονισμού της ελληνικής με την ευρωπαϊκή γραμματεία μέσα από την ιδιοποίηση ενός μείζονος έργου. Το αρχαιόμυθο αφήγημα επί μισό αιώνα χρησιμοποιήθηκε ως αρχαιογνωστικό εγχειρίδιο μέσα από τη μετάφραση του Δημ. Π. Γοβδελά, ανταποκρινόμενο στις ιδεολογικές και πολιτιστικές ζητήσεις της νεοελληνικής παιδείας· στο πλαίσιο της κλασικιστικής στροφής της έβδομης δεκαετίας του 19ου αιώνα επιχειρήθηκε η επαναφορά του στον λογοτεχνικό κανόνα μέσα από τη νέα μετάφραση του Κωνσταντίνου Σταματιάδη. Το Τύχαι Τηλεμάχου, όπως και άλλα ελάσσονα κείμενα του Fénelon –ακολουθώντας το ευρωπαϊκό παράδειγμα– τέθηκαν στην υπηρεσία της διάδοσης της γαλλομάθειας μέσα από αντικριστές, δίγλωσσες εκδόσεις αλλά και τη δημοσίευση αποσπασμάτων στο πρωτότυπο στις γαλλικές χρηστομάθειες. Η ελληνική προσοχή επικεντρώθηκε στο Les aventures de Télémaque και στην αρχαιόθεμη εν γένει διάσταση του φενελονικού έργου που τα χρησιμοποίησε ως διαβατήριο για την ιδιοποίηση και άλλων κειμένων όπως οι Βίοι των ενδόξων φιλοσόφων της αρχαιότητος και η πραγματεία Περί των κορασίων ανατροφής. Το πρώτο ανταποκρίθηκε στην ανάδυση του ενδιαφέροντος για την ιστοριογραφία της αρχαίας φιλοσοφίας και το δεύτερο για τη διάδοση της γυναικείας εκπαίδευσης. Και τα δύο αυτά κείμενα είχαν ικανοποιητική μεταφραστική παρουσία. Όπως προκύπτει από την έρευνα μέσα στα ρομαντικά χρόνια το όνομα του Φενελών εξακολουθεί να δίνει το «παρών» σε φιλολογικές συζητήσεις, παρατιθέμενο δίπλα στους κλασικούς συγγραφείς της αρχαιότητας και της ευρωπαϊκής γραμματείας. Στο τέλος του δημοσιεύματος επισυνάπτεται βιβλιογραφία των εκδόσεων και των μεταφράσεων.
  • Thumbnail Image
    Item
    Το ευρωπαϊκό διήγημα του 18ου αι. και οι μεταφραστικές του τύχες (1790-1884) : πρόδρομη ανακοίνωση
    Αθήνη, Στέση; Athini, Stessi
    Τμήμα Φιλολογίας (Δημοσ. Π.Π. σε συνέδρια)
    Κατά τη διάρκεια της περιόδου 1790-1830, στο πλαίσιο ενός γραμματειακού συγκρητισμού, το νεοελληνικό σύστημα δεξιώνεται μέσω της μετάφρασης ένα σημαντικό αριθμό σύντομων αφηγημάτων σε πεζό λόγο, οι συγγραφείς των οποίων ανήκουν στην παράδοση του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού (Rétif de la Bretonne, Marmontel, Baculard d’Arnaud, Florian, Gessner, Voltaire, κ.ά.). Η ελληνική πεζογραφία, λοιπόν, εμπλουτίζεται με κείμενα που έχουν σημαντική συμβολή στην ανανέωση του σύντομου αφηγήματος του 18ου αιώνα. Αναμφίβολα, η προσπάθεια αυτή για τη συγκρότηση μιας «ανθολογίας του σύντομου αφηγήματος» από τον ευρωπαϊκό κανόνα δεν θα μπορούσε να συνεχιστεί με ανάλογη συνοχή ύστερα από την ίδρυση του ελληνικού κράτους. Πολλοί παράγοντες (μεταβολή στο γούστο, νέες πολιτισμικές ζητήσεις, μετατόπιση της εκδοτικής δραστηριότητας, συντονισμός με το ρεύμα του ρομαντισμού) λειτούργησαν αναχαιτιστικά. Ωστόσο, από μια πρώτη χαρτογράφηση των αυτοτελών εκδόσεων και των δημοσιεύσεων σε περιοδικά, διαπιστώνεται ότι ούτε το σύντομο αφήγημα του Διαφωτισμού είχε ολοκληρώσει τον μεταφραστικό του κύκλο ώς το 1830 ούτε η νεοελληνική παιδεία περιφρόνησε την κληρονομιά του. Αναμφίβολα, σημειώνονται ρήξεις αλλά υπάρχει και συνέχεια. Η καταγραφή των μεταφρασμένων αφηγημάτων κατά την περίοδο 1830-1884 (σ. 182-187) καταδεικνύει ότι το «φιλοσοφικό παραμύθι» του Βολταίρου, το «ηθικό παραμύθι» του Μαρμοντέλ, οι νουβέλες του Φλοριάν, τα ειδύλλια του Γκέσνερ γνωρίζουν νέες μεταφράσεις, γίνονται γνωστά μέσα από νέους τίτλους· επιπλέον, πραγματοποιούν την πρώτη τους εμφάνιση στην περιοχή του σύντομου αφηγήματος σημαντικά ονόματα, όπως ο Μοντεσκιέ και ο Ντιντερό.