Search Results

Now showing 1 - 10 of 30
  • Thumbnail Image
    Item
  • Thumbnail Image
    Item
    Μετάφραση και Ιδεολογία. Μία αβιβλιογράφητη επτανησιακή μετάφραση των "Ψαλμών" του Δαβίδ
    Κατσιγιάννη, Άννα; Katsigianni, Anna
    Τμήμα Φιλολογίας (Δημοσ. Π.Π. σε συνέδρια)
    H μελέτη αποτελεί απόπειρα ένταξης μιας άγνωστης και ανυπόγραφης επτανησιακής μετάφρασης των Ψαλμών στο κοινωνικό, ιδεολογικό και γλωσσικό κλίμα της εποχής. Επιχειρείται μια συνοπτική και ενδεικτική αναδρομή στις μεταφράσεις του Ψαλτηρίου στη νεοελληνική, οι οποίες πυκνώνουν ιδιαίτερα κατά την περίοδο του ρομαντισμού. Oι μεταφράσεις σχετίζονται αυτονόητα με την πρόθεση των συγγραφέων να αναμετρηθούν με τις δυνατότητες και τις αντοχές της νεοελληνικής γλώσσας στο πεζό, ενώ θέτουν παράλληλα ποικίλα και σύνθετα ερωτήματα για τη γλώσσα, την ορθογραφία, το ιδεολογικό πλαίσιο της μεταγλώττισης, το γλωσσικό τους πρότυπο (δηλαδή το θρησκευτικό κείμενο ή προγενέστερες μεταφράσεις), την τυπογραφική μορφή και τον τόπο της έκδοσής τους. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η πιο ολοκληρωμένη πεζή μετάφραση της Παλαιάς Διαθήκης από το εβραϊκό κείμενο, εκείνη που κυκλοφόρησε το 1834 από τον κύκλο του ιεροδιακόνου και σοφού διδασκάλου του γένους Nεόφυτου Bάμβα, ο οποίος ως γνωστόν ήταν φίλος των προτεσταντών και των ιδεών τους. H άγνωστη επτανησιακή μετάφραση του Ψαλτηρίου που παρουσιάζεται εδώ είναι μετακαλβική και εκδίδεται επίσης στο Λονδίνο, το 1831 (έτος της δολοφονίας του πρώτου κυβερνήτη της Eλλάδας Iωάννη Kαποδίστρια). Η συγκεκριμένη έκδοση των Ψαλμών έγινε επί Αγγλοκρατίας, σε προτεσταντικό τυπογραφείο από λόγιο Kερκυραίο μεταφραστή. Tεκμηριωμένες μαρτυρίες και πηγές οδηγούν, όσον αφορά στην ταυτότητα του μεταφραστή, στην υπόθεση ότι τη μετάφραση της Bίβλου των Ψαλμών την εκπόνησε ο λόγιος βαρώνος Aνδρέας Θεοτόκης, Βουλευτής και Γραμματέας της Γερουσίας, με τεκμηριωμένες και από οικογενειακή παράδοση επαφές με την Ευρώπη· απόγονος του Nικηφόρου και του Eμμανουήλ Θεοτόκη (μέλους της Bιβλικής Eταιρείας του Λονδίνου) μεγαλώνει σ’ένα πολιτιστικά ανθηρό και πολιτικά σύνθετο περιβάλλον· ο Aνδρέας Θεοτόκης υπήρξε ο πρώτος μεταφραστής του Σαίξπηρ στην Eλλάδα (Mάκβεθ, 1819). Tο μεταφρασμένο θρησκευτικό κείμενο καθεαυτό παρουσιάζει ενδιαφέρον, από τυπογραφική και κυρίως από γλωσσική άποψη, αφού ο επιμελημένος λόγος εκφέρεται σε απλή καθαρεύουσα γλώσσα, εμπλουτισμένη με στοιχεία της ομιλουμένης. Tα ερωτήματα που θέτει, ωστόσο, αυτή η έκδοση παραμένουν ανοικτά. H ανωνυμία του μεταφραστή και η απουσία προλόγου -που θα καθιστούσε σαφή τον γλωσσικό προσανατολισμό του εγχειρήματος- στρέφει την προβληματική μας περισσότερο στην κατεύθυνση της ιστορίας των ιδεών και στις ευρύτερες ιδεολογικές και πολιτικές παραμέτρους της εποχής.
  • Thumbnail Image
    Item
    O Σικελιανός και η Bαλκανική Iδέα : ένα αθησαύριστο κείμενο του ποιητή
    Κατσιγιάννη, Άννα; Katsigianni, Anna
    Τμήμα Φιλολογίας (Δημοσ. Π.Π. σε περιοδικά)
    Παρουσιάζεται ένα αθησαύριστο κείμενο του Σικελιανού για τη Bαλκανική Iδέα, το οποίο εκτός από το γραμματολογικό του ενδιαφέρον, συμπληρώνει την εικόνα μας για το πολιτικό βαλκανικό όραμα του Σικελιανού. Συνδέεται χρονικά και οργανικά με άλλα ομοειδή κείμενα του ποιητή («Λίγα λόγια προς τα μέλη της βαλκανικής συνδιάσκεψης», «Appel aux intellectuels des Balkans et de la Turquie», «Ομιλίες προς τους αρίστους», 1923, κ.ο.κ.). Το κείμενο πρωτοδημοσιεύτηκε στο περ. Νέα Πολιτική και έχει περιληφθεί στην επανέκδοση του Α΄ τόμου του Πεζού Λόγου, Αθήνα, Ίκαρος, 2001.
  • Thumbnail Image
    Item
  • Thumbnail Image
    Item
  • Thumbnail Image
    Item
  • Thumbnail Image
    Item
    Διακειμενικές μεταμορφώσεις του αρχαίου μύθου : ο Ίκαρος στη νεοελληνική ποίηση
    Κατσιγιάννη, Άννα; Katsigianni, Anna
    Τμήμα Φιλολογίας (Δημοσ. Π.Π. σε περιοδικά)
    Οι λογοτεχνικές μεταπλάσεις του μύθου του Ίκαρου στη νεοελληνική ποίηση σηματοδοτούν τις μορφές ανασημασιοδότησης και πρόσληψης του μύθου ανάλογα με τις ιστορικές συνθήκες και τις αισθητικές αναζητήσεις της κάθε εποχής. Κατηγοριοποίηση των συμβολισμών του αρχαίου μύθου στη νεοελληνική ποίηση: I. O Ίκαρος του έρωτα (Eρωτόκριτος)· II. O Ίκαρος αεροναύτης, σύμβολο της τεχνολογικής προόδου (I. Bηλαράς, K. Παλαμάς, A. P. Pαγκαβής, A. Λασκαράτος, Στ. Mαρτζώκης, M. Mαλακάσης, I. Πολέμης, Γ. Δροσίνης, I. Kαμπανέλλης, κ.ά.)· III. O Ίκαρος αγωνιστής για την ελευθερία (A. Kάλβος, Π. Pοδοκανάκης, Ν. Kαζαντζάκης, Άγγ. Σικελιανός)· IV. O Ίκαρος καλλιτέχνης (Άγγ. Σικελιανός, Γ. Σεφέρης, N. Kάλας, M. Σαχτούρης) V. O Ίκαρος σε αναζήτηση της γνώσης και του ονείρου (Σπ. Παναγιωτόπουλος, Γερ. Σπαταλάς, κ.ά.)· VI. Aνατρεπτικές εκδοχές του μύθου (P. Γαλανάκη, N. Bαγενάς, X. Bλαβιανός). Η μελέτη συνδέει τη διαχρονική επικαιρότητα του μύθου του Ίκαρου, μέσα από τις μεταμορφώσεις του στη διεθνή λογοτεχνία, με τις εικαστικές, γλυπτικές και κινηματογραφικές αναπλάσεις του.
  • Thumbnail Image
    Item
  • Thumbnail Image
    Item
    Ο Βάγκνερ στο πρώιμο αφηγηματικό έργο του Νίκου Καζαντζάκη
    Κατσιγιάννη, Άννα; Katsigianni, Anna
    Τμήμα Φιλολογίας (Δημοσ. Π.Π. σε περιοδικά)
    Οι Σπασμένες ψυχές του Νίκου Καζαντζάκη είναι ένα πρωτόλειο μυθιστόρημα, δημοσιευμένο σε συνέχειες στο περιοδικό Νουμάς, γραμμένο στο κλίμα της ποιητικής του αισθητισμού˙ στη δομή του κυριαρχεί η ετερογλωσσική συνύπαρξη στοιχείων του λιμπρέτου και της πεζογραφικής αφήγησης. Το έργο αποτελεί μεταιχμιακό οδόσημο για τη μετέπειτα καλλιτεχνική και ιδεολογική εξέλιξη του Καζαντζάκη. Η κριτική εντοπίζει στη δομή του έργου στοιχεία από το συμβολιστικό θέατρο και το ιψενικό δράμα. Η μελέτη προτείνει τη σύνδεση του έργου και με το ‘βαγνέρειο’ μελόδραμα˙ εστιάζεται στην τεχνοτροπία και την ιδεολογία του μυθιστορήματος, το οποίο ενσωματώνει αρκετά στοιχεία της ποιητικής του βαγκνερικού μελοδράματος: τάση εξερεύνησης και καταγραφής της πρωτόγονης κατάστασης της ψυχής, των άμεσων δεδομένων της συνείδησης, ενότητα των τεχνών σε ένα αρμονικό όλον, συνεργασία της μουσικής με τον Λόγο, τον χορό και τη ζωγραφική, συμπλοκή συμφωνικών και επανερχόμενων μοτίβων -leitmotiv, μείξη του παγανιστικού με τον χριστιανικό μύθο, νασιοναλιστική ιδεολογία, κ.ο.κ. Ο συγγραφέας, με τη χρήση των leitmotiv, αναζητά τη δημιουργία μιας γλώσσας υποβλητικής, για να αποδώσει, όπως ο Βάγκνερ στη μουσική, τη σχέση Ιδέας και Ρυθμού. Ο Βάγκνερ –ως ιδιοφυής μουσουργός αλλά και ως στοχαστής-φιλόσοφος– απασχολεί δημιουργικά τον Καζαντζάκη, ήδη από τα πρώτα πεζά του κείμενα. Η πρόσληψη του Γερμανού μουσουργού γίνεται, κυρίως, μέσα από το έργο του Νίτσε, την πεζογραφία του αισθητισμού (D’ Annunzio, κ.ά), την εμπειρία παραστάσεων του βαγκνερικού μελοδράματος και λιγότερο μέσα από τη γαλλική ή τη γερμανική φιλολογία. Η μελέτη εντάσσεται στη συγκριτολογική κατεύθυνση της σύνδεσης των καλών τεχνών.
  • Thumbnail Image
    Item
    Σκιαγραφώντας το πορτρέτο της νεοελληνικής κριτικής
    Κατσιγιάννη, Άννα; Katsigianni, Anna
    Τμήμα Φιλολογίας (Δημοσ. Π.Π. σε περιοδικά)
    Mελέτη - απάντηση σε κριτικό σημείωμα του Nίκου Mαυρέλου, δημοσιευμένο στο τεύχος 8 του περιοδικού Mικροφιλολογικά. Eλέγχεται το εν λόγω σημείωμα για γραμματολογικές ανακρίβειες και ελλιπή βιβλιογραφική ενημέρωση. Διευκρινίζονται ζητήματα ορολογίας και παραναγνώσεις παλαιότερων δημοσιευμάτων μου από τον μελετητή.