Τμήμα Θεατρικών Σπουδών (ΜΔΕ)

Permanent URI for this collection

Browse

Recent Submissions

Now showing 1 - 20 of 134
  • ItemOpen Access
    Υπόγεια περάσματα σε αρχαία ελληνικά θέατρα, με βάση επιτόπιες έρευνες
    (2024-05-25) Καπρούλιας, Διονύσιος; Kaproulias, Dionisios
    Σε ορισμένα θέατρα του αρχαίου κόσμου οι αρχαιολογικές ανασκαφές έχουν αποκαλύψει υπόγεια περάσματα, τα οποία ξεκινούν από το κάτω μέρος του σκηνικού οικοδομήματος και καταλήγουν στο χώρο της ορχήστρας. Είναι εφοδιασμένα με μία είσοδο και μία ή δυο εξόδους και σε αρκετές περιπτώσεις σκαλοπάτια για την κατάβαση και την ανάβαση. Τα υπόγεια αυτά περάσματα απαντούν σε θέατρα της ελληνιστικής και της ρωμαϊκής περιόδου τουλάχιστον όσον αφορά τις μέχρι τώρα ανασκαφικές έρευνες. Ο χαρακτηρισμός σαν “Χαρώνειες κλίμακες” αποτελεί μια αρχική, αρκετά γοητευτική αλλά πολλές φορές μάλλον βιαστική ερμηνεία της χρήσης των υπόγειων αυτών περασμάτων. Ο όρος έχει καθιερωθεί από μια αναφορά του Πολυδεύκη1 στο έργο του Ὸνομαστικόν. ‘Αἱ δε Χαρώνειοι κλίμακες κατὰ τὰς ἐκ τῶν ἑδωλίων καθόδους κείμεναι, τὰ εἴδωλα ἀπ’ αὐτῶν ἀναπέμπουσιν’ Θεωρεί λοιπόν ο Πολυδεύκης ότι από κάποιο άνοιγμα εμφανίζονταν υποκριτές υποδυόμενοι χθόνιες θεότητες ή πρόσωπα που αναδύονται από τον κάτω κόσμο. Λόγω της προοδευτικής εμφάνισης του υποκριτή, ονομάζει αυτά τα ανοίγματα “Χαρώνειες κλίμακες”. Βέβαια εδώ πρέπει να αναφέρουμε ότι ο Πολυδεύκης ο οποίος έζησε και έγραψε στα μέσα του 2ου αι. μ.Χ., σχεδόν με βεβαιότητα δεν είδε ποτέ κάποιο τέτοιο υπόγειο πέρασμα σε χρήση. Σκοπός της εργασίας είναι μια συγκεντρωτική αποτύπωση των υπόγειων περασμάτων που υπάρχουν σε αρχαία θέατρα, η κατάταξη των γεωμετρικών τους χαρακτηριστικών και η συμβολή στην συζήτηση για τις πιθανές χρήσεις των υπόγειων αυτών περασμάτων.
  • ItemOpen Access
    Η πρόσληψη του μύθου του Ορφέα μέσα από το πρίσμα του σύγχρονου video gaming
    (2023-08-29) Πλαστήρας, Ηλίας; Plastiras, Ilias
    Στην παρούσα εργασία επιχειρώ να εξετάσω τον τρόπο με τον οποίο ο μύθος του Ορφέα προσλαμβάνεται στη νεότερη κουλτούρα των βιντεοπαιχνιδιών. Ερευνώντας τέσσερα σύγχρονα βιντεοπαιχνίδια διαφορετικών ειδών αναζητώ τον ρόλο που δίνεται στον Ορφέα είτε ως βασικός χαρακτήρας είτε ως συμπληρωματικός χαρακτήρας από τον κάθε κατασκευαστή. Βασικό σκοπό έχω να αποδείξω ότι η πρόσληψη του μύθου του Ορφέα είναι αιτία δημιουργίας έργων τέχνης στη βιομηχανία των βιντεοπαιχνιδιών.
  • ItemOpen Access
    Η πρόσληψη της Άλκηστης του Ευριπίδη στα θεατρικά έργα: Alcesti di Samuele (Άλκηστη του Σαμουήλ) του A. Savinio, Alcesti (Άλκηστη) του P. Puppa και Alcesti o La recita dell' esilio (Άλκηστη ή Η παράσταση της εξορίας) του G. Raboni
    (2023-09-15) Στεφανάτου, Ιωάννα; Stefanatou, Ioanna
    Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η παρουσίαση και η συγκριτική ανάλυση τριών ιταλικών θεατρικών κειμένων που έχουν ως διακείμενο την Άλκηστη του Ευριπίδη. Πιο συγκεκριμένα πρόκειται –με χρονολογική σειρά συγγραφής – για τα ακόλουθα: • Άλκηστις του Σαμουήλ (Alcesti di Samuele) του Alberto Savinio (1949). • Άλκηστις (Alcesti) του Paolo Puppa (2000). • Άλκηστη ή η Παράσταση της εξορίας (Alcesti ό La Recita dell’ esilio) του Giovanni Raboni (2002). Στόχος της εργασίας είναι να διερευνηθεί η πορεία που κάθε συγγραφέας ακολουθεί εμπνεόμενος από την Άλκηστη του Ευριπίδη και κατ’ επέκταση από τον αρχαιοελληνικό μύθο, ο τρόπος που προσεγγίζει, αναλύει, μεταπλάθει κι αναδημιουργεί ενταγμένος στο δικό του κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο και αφουγκραζόμενος τους κραδασμούς της εποχής του. Θα εξεταστούν -και θα συνεξεταστούν- τα δραματικά πρόσωπα των έργων και το κοινωνικό-πολιτικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται, θα αναφερθούν οι συγκλίσεις κι αποκλίσεις τόσο σε σχέση με το αρχέτυπο όσο και μεταξύ των τριών ιταλικών μεταγραφών και ταυτόχρονα θα διερευνηθούν επιρροές και προσωπικές θεωρήσεις των συγγραφέων. Ως εκ τούτου και με δεδομένο ότι δεν έχουν μεταφραστεί και παρασταθεί στον ελλαδικό χώρο, θεωρούμε σκόπιμη μια πιο αναλυτική – κατατοπιστική αναφορά προκειμένου ο αναγνώστης να είναι σε θέση να κατανοήσει τη θεματική και τα διαδραματιζόμενα για το κάθε έργο, το οποίο θα εξεταστεί αυτοτελώς κι επάλληλα, πάντα σε συνάρτηση βεβαίως με το υπερκείμενο.
  • ItemOpen Access
    Σκηνικά ζητήματα στον "Φιλοκτήτη" του Σοφοκλή
    (2023-06-29) Καραβίδας, Ιωάννης; Karavidas, Ioannis
    Η μελέτη των σκηνικών ζητημάτων του σοφόκλειου "Φιλοκτήτη" έχει ως σκοπό να παρουσιάσει τον τρόπο με τον οποίο ο τραγικός ποιητής προσάρμοσε τον "δραματικό χώρο" της τραγωδίας στον παγιωμένο "σκηνικό χώρο" σε μια επόχη που το θέατρο, μάλλον, έρρεπε προς τον ρεαλισμό. Αρχικά στα πρώτα δύο κεφάλαια παρουσιάζονται ενδελεχώς τα χαρακτηριστικά της σκηνής του διονυσιακού θεάτρου στα τέλη του 5ου αιώνα π.Χ., αλλά και οι σοφόκλειες παρεμβάσεις με σκοπό να παρουσιαστεί πειστικά στο κοινό το σπήλαιο του Φιλοκτήτη. Στο τρίτο κεφάλαιο μελετάται αν κάποια από τις πλαϊνές θύρες του σκηνικού οικοδομήματος είναι απαραίτητη για στο συγκεκριμένο δράμα, αλλά και από ποιο μέρος εισέρχεται ο Φιλοκτήτης στο σκηνικό κτήριο. Ακολουθεί η απόπειρα αυτοκτονίας του ήρωα και ο τρόπος που εκείνη παρουσιάστηκε, ώστε να καταστεί πειστικό στο κοινό το συγκεκριμένο εγχείρημα. Τέλος το πέμπτο κεφάλαιο αναφέρεται στην είσοδο του Ηρακλή προσπαθώντας να απαντηθεί το ερώτημα αν η συγκεκριμένη θεία επιφάνεια αποτελεί έναν "από μηχανής" θεό.
  • ItemOpen Access
    Ο ρόλος του Χορού στον "Οἰδίποδα Τύραννο" και στον "Οἰδίποδα ἐπὶ Κολωνῷ" του Σοφοκλή
    (2023-06-26) Καραλή, Βασιλική; Karali, Vasiliki
    Σημαντικό ζήτημα για τη μελέτη και ερμηνεία, αλλά και για την παράσταση μιας τραγωδίας, είναι η παρουσία του χορού και η σχέση του με τη δραματική πλοκή. Ο χορός αναγνωρίζεται από τους μελετητές ως ουσιώδες συστατικό του αρχαιοελληνικού τραγικού θεάτρου, αλλά η δυσκολία ερμηνείας ως προς τον ρόλο και τη λειτουργία του προκύπτει και από το γεγονός ότι είναι ελάχιστες οι πληροφορίες που σώζονται για ζητήματα τεχνικά. Στην εργασία μου, αποφεύγοντας τις γενικευτικές σχηματοποιήσεις για τον ρόλο του χορού στην τραγωδία, προσπαθώ να εντοπίσω και να ερμηνεύσω τον τρόπο που τον αξιοποιεί ο Σοφοκλής στη σύνθεση της δραματικής, μυθοπλαστικής ιστορίας σε δύο τραγωδίες του με ήρωα τον Οιδίποδα, Οἰδίπους Τύραννος (430-425) και Οἰδίπους ἐπὶ Κολωνῷ (406) που απέχουν χρονικά μεταξύ τους και να διαπιστώσω αν υπάρχει συνέχεια ή και αλλαγές ως προς τον τρόπο που τον χειρίζεται. Συγκεκριμένα, προσπαθώ να απαντήσω σε ερωτήματα, όπως για τη σχέση του χορού με τους υποκριτές, τον ρόλο του στη δράση, το κύρος των κρίσεων και των απόψεών του, αν αντανακλά και σε ποιο βαθμό το ιστορικό πλαίσιο της αθηναϊκής δημοκρατίας, σε ποιο βαθμό και πώς επηρεάζει τον τρόπο που προσλαμβάνει το κοινό τα τραγικά δρώμενα.
  • ItemOpen Access
    Προμηθείς του 20ού αιώνα μεταξύ «ορθολογισμού» και «ανορθολογισμού» : Κ. Βάρναλης, "Το φως που καίει", Σ. Σκίπης, "Προμηθέας", Β. Ρώτας, "Προμηθέας, ή, Η Κωμωδία της αισιοδοξίας", Ν. Βρεττάκος, "Προμηθέας, ή, Το παιχνίδι μιας μέρας"
    (2023-01) Αράπης, Βασίλειος; Arapis, Vasileios
    Η εργασία αυτή διερευνά την πρόσληψη του μύθου του Προμηθέα σε επιλεγμένα έργα της νεοελληνικής δραματουργίας του εικοστού αιώνα, μέσω της συνδυαστικής και συνθετικής εξέτασης των επιμέρους θεμάτων και μοτίβων. Αρχικά, αποκωδικοποιούνται τα στοιχεία της μυθικής και τραγικής μορφής του Προμηθέα, τα οποία κυρίως αξιοποιούνται από τη νεοελληνική θεατρική γραφή. Στη συνέχεια, η ανάλυση περνά στο νεοελληνικό δράμα του εικοστού αιώνα, χαρακτηριστικό του οποίου είναι η χρήση του μυθολογικού και τραγικού υλικού με τρόπο που τα διαδραματιζόμενα αντανακλούν τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα. Τα επιλεγμένα έργα προέρχονται από διαφορετικές περιόδους, καθώς και από δύο διακριτούς ιδεολογικούς προσανατολισμούς. Ο πρώτος άξονας περιλαμβάνει την ορθολογική, υλιστική προσέγγιση του μυθικού υλικού και ο δεύτερος την ιδεαλιστική προσέγγιση. Οι πολλαπλές δυνατότητες σημασιοδότησης του αρχαίου μύθου οδήγησαν σε έναν γόνιμο μετασχηματισμό των μυθικών συμφραζομένων του Προμηθέα, με έμφαση στο κοινωνικοπολιτικό στοιχείο. Ο προμηθεϊκός μύθος αποτελεί όχημα που οδηγεί σε τέτοιου είδους διεισδυτικούς στοχασμούς. Ο Προμηθέας λειτουργεί σαν καταλύτης για να ακουστούν νέες ριζοσπαστικές φωνές, να ασκηθεί κριτική, να αναδειχθεί το πολιτισμικό παρελθόν, να προβληθούν αισθητικές καινοτομίες, καθώς και να αναζητηθεί μια νέα πολιτική, κοινωνική και καλλιτεχνική ταυτότητα κατά τη διάρκεια του ταραγμένου εικοστού αιώνα.
  • ItemOpen Access
    Η αιώνια επιστροφή της έφηβης κόρης. Σύγχρονες “επισκέψεις” της Αντιγόνης: "Αντιγόνη-Lonely Planet" Λένα Κιτσοπούλου, "Ίχνη της Αντιγόνης" Χριστίνα Ουζουνίδου, "Αντιγόνη" Σοφί Ντερασπέ
    (2023-02) Κουστένη, Αγγελική; Kousteni, Aggeliki
    Στην παρούσα εργασία, με αιχμή την “εθνική κληρονομιά” και υπό το πρίσμα της διακειμενικότητας και της φεμινιστικής θεώρησης, συνεξετάζονται η θεατρική παράσταση Αντιγόνη-Lonely Planet (2017) της Λένας Κιτσοπούλου, το θεατρικό έργο Ίχνη της Αντιγόνης (2018) της Σουηδής με ελληνική καταγωγή Χριστίνας Ουζουνίδου και η κινηματογραφική Αντιγόνη (2019) της Καναδής Σοφί Ντερασπέ και επιχειρείται να διαφανεί ο τρόπος μετασχηματισμού του μύθου, οι νέες δυναμικές του που αποκαλύπτονται, καθώς και η επίδραση του πολιτικού και κοινωνικού πλαισίου στη πρόσληψή του και τι αυτή εξυπηρετεί. Κοινός παρονομαστής των παραπάνω προσεγγίσεων της Αντιγόνης είναι το γυναικείο βλέμμα, η γυναικεία οπτική τριών σύγχρονων δημιουργών του 21ου αιώνα, οι οποίες αναδεικνύουν τον έμφυλο χαρακτήρα των συγκρούσεων του έργου παρουσιάζοντας μια ηρωίδα- όχι περίκλειστη σε μία μορφή- που παραβιάζει τα όρια του κοινωνικού της φύλου ιδωμένη σε μια μεταφεμινιστική εποχή.Και στα τρία εξεταζόμενα έργα της παρούσας εργασίας ο άξονας που διαπερνά το έργο είναι το σώμα και οι πολλαπλές του συνδηλώσεις. Εξετάζεται ο τρόπος που το σώμα ενώνει το πολιτικό με το έμφυλο και διεκδικεί την επικράτειά του, η πολυσημία του και πώς αυτό αξιοποιείται στα παραπάνω διαφορετικά καλλιτεχνικά είδη της θεατρικής παράστασης, του θεατρικού κειμένου και της κινηματογραφικής ταινίας.
  • ItemOpen Access
    Ο ερμηνευτικός και δραματουργικός ρόλος του Χορού στις "Τραχίνιες" και στην "Ηλέκτρα" του Σοφοκλή
    (2023-02-15) Κοντού, Αργυρή; Kontou, Argyri
    Στην παρούσα εργασία διερευνάται ο ερμηνευτικός και δραματουργικός ρόλος του Χορού σε δύο σοφόκλειες τραγωδίες, τις Τραχίνιες και την Ηλέκτρα. Θα μλετηθεί κυρίως ο ρόλος του Χορού στην πορεία της δράσης, η σχέση και διάδρασή του με τα πρόσωπα της εκάστοτε τραγωδίας, το κύρος που έχει ή δεν έχει (βλ. Ηλέκτρα και Τραχίνιες αντίστοιχα). Ο λόγος που επιλέχθηκαν αυτά τα δύο έργα είναι χάριν του γεγονότος πως είναι τα μόνα από τη σωζόμενη εργογραφία του αρχαίου δραματικού ποιητή τα οποία έχουν γυναικείο Χορό και μάλιστα απέχουν χρονικά μεταξύ τους αρκετά ώστε να διακρίνουμε αλλαγές στον ρόλο και τη δράση τού Χορού στην πορεία δημιουργίας του Σοφοκλή.
  • ItemOpen Access
    Σκηνικά ζητήματα στον "Αίαντα" του Σοφοκλή
    (2022-09) Παπαηλιόπουλος, Δημήτριος; Papailiopoulos, Dimitrios
    Το πρώτο ζήτημα το οποίο θα αναλύσω στην εργασία αφορά τις εισόδους και τις εξόδους των υποκριτών και του Χορού, στον και από τον σκηνικό χώρο καθ’ όλη τη διάρκεια της πρώτης παράστασης. Επέλεξα να ασχοληθώ αρχικά με αυτό το θέμα, γιατί κρίνω πως είναι αναγκαίο να αναλυθεί ο τρόπος με τον οποίο αποφασίζει ο δραματικός ποιητής να χρησιμοποιήσει τους υποκριτές που είχε στη διάθεσή του, για να επιτύχει το δραματουργικό και σκηνικό αποτέλεσμα που επιθυμεί. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι παρακάτω θα ακολουθήσει μια απλή παράθεση των εισόδων και των εξόδων των υποκριτών στον σκηνικό χώρο. Αντίθετα, θα αξιολογήσω κάθε φορά τον σκηνικό χώρο που επιλέγει ο ποιητής να τοποθετήσει τον υποκριτή του, όσα έχουν ειπωθεί νωρίτερα αλλά και όσα πρόκειται να ακολουθήσουν, καθώς και τον αντίκτυπο που έχει κάθε φορά η εκάστοτε επιλογή στην εξέλιξη της πλοκής της τραγωδίας. Εξαιτίας της πολυπλοκότητας που παρουσιάζει αυτή η τραγωδία, έχουν διατυπωθεί πάρα πολλές διαφορετικές θέσεις σχετικά με τον τρόπο που είχε επιλέξει να χρησιμοποιήσει τους υποκριτές του ο Σοφοκλής. Αφού παρουσιαστούν οι είσοδοι και οι έξοδοι οι οποίες πραγματοποιούνται στην τραγωδία, θα συνεχίσω με τη σκηνική ανάλυση συγκεκριμένων χωρίων στα οποία εντοπίζονται σκηνικά προβλήματα. Το πρώτο σκηνικό ζήτημα με το οποίο θα ασχοληθώ, είναι η εμφάνιση της θεάς Αθηνάς στον Πρόλογο της τραγωδίας. Το ερώτημα που γεννάται από αυτή την εμφάνιση αφορά την τοποθέτηση της θεάς μέσα στον σκηνικό χώρο. Οι απόψεις που έχουν διατυπωθεί κατά καιρούς για αυτό το σκηνικό πρόβλημα είναι κυρίως δύο διαφορετικές. Παρακάτω θα παρουσιάσω όσα έχουν υποστηριχθεί από τους μελετητές για αυτό το θέμα και, στη συνέχεια, έχοντας πάντα κατά νου το έτος διδασκαλίας καθώς και το σκηνικό χώρο του θεάτρου, θα αξιολογήσω τις απόψεις αυτές και θα εκτιμήσω ποια από όλες αυτές πιθανόν βρίσκεται πιο κοντά στην αλήθεια. Στο τελευταίο μέρος της εργασίας, θα με απασχολήσει το κεντρικό γεγονός της τραγωδίας, η αυτοκτονία δηλαδή του Αίαντα. Στη σύγχρονη εποχή η αυτοκτονία ενός ήρωα επί σκηνής δεν θεωρείται μια δράση που θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα ως προς τη σκηνική της απόδοση. Κάτι τέτοιο όμως δεν ισχύει για τις παραστάσεις της αρχαιότητας. Οι συμβάσεις του αρχαίου ελληνικού θεάτρου καθιστούσαν μη επιτρεπτή την παρουσίαση βίαιων πράξεων επί σκηνής. Επομένως το ερώτημα που προκύπτει, και στο οποίο θα κληθώ να απαντήσω, είναι με ποιον τρόπο επέλεξε ο Σοφοκλής να χειριστεί αυτή τη σκηνή της τραγωδίας του. Αδιαφόρησε πλήρως για τις συμβάσεις του θεάτρου και παρουσίασε στο κοινό του αυτό που επιθυμούσε; Ή απλά συμβιβάστηκε και αποφάσισε να καταστρέψει τη θεατρική ψευδαίσθηση, προκειμένου να μην προκαλέσει τους συμπολίτες του; Για ποιον λόγο δεν έκανε χρήση ενός αγγελιαφόρου, όπως συνήθιζαν να κάνουν οι δραματικοί ποιητές εκείνη την εποχή, προκειμένου να λύσει το πρόβλημα της γνωστοποίησης της αυτοκτονίας του ήρωα; Όλα αυτά τα ερωτήματα χρήζουν άμεσης απάντησης, προκειμένου να γίνει όσο το δυνατόν καλύτερη προσέγγιση της πιθανότερης εκδοχής την οποία αποφάσισε να χρησιμοποιήσει ο Σοφοκλής. Έχοντας λοιπόν όλα αυτά τα ερωτήματα κατά νου, παρακάτω θα γίνει προσπάθεια να προσεγγιστεί με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ακρίβεια η σκηνοθετική παρουσίαση της αυτοκτονίας επί σκηνής. Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια θα διαδραματίσουν οι αναφορές που θα γίνουν στις απόψεις που έχουν διατυπωθεί από τους μελετητές του αρχαίου δράματος σχετικά με αυτό το ζήτημα. Η πολυπλοκότητα του ζητήματος που χρήζει απάντησης έχει οδηγήσει και στη διατύπωση πάρα πολλών και διαφορετικών μεταξύ τους απόψεων. Κάθε φορά θα αξιολογώ κάθε μια από αυτές και στην συνέχεια θα κρίνω τις πιθανότητες που είχε να ανταποκρίνεται στην τότε πραγματικότητα.
  • ItemOpen Access
    Σκηνικά ζητήματα στην "Ανδρομάχη" του Ευριπίδη
    (2023-02-15) Γρηγοριάδη, Ανδρομάχη; Grigoriadi, Andromachi
    Η παρούσα εργασία ασχολείται με τη μελέτη τριών σκηνικών ζητημάτων στην Ανδρομάχη του Ευριπίδη. Η χρήση των παρασκηνίων, η εκμετάλλευση της θεατρικής μηχανής, καθώς και η παρουσία της Ανδρομάχης ως κωφού προσώπου στην έξοδο του έργου μελετώνται με βασικό οδηγό το κείμενο και την ερμηνεία του. Στη μελέτη αυτή συμβάλλουν σημαντικά τα αρχαιολογικά ευρήματα που έχουμε στη διάθεσή μας, όπως επίσης οι πληροφορίες που διαθέτουμε για τις καινοτομίες του Ευριπίδη στη διαχείριση του μυθολογικού του υλικού, την εποχή συγγραφής του έργου αλλά και τις υποθέσεις για τον τόπο παράστασής του.
  • ItemOpen Access
    Ζητήματα ὄψεως στο θέατρο του Αισχύλου. Η σκηνική απόδοση των Ερινύων και του ειδώλου της Κλυταιμήστρας στις Ευμενίδες
    (2023-02-05) Σχοινά, Βενετία; Schina, Venetia
    Για το ζήτημα της σκηνικής πραγμάτωσης του αρχαίου δράματος υπάρχουν ερωτήματα που είναι ακόμα παραμένουν αναπάντητα. Ειδικά όταν αναφερόμαστε στις τραγωδίες του Αισχύλου οι πηγές από την αρχαία ελληνική γραμματεία αλλά και την αγγειογραφία δεν μας δίνουν επιβεβαιωμένα τεκμήρια. Στις Ευμενίδες υπάρχει ο προβληματισμός το πως εμφανίζονται οι Ερινύες, σύμφωνα και με όσα αναφέρει το κείμενο, αλλά και η απόκοσμη εμφάνιση του ειδώλου της Κλυταιμήστρας. Ο ποιητής μέσα από το κείμενό του παραθέτει στοιχεία για την εμφάνιση, αλλά κατά πόσο θα μπορούσαν, τα όσα σημειώνει, να είναι χαρακτηριστικά ενός θεατρικού τραγικού κοστουμιού του 5 ου αιώνα π.Χ.;
  • ItemOpen Access
    Κουήρ διασκευές της αρχαιοελληνικής τραγωδίας : σταθμοί και μελέτη περιπτώσεων
    (2023-03-07) Ζαπάντης, Δημήτριος; Zapadis, Demetrios
    Τα νέα πολιτισμικά δεδομένα της μετα- τη- μεταμοντέρνα εποχής που βιώνουμε, προκαλούν τους σκηνοθέτες να εκφραστούν στη σκηνή με μια επιθυμία κριτικής αναθέασης της (ετερο)κανονικότητας και συχνά με την ευθύνη συμπερίληψης της διαφορετικότητας. Η άρνηση της απομόνωσης των παλαιότερα περιθωριακών ομάδων (και αισθητικών), οι οποίες συχνά δεν «εκπροσωπούνταν» στο θέατρο μέσω της τραγωδίας, αποτελεί πεδίο μελέτης του επιστημονικού λόγου σήμερα και απόρριψης των ορίων του κατασκευαστικού έμφυλου καταναγκασμού. Ο μετασχηματισμός του σοβαρού σε ελαφρό ή διάφωνου, και η στυλιζαρισμένη επιτήδευση στην επιτέλεση του είναι μηχανισμοί που μεταθέτουν την τραγωδία στο στυλ των «άλλων», αρνούμενα την έγκληση στην κανονικότητα των πολλών.
  • ItemOpen Access
    Η Κλυταιμνήστρα στην [sic] Γιουρσενάρ και στον Στάικο
    (2023-01) Ιωαννίδη, Φραντζέσκα; Ioannidi, Frantzeska
    Στην παρούσα εργασία θα παρουσιαστούν τα κείμενα Κλυταιμνήστρα ή το Έγκλημα της Μαργκερίτ Γιουρσενάρ και Κλυταιμνήστρα; του Ανδρέα Στάικου μέσω της ψυχαναλυτικής θεωρίας του Γιουνγκ και των συνεχιστών του ερευνητών/ψυχαναλυτών. Ειδικότερα, η εργασία προσεγγίζει τον Γιουνγκ υπό το πρίσμα του Ηθοποιού και κατά πόσο η ανάλυση των δύο κειμένων μέσω της συγκεκριμένης θεωρίας θα μπορούσε να είναι κατανοητή και εφαρμόσιμη ώστε να παρασταθεί, φωτίζοντας πλευρές της ηρωίδας ανεξερεύνητες μέχρι σήμερα. Βασική προϋπόθεση κατανόησης της ανάλυσης είναι η βαθιά γνώση των κειμένων Γιουρσενάρ-Στάικου, γεγονός που μάλλον αποκλείει τον απλό αναγνώστη κι απευθύνεται σε πιο εξειδικευμένους θεατρολόγους, ηθοποιούς και σκηνοθέτες. Κριτήριο της παρούσης εργασίας στάθηκε η Γιουνγκιανή εργαλειακή σκέψη, μέσω των ευρετικών της υποθέσεων που βοηθούν στην εξερεύνηση νέων τόπων αλήθειας και πραγματικότητας, σκάβοντας βαθιά μέσα στο Ασυνείδητο κι αποκαλύπτοντας ότι η συνολική θέαση του κόσμου μας μπορεί να διευρυνθεί και να επαναπροσδιοριστεί.
  • ItemOpen Access
    Η δραματουργική αξιοποίηση των χρησμών στις "Τραχίνιες" του Σοφοκλή
    (2022-02) Βέλλιου, Ελένη; Velliou, Eleni
    Η παρούσα εργασία έχει ως αντικείμενο μελέτης τους χρησμούς στις "Τραχίνιες" του Σοφοκλή. Εξετάζεται ο αριθμός των προφητειών, τα σημεία της δράσης, όπου παρατίθενται και η συμβολή τους στην ανάδειξη του κεντρικού θέματος.
  • ItemOpen Access
    Η ενηλικίωση και ο αρχαίος μύθος μέσω της camp αισθητικής και ιδεολογίας : το παράδειγµα των ταινιών "Ακροβάτες του κήπου" (2002) του Χρήστου Δήµα, "Xenia" (2014) του Πάνου Κούτρα και "Βασίλισσα Αντιγόνη" (2014) του Τηλέµαχου Αλεξίου
    Ράπτη, Ευσταθία; Rapti, Efstathia
    Η ανίχνευση και παρατήρηση της πολύπλοκης πορείας του ανθρώπου προς την ενηλικίωση, όπως την αντιλαμβάνονται τρεις διαφορετικοί σκηνοθέτες του σύγχρονου ελληνικού κινηματογράφου, μέσα από το ιδιαίτερο πρίσμα της camp αισθητικής και ιδεολογίας στις κινηματογραφικές παραγωγές Ακροβάτες του Κήπου (2002) του Χρήστου Δήμα, Xenia (2014) του Πάνου Χ. Κούτρα και Βασίλισσα Αντιγόνη (2014) του Τηλέμαχου Αλεξίου. Οι τρεις δημιουργοί, με το δικό τους ξεχωριστό στίγμα και στιλ, φαίνονται ευφυώς και πολυεπίπεδα να αφομοιώνουν το μύθημα της Οδύσσειας, ως μιας επίπονης περιπλάνησης και διαρκούς αναζήτησης του Εγώ, με απώτερο στόχο την εύρεση μιας παρηγορητικής Ιθάκης.
  • ItemOpen Access
    Σκηνικά προβλήματα στον Αίαντα
    Ξυράφας, Φίλιππος Παναγιώτης; Xyrafas, Filippos Panagiotis
    Η μελέτη των σκηνικών προβλημάτων στον σοφόκλειο Αίαντα στοχεύει στην ανάδειξη της σχέσης του σκηνικού κτηρίου με τη συγκεκριμένη τραγωδία και τη σημασία του ως διακριτού χώρου για τις ανάγκες της συγκεκριμένης παράστασης (είσοδοι-έξοδοι, πιθανός αριθμός και λειτουργία θυρών, σκηνικά μηχανήματα, αλλαγή σκηνικού κ.λπ.). Αρχικά, στον πρόλογο της παράστασης, επιχειρείται μια εξοικείωση με τον σκηνικό χώρο, με την έκθεση διαφόρων ενδοκειμενικών στοιχείων και σκηνικών προβλημάτων ύστερα από την εμφάνιση της θεάς Αθηνάς στη σκηνή. Στη συνέχεια, επιλέγεται ένα διακριτό τμήμα του 1ου επεισοδίου ώστε να διαπιστωθεί αν τελικά γίνεται χρήση σκηνικών εφέ (εκκυκλήματος) για την παρουσίαση του Αίαντα από την κεντρική θύρα του σκηνικού, ενώ αμέσως μετά γίνεται συζήτηση για την πιθανή ύπαρξη μιας πρόσθετης σκηνικής θύρας με αφορμή την άφιξη του Ευρυσάκη στη σκηνή. Ακολουθεί, τέλος, η πραγμάτευση δύο βασικών σκηνικών προβλημάτων από το 3ο επεισόδιο: το πρόβλημα της απότομης αλλαγής σκηνικού και η σκηνοθεσία του θανάτου του Αίαντα.
  • ItemOpen Access
    "Πέρσες", "Βάκχες" και "Προμηθέας δεσμώτης" σε σκηνοθεσία του Άρη Μπινιάρη : ο ρυθμός και η ενσωμάτωση της τελετουργικής πράξης ως πυρήνες της σύγχρονης σκηνοθετικής προσέγγισης του αρχαίου δράματος από τον σκηνοθέτη Άρη Μπινιάρη
    (2022-11-07) Περλέγκα, Κωνσταντίνα; Perlegka, Konstantina
    Η παρούσα εργασία αποσκοπεί στην διερεύνηση της σκηνικής προσέγγισης των τραγωδιών Πέρσες, Βάκχες και Προμηθέας Δεσμώτης από τον σκηνοθέτη Άρη Μπινιάρη. Στόχος μας είναι η προσπάθεια κατανόησης της σκηνοθετικής προσέγγισης του Άρη Μπινιάρη με άξονες τον ρυθμό και την τελετουργία που αποτελούν τα βασικά χαρακτηριστικά της προσέγγισης του. Ταυτόχρονα, θα προσεγγίσουμε και άλλες παραστάσεις – σταθμούς των συγκεκριμένων τραγωδιών για την ενδεχόμενη επίδραση στον Άρη Μπινιάρη. Τις παραπάνω παραγωγές του Μπινιάρη τις έχω παρακολουθήσει η ίδια και διαπίστωσα την κυριαρχία της μουσικής και της όψης. Προσπάθησα επίσης να προσεγγίσω τις παραστάσεις αντικειμενικά.
  • ItemOpen Access
    Η φύση στον "Οιδίποδα Τύραννο" του Σοφοκλή και τον "Οιδίποδα" του Σενέκα
    (2022-09-13) Βαγενάς, Χρήστος; Vagenas, Christos
    Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η ανάλυση του ρόλου που παίζει η φύση και τα φυσικά στοιχεία στις τραγωδίες Οιδίπους Τύραννος του Σοφοκλή και Oedipus του Σενέκα. Ύστερα από την παράθεση και συνοπτική αξιολόγηση του συνόλου των σχετικών αναφορών στα δύο κείμενα, θα επιχειρηθεί μια εις βάθος ανάλυση του τρόπου, με τον οποίο οι δύο ποιητές χρησιμοποιούν τη φύση στα έργα τους. Λαμβάνοντας ως αφετηρία την ισχυρή δραματικά αξιοποίηση των φυσικών στοιχείων στην πλοκή των δύο έργων, θα διατυπώσουμε κάποιες εικασίες και διαπιστώσεις, προσπαθώντας να κατανοήσουμε τον ρόλο της φύσης στον οιδιπόδειο τραγικό μύθο. Θα εστιάσουμε κυρίως στον τρόπο, με τον οποίο η φύση εκφράζεται μέσα από τους δύο αντιπαρατιθέμενους βασικούς χαρακτήρες των εν λόγω τραγωδιών, τον Τειρεσία και τον Οιδίποδα. Ολοκληρώνοντας, θα επιχειρήσουμε να διερευνήσουμε την επιμέρους ‘στόχευση’ του κάθε συγγραφέα, όπως αυτή μας αποκαλύπτεται μέσα από το έντονα συμβολικό περιεχόμενο που αποδίδει στη φύση και τα στοιχεία της, ανιχνεύοντας κάποιες σημαντικές ποιοτικές διαφορές εξωδραματικά, ανάμεσα στις δύο κοινωνίες, που αντικατοπτρίζονται στις δύο διασκευές του οιδιπόδειου μύθου που θα αναλύσουμε.
  • ItemOpen Access
    Το Ωδείο του Αγρίππα
    (2022-09-13) Τασσόπουλος, Ανδρέας; Tassopoulos, Andreas
    Αντικείμενο της παρούσης εργασίας αποτελεί το Ωδείο του Αγρίππα, στενού συνεργάτη και γαμπρού του Οκταβιανού, στην Αρχαία Αγορά της πόλης των Αθηνών. Το Αγριππείο βρισκόταν σε χρήση από το δεύτερο μισό του 1ου αιώνα π.Χ. έως το πρώτο τέταρτο του 6ου αιώνα μ.Χ. Αρχικά θα γίνει μια συνοπτική επισκόπηση των γεγονότων που οδήγησαν στην κατάκτηση του ελλαδικού χώρου από τους Ρωμαίους. Ύστερα θα εξεταστεί η ιστορική πορεία της πόλης των Αθηνών από την αυγούστεια περίοδο μέχρι τις αρχές του 6ου αιώνα μ.Χ. και η μετάβαση της πόλης από την κλασική αρχαιότητα στην πρωτοβυζαντινή περίοδο. Έπειτα θα γίνει μια συνοπτική αναφορά στην οικοδομική ιστορία του κτηρίου. Το Αγριππείο γνώρισε τρεις οικοδομικές φάσεις. Στις δύο πρώτες οικοδομικές φάσεις το κτήριο χρησιμοποιήθηκε ως χώρος καλλιτεχνικών και φιλοσοφικών εκδηλώσεων. Κατά την τρίτη οικοδομική φάση ο χώρος του Αγριππείου προσαρτήθηκε σε ένα ευρύτερο κτηριακό συγκρότημα. Η χρήση του κτηριακού συγκροτήματος έχει προκαλέσει διαφωνίες μεταξύ των διάφορων μελετητών, οι οποίες έχουν οδηγηθεί, πλέον, σε μια σύγκλιση για τη χρήση του χώρου. Στο πρώτο κεφάλαιο θα εξεταστεί η πρώτη οικοδομική φάση του Αγριππείου και θα εντοπιστούν στοιχεία εκείνα, τα οποία ξεχωρίζουν το Αγριππείο από τα υπόλοιπα ωδεία του ελλαδικού χώρου. Στο δεύτερο κεφάλαιο θα γίνει αναφορά στη δεύτερη οικοδομική φάση του Αγριππείου και τις μετατροπές που έγιναν σε αυτό ύστερα από την κατάρρευση της στέγης του. Έπειτα στο τρίτο κεφάλαιο θα γίνει περιγραφή των χώρων του νέου κτηριακού συγκροτήματος το οποίο οικοδομήθηκε στη θέση του Αγριππείου. Στο τέταρτο κεφάλαιο θα εξεταστούν οι χρήσεις του χώρου κατά τις δύο πρώτες οικοδομικές του φάσεις. Τέλος στο πέμπτο κεφάλαιο θα γίνει μία προσπάθεια ένταξης του οικοδομήματος στην μνημειακή τοπογραφία της αρχαίας αγοράς της Αθήνας. Η εργασία θα ολοκληρωθεί με την εξαγωγή συμπερασμάτων.
  • ItemOpen Access
    Σημαντικές παραστάσεις της "Ελένης" του Ευριπίδη κατά τον 20ό αιώνα
    Γιαννακόπουλος, Δημήτριος; Giannakopoulos, Dimitrios
    Η πρώτη προσπάθεια του ανθρώπου να ερμηνεύσει τις συνθήκες της ζωής ήταν η δημιουργία των μύθων. Οι μύθοι, τα παραμύθια, η προέλευση των οποίων είναι χαμένη στα βάθη της ιστορίας, αποτέλεσαν κατά καιρούς δημοφιλή λαϊκά αναγνώσματα, ή πέρασαν από τα στόματα των ποιητών και ραψωδών και αποτέλεσαν, μέσα από το φίλτρο των δημιουργών, τόσο την έμπνευση όσο και το περιεχόμενο των θεατρικών έργων της Κλασικής Ελληνικής Αρχαιότητας. Οι μεγάλοι Τραγικοί Ποιητές, έργα των οποίων διασώζονται μέχρι σήμερα, αλλά και πολυάριθμοι άλλοι που χάθηκαν στη λήθη της ιστορίας, με αφορμή τους αρχαίους μύθους, δημιούργησαν κείμενα γεμάτα βαθιά αγάπη, συμπόνοια και θαυμασμό για τον άνθρωπο, ανέδειξαν χαρακτήρες με εξαιρετικές δυνάμεις νοημοσύνης, προφητική ενόραση, εφευρετικότητα και αμεσότητα σκέψης και δράσης. Το θέατρο, ως ο κατεξοχήν χώρος έκφρασης των δραματικών κειμένων, είναι ευαίσθητο στις συνθήκες που καθορίζουν τις μεταβολές στην καθημερινότητα του ανθρώπου, τόσο σε κοινωνικό, όσο και σε ιδεολογικό επίπεδο. Δεν είναι τυχαία κάθε φορά η παράσταση συγκεκριμένου έργου, με την όποια εκδοχή παρουσιάζει ο συγγραφέας. Θα λέγαμε δε ότι στις μέρες μας, δεν είναι καθόλου τυχαία η επιλογή ενός έργου, και, όπως θα δείξουμε παρακάτω, υπάρχουν συγκεκριμένες κοινωνικοπολιτικές συνθήκες που υποβάλλουν, πολλές φορές δε, και επιβάλλουν την όποια επιλογή. Παράλληλα δε, το κοινό, στο οποίο απευθύνεται κάθε φορά η παράσταση, είναι φορτισμένο με τις δυσκολίες της καθημερινότητας, και αναζητά, πιθανώς, τη δημιουργία ελπίδας και προσδοκιών ώστε να βοηθηθεί στην ευκολότερη βίωση της. Έτσι, από τη μια ο μύθος, που από τη φύση του είναι η πιο εύληπτη μορφή κοινωνικών στάσεων και συμπεριφορών, και από την άλλη το θέατρο που προσφέρει μια νότα φυγής από την καθημερινότητα και ελπίδας για κάτι καλύτερο αποτελούν τις ικανές και αναγκαίες συνθήκες ποιοτικής διαβίωσης μέσα σε μια δύσκολη κοινωνική πραγματικότητα.