Τμήμα Θεατρικών Σπουδών (ΜΔΕ)

Permanent URI for this collection

Browse

Recent Submissions

Now showing 1 - 5 of 129
  • Thumbnail Image
    Item
    Open Access
    Προμηθείς του 20ού αιώνα μεταξύ «ορθολογισμού» και «ανορθολογισμού» : Κ. Βάρναλης, "Το φως που καίει", Σ. Σκίπης, "Προμηθέας", Β. Ρώτας, "Προμηθέας, ή, Η Κωμωδία της αισιοδοξίας", Ν. Βρεττάκος, "Προμηθέας, ή, Το παιχνίδι μιας μέρας"
    (2023-01) Αράπης, Βασίλειος; Arapis, Vasileios
    Η εργασία αυτή διερευνά την πρόσληψη του μύθου του Προμηθέα σε επιλεγμένα έργα της νεοελληνικής δραματουργίας του εικοστού αιώνα, μέσω της συνδυαστικής και συνθετικής εξέτασης των επιμέρους θεμάτων και μοτίβων. Αρχικά, αποκωδικοποιούνται τα στοιχεία της μυθικής και τραγικής μορφής του Προμηθέα, τα οποία κυρίως αξιοποιούνται από τη νεοελληνική θεατρική γραφή. Στη συνέχεια, η ανάλυση περνά στο νεοελληνικό δράμα του εικοστού αιώνα, χαρακτηριστικό του οποίου είναι η χρήση του μυθολογικού και τραγικού υλικού με τρόπο που τα διαδραματιζόμενα αντανακλούν τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα. Τα επιλεγμένα έργα προέρχονται από διαφορετικές περιόδους, καθώς και από δύο διακριτούς ιδεολογικούς προσανατολισμούς. Ο πρώτος άξονας περιλαμβάνει την ορθολογική, υλιστική προσέγγιση του μυθικού υλικού και ο δεύτερος την ιδεαλιστική προσέγγιση. Οι πολλαπλές δυνατότητες σημασιοδότησης του αρχαίου μύθου οδήγησαν σε έναν γόνιμο μετασχηματισμό των μυθικών συμφραζομένων του Προμηθέα, με έμφαση στο κοινωνικοπολιτικό στοιχείο. Ο προμηθεϊκός μύθος αποτελεί όχημα που οδηγεί σε τέτοιου είδους διεισδυτικούς στοχασμούς. Ο Προμηθέας λειτουργεί σαν καταλύτης για να ακουστούν νέες ριζοσπαστικές φωνές, να ασκηθεί κριτική, να αναδειχθεί το πολιτισμικό παρελθόν, να προβληθούν αισθητικές καινοτομίες, καθώς και να αναζητηθεί μια νέα πολιτική, κοινωνική και καλλιτεχνική ταυτότητα κατά τη διάρκεια του ταραγμένου εικοστού αιώνα.
  • Thumbnail Image
    Item
    Embargo
    Η αιώνια επιστροφή της έφηβης κόρης. Σύγχρονες “επισκέψεις” της Αντιγόνης: "Αντιγόνη-Lonely Planet" Λένα Κιτσοπούλου, "Ίχνη της Αντιγόνης" Χριστίνα Ουζουνίδου, "Αντιγόνη" Σοφί Ντερασπέ
    (2023-02) Κουστένη, Αγγελική; Kousteni, Aggeliki
    Στην παρούσα εργασία, με αιχμή την “εθνική κληρονομιά” και υπό το πρίσμα της διακειμενικότητας και της φεμινιστικής θεώρησης, συνεξετάζονται η θεατρική παράσταση Αντιγόνη-Lonely Planet (2017) της Λένας Κιτσοπούλου, το θεατρικό έργο Ίχνη της Αντιγόνης (2018) της Σουηδής με ελληνική καταγωγή Χριστίνας Ουζουνίδου και η κινηματογραφική Αντιγόνη (2019) της Καναδής Σοφί Ντερασπέ και επιχειρείται να διαφανεί ο τρόπος μετασχηματισμού του μύθου, οι νέες δυναμικές του που αποκαλύπτονται, καθώς και η επίδραση του πολιτικού και κοινωνικού πλαισίου στη πρόσληψή του και τι αυτή εξυπηρετεί. Κοινός παρονομαστής των παραπάνω προσεγγίσεων της Αντιγόνης είναι το γυναικείο βλέμμα, η γυναικεία οπτική τριών σύγχρονων δημιουργών του 21ου αιώνα, οι οποίες αναδεικνύουν τον έμφυλο χαρακτήρα των συγκρούσεων του έργου παρουσιάζοντας μια ηρωίδα- όχι περίκλειστη σε μία μορφή- που παραβιάζει τα όρια του κοινωνικού της φύλου ιδωμένη σε μια μεταφεμινιστική εποχή.Και στα τρία εξεταζόμενα έργα της παρούσας εργασίας ο άξονας που διαπερνά το έργο είναι το σώμα και οι πολλαπλές του συνδηλώσεις. Εξετάζεται ο τρόπος που το σώμα ενώνει το πολιτικό με το έμφυλο και διεκδικεί την επικράτειά του, η πολυσημία του και πώς αυτό αξιοποιείται στα παραπάνω διαφορετικά καλλιτεχνικά είδη της θεατρικής παράστασης, του θεατρικού κειμένου και της κινηματογραφικής ταινίας.
  • Thumbnail Image
    Item
    Embargo
    Ο ερμηνευτικός και δραματουργικός ρόλος του Χορού στις "Τραχίνιες" και στην "Ηλέκτρα" του Σοφοκλή
    (2023-02-15) Κοντού, Αργυρή; Kontou, Argyri
    Στην παρούσα εργασία διερευνάται ο ερμηνευτικός και δραματουργικός ρόλος του Χορού σε δύο σοφόκλειες τραγωδίες, τις Τραχίνιες και την Ηλέκτρα. Θα μλετηθεί κυρίως ο ρόλος του Χορού στην πορεία της δράσης, η σχέση και διάδρασή του με τα πρόσωπα της εκάστοτε τραγωδίας, το κύρος που έχει ή δεν έχει (βλ. Ηλέκτρα και Τραχίνιες αντίστοιχα). Ο λόγος που επιλέχθηκαν αυτά τα δύο έργα είναι χάριν του γεγονότος πως είναι τα μόνα από τη σωζόμενη εργογραφία του αρχαίου δραματικού ποιητή τα οποία έχουν γυναικείο Χορό και μάλιστα απέχουν χρονικά μεταξύ τους αρκετά ώστε να διακρίνουμε αλλαγές στον ρόλο και τη δράση τού Χορού στην πορεία δημιουργίας του Σοφοκλή.
  • Thumbnail Image
    Item
    Embargo
    Σκηνικά ζητήματα στον "Αίαντα" του Σοφοκλή
    (2022-09) Παπαηλιόπουλος, Δημήτριος; Papailiopoulos, Dimitrios
    Το πρώτο ζήτημα το οποίο θα αναλύσω στην εργασία αφορά τις εισόδους και τις εξόδους των υποκριτών και του Χορού, στον και από τον σκηνικό χώρο καθ’ όλη τη διάρκεια της πρώτης παράστασης. Επέλεξα να ασχοληθώ αρχικά με αυτό το θέμα, γιατί κρίνω πως είναι αναγκαίο να αναλυθεί ο τρόπος με τον οποίο αποφασίζει ο δραματικός ποιητής να χρησιμοποιήσει τους υποκριτές που είχε στη διάθεσή του, για να επιτύχει το δραματουργικό και σκηνικό αποτέλεσμα που επιθυμεί. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι παρακάτω θα ακολουθήσει μια απλή παράθεση των εισόδων και των εξόδων των υποκριτών στον σκηνικό χώρο. Αντίθετα, θα αξιολογήσω κάθε φορά τον σκηνικό χώρο που επιλέγει ο ποιητής να τοποθετήσει τον υποκριτή του, όσα έχουν ειπωθεί νωρίτερα αλλά και όσα πρόκειται να ακολουθήσουν, καθώς και τον αντίκτυπο που έχει κάθε φορά η εκάστοτε επιλογή στην εξέλιξη της πλοκής της τραγωδίας. Εξαιτίας της πολυπλοκότητας που παρουσιάζει αυτή η τραγωδία, έχουν διατυπωθεί πάρα πολλές διαφορετικές θέσεις σχετικά με τον τρόπο που είχε επιλέξει να χρησιμοποιήσει τους υποκριτές του ο Σοφοκλής. Αφού παρουσιαστούν οι είσοδοι και οι έξοδοι οι οποίες πραγματοποιούνται στην τραγωδία, θα συνεχίσω με τη σκηνική ανάλυση συγκεκριμένων χωρίων στα οποία εντοπίζονται σκηνικά προβλήματα. Το πρώτο σκηνικό ζήτημα με το οποίο θα ασχοληθώ, είναι η εμφάνιση της θεάς Αθηνάς στον Πρόλογο της τραγωδίας. Το ερώτημα που γεννάται από αυτή την εμφάνιση αφορά την τοποθέτηση της θεάς μέσα στον σκηνικό χώρο. Οι απόψεις που έχουν διατυπωθεί κατά καιρούς για αυτό το σκηνικό πρόβλημα είναι κυρίως δύο διαφορετικές. Παρακάτω θα παρουσιάσω όσα έχουν υποστηριχθεί από τους μελετητές για αυτό το θέμα και, στη συνέχεια, έχοντας πάντα κατά νου το έτος διδασκαλίας καθώς και το σκηνικό χώρο του θεάτρου, θα αξιολογήσω τις απόψεις αυτές και θα εκτιμήσω ποια από όλες αυτές πιθανόν βρίσκεται πιο κοντά στην αλήθεια. Στο τελευταίο μέρος της εργασίας, θα με απασχολήσει το κεντρικό γεγονός της τραγωδίας, η αυτοκτονία δηλαδή του Αίαντα. Στη σύγχρονη εποχή η αυτοκτονία ενός ήρωα επί σκηνής δεν θεωρείται μια δράση που θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα ως προς τη σκηνική της απόδοση. Κάτι τέτοιο όμως δεν ισχύει για τις παραστάσεις της αρχαιότητας. Οι συμβάσεις του αρχαίου ελληνικού θεάτρου καθιστούσαν μη επιτρεπτή την παρουσίαση βίαιων πράξεων επί σκηνής. Επομένως το ερώτημα που προκύπτει, και στο οποίο θα κληθώ να απαντήσω, είναι με ποιον τρόπο επέλεξε ο Σοφοκλής να χειριστεί αυτή τη σκηνή της τραγωδίας του. Αδιαφόρησε πλήρως για τις συμβάσεις του θεάτρου και παρουσίασε στο κοινό του αυτό που επιθυμούσε; Ή απλά συμβιβάστηκε και αποφάσισε να καταστρέψει τη θεατρική ψευδαίσθηση, προκειμένου να μην προκαλέσει τους συμπολίτες του; Για ποιον λόγο δεν έκανε χρήση ενός αγγελιαφόρου, όπως συνήθιζαν να κάνουν οι δραματικοί ποιητές εκείνη την εποχή, προκειμένου να λύσει το πρόβλημα της γνωστοποίησης της αυτοκτονίας του ήρωα; Όλα αυτά τα ερωτήματα χρήζουν άμεσης απάντησης, προκειμένου να γίνει όσο το δυνατόν καλύτερη προσέγγιση της πιθανότερης εκδοχής την οποία αποφάσισε να χρησιμοποιήσει ο Σοφοκλής. Έχοντας λοιπόν όλα αυτά τα ερωτήματα κατά νου, παρακάτω θα γίνει προσπάθεια να προσεγγιστεί με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ακρίβεια η σκηνοθετική παρουσίαση της αυτοκτονίας επί σκηνής. Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια θα διαδραματίσουν οι αναφορές που θα γίνουν στις απόψεις που έχουν διατυπωθεί από τους μελετητές του αρχαίου δράματος σχετικά με αυτό το ζήτημα. Η πολυπλοκότητα του ζητήματος που χρήζει απάντησης έχει οδηγήσει και στη διατύπωση πάρα πολλών και διαφορετικών μεταξύ τους απόψεων. Κάθε φορά θα αξιολογώ κάθε μια από αυτές και στην συνέχεια θα κρίνω τις πιθανότητες που είχε να ανταποκρίνεται στην τότε πραγματικότητα.
  • Thumbnail Image
    Item
    Embargo
    Σκηνικά ζητήματα στην "Ανδρομάχη" του Ευριπίδη
    (2023-02-15) Γρηγοριάδη, Ανδρομάχη; Grigoriadi, Andromachi
    Η παρούσα εργασία ασχολείται με τη μελέτη τριών σκηνικών ζητημάτων στην Ανδρομάχη του Ευριπίδη. Η χρήση των παρασκηνίων, η εκμετάλλευση της θεατρικής μηχανής, καθώς και η παρουσία της Ανδρομάχης ως κωφού προσώπου στην έξοδο του έργου μελετώνται με βασικό οδηγό το κείμενο και την ερμηνεία του. Στη μελέτη αυτή συμβάλλουν σημαντικά τα αρχαιολογικά ευρήματα που έχουμε στη διάθεσή μας, όπως επίσης οι πληροφορίες που διαθέτουμε για τις καινοτομίες του Ευριπίδη στη διαχείριση του μυθολογικού του υλικού, την εποχή συγγραφής του έργου αλλά και τις υποθέσεις για τον τόπο παράστασής του.