Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (ΔΔ)
Permanent URI for this collection
Browse
Recent Submissions
Item Open Access Εφαρμογή μεθόδων επιχειρηματικής νοημοσύνης στη λογιστική περιβάλλοντος(2026-07-20) Σαρηγιαννίδης, Χρήστος; Sarigiannidis, ChristosΗ παρούσα διδακτορική διατριβή διερευνά την εφαρμογή μεθόδων Επιχειρηματικής Νοημοσύνης και Τεχνητής Νοημοσύνης στη Λογιστική Περιβάλλοντος, με έμφαση στη βελτίωση του υπολογισμού, της παρακολούθησης και της αξιοποίησης του περιβαλλοντικού κόστους και οφέλους. Αφετηρία της έρευνας αποτελεί η διαπίστωση ότι η κλιματική αλλαγή, η υποβάθμιση των φυσικών πόρων και οι αυξανόμενες απαιτήσεις βιωσιμότητας καθιστούν αναγκαία την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής πληροφορίας στη διοίκηση, πέρα από τους παραδοσιακούς χρηματοοικονομικούς δείκτες. Η διατριβή αναδεικνύει ότι τα συμβατικά λογιστικά και κοστολογικά συστήματα συχνά αδυνατούν να αποτυπώσουν επαρκώς τις περιβαλλοντικές εξωτερικότητες, τα κρυφά κόστη, τις μη προϊοντικές εκροές, τις απώλειες φυσικών πόρων και τους μακροπρόθεσμους περιβαλλοντικούς κινδύνους. Κεντρικός σκοπός της έρευνας είναι η διαμόρφωση ενός πιο ακριβούς, συγκρίσιμου και διοικητικά αξιοποιήσιμου πλαισίου περιβαλλοντικής λογιστικής, κοστολόγησης και πληροφόρησης. Η έρευνα επικεντρώνεται στην αξιολόγηση και βελτίωση των υφιστάμενων μεθόδων περιβαλλοντικής κοστολόγησης, στη διερεύνηση του ρόλου της Επιχειρηματικής και Τεχνητής Νοημοσύνης στη συλλογή, ανάλυση, παρακολούθηση και πρόβλεψη περιβαλλοντικών δεδομένων, στη βελτίωση της συγκρισιμότητας των δεδομένων περιβαλλοντικού κόστους και οφέλους, καθώς και στη διαμόρφωση της θεωρητικής και μεθοδολογικής βάσης για ένα Εταιρικό Σύστημα Περιβαλλοντικής Λογιστικής και Κοστολόγησης, διαλειτουργικό με τα πλαίσια SEEA-CF και SEEA-EA. Μεθοδολογικά, η διατριβή βασίζεται κυρίως σε διερευνητική έρευνα, η οποία συνδυάζεται με πειραματική και σχεδιαστική προσέγγιση. Το δημοσιευμένο και υπό ανάπτυξη ερευνητικό έργο του συγγραφέα αναλύεται, ενοποιείται και αξιοποιείται για τη διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου πλαισίου Περιβαλλοντικής Λογιστικής και Περιβαλλοντικής Διοικητικής Λογιστικής, ικανού να υποστηρίξει τη λήψη αποφάσεων, τη διαφάνεια, τη συγκρισιμότητα των δεδομένων, τις ESG αναφορές και τη μετάβαση προς βιώσιμα επιχειρηματικά οικοσυστήματα. Η ερευνητική πορεία της διατριβής οργανώνεται σε τέσσερις βασικούς άξονες. Ο πρώτος αφορά την ανάπτυξη και βελτίωση μεθοδολογικών προσεγγίσεων περιβαλλοντικής κοστολόγησης, με έμφαση στην Κοστολόγηση Βάσει Δραστηριοτήτων, στη Λογιστική Κόστους Ροών Υλικών, στην Περιβαλλοντική Πλήρη Κοστολόγηση και στην Κοστολόγηση Κύκλου Ζωής. Ο δεύτερος άξονας αφορά την αξιοποίηση ψηφιακών και ευφυών εργαλείων, όπως η Επιχειρηματική Νοημοσύνη, τα Big Data, το Διαδίκτυο των Πραγμάτων και τα συστήματα υποστήριξης αποφάσεων. Ο τρίτος άξονας αφορά τον σχεδιασμό ενός εταιρικού συστήματος περιβαλλοντικής λογιστικής διαλειτουργικού με το SEEA, ενώ ο τέταρτος εξετάζει την εφαρμογή των προτεινόμενων εργαλείων σε κρίσιμους κλάδους, όπως ο τουρισμός, η φιλοξενία και η συσκευασία. Τα κύρια συμπεράσματα της διατριβής δείχνουν ότι η Περιβαλλοντική Διοικητική Λογιστική δεν πρέπει πλέον να θεωρείται περιφερειακό εργαλείο περιβαλλοντικής διαχείρισης, αλλά κρίσιμο πληροφοριακό και λογιστικό σύστημα που συνδέει τη χρήση φυσικών πόρων, τα απόβλητα, τις εκπομπές, τις οικοσυστημικές εξαρτήσεις και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις με το οικονομικό αποτέλεσμα και τη στρατηγική διοίκηση. Η διατριβή καταλήγει επίσης ότι καμία μεμονωμένη μέθοδος περιβαλλοντικής κοστολόγησης δεν επαρκεί από μόνη της· αντίθετα, η αποτελεσματική αποτύπωση του περιβαλλοντικού κόστους απαιτεί συνδυαστική αξιοποίηση μεθόδων, όπως MFCA, ABC, EFCA, LCC και TDABC, ανάλογα με τον κλάδο, το αντικείμενο κόστους και τα διαθέσιμα δεδομένα. Ιδιαίτερη συμβολή της διατριβής αποτελεί η ανάδειξη του ρόλου της Επιχειρηματικής και Τεχνητής Νοημοσύνης ως μηχανισμού μετασχηματισμού της περιβαλλοντικής πληροφορίας σε διοικητική γνώση. Η χρήση αισθητήρων, IoT, Data Lakes, OLAP, dashboards, αλγορίθμων ανάλυσης δεδομένων και ευφυών συστημάτων υποστήριξης αποφάσεων, μπορεί να ενισχύσει την ακρίβεια, την ταχύτητα, τη διαφάνεια και τη συγκρισιμότητα των περιβαλλοντικών δεδομένων, επιτρέποντας τη μετάβαση από στατικές και απολογιστικές μετρήσεις σε δυναμικά, προγνωστικά και στρατηγικά συστήματα περιβαλλοντικής πληροφόρησης. Παράλληλα, η ανάπτυξη του CEAS-SEEA προτείνει τη μεταφορά της λογικής του SEEA από το μακροοικονομικό επίπεδο στο επίπεδο της επιχείρησης, οργανώνοντας φυσικές ροές, περιβαλλοντικά περιουσιακά στοιχεία, οικοσυστημικούς λογαριασμούς, νομισματικές αποτιμήσεις και λογαριασμούς συμφωνίας και ελέγχου. Η διατριβή συμβάλλει θεωρητικά στη σύνδεση της Περιβαλλοντικής Λογιστικής, της Περιβαλλοντικής Διοικητικής Λογιστικής, της λογιστικής φυσικού κεφαλαίου, των πλαισίων SEEA και των ψηφιακών τεχνολογιών ανάλυσης δεδομένων. Μεθοδολογικά, προτείνει τη χρήση προσομοίωσης και εξόρυξης κανόνων συσχέτισης για την εκτίμηση οδηγών κόστους, τη συνδυαστική εφαρμογή MFCA–ABC–EFCA, την ανάπτυξη ψηφιακών αρχιτεκτονικών συλλογής και επεξεργασίας περιβαλλοντικών δεδομένων, το εργαλείο IDS4Clima για υποστήριξη αποφάσεων και το CEAS-SEEA ως εταιρική αρχιτεκτονική περιβαλλοντικής λογιστικής. Πρακτικά, οι προτεινόμενες προσεγγίσεις μπορούν να υποστηρίξουν επιχειρήσεις, οργανισμούς, δημόσιους φορείς και επιχειρηματικά οικοσυστήματα στη μείωση του περιβαλλοντικού κόστους, στην αναγνώριση κρυφών απωλειών, στη βελτίωση των ESG αναφορών και στη διαμόρφωση στρατηγικών βιώσιμης ανάπτυξης. Συνολικά, η διατριβή καταδεικνύει ότι η μετάβαση προς αξιόπιστη περιβαλλοντική πληροφόρηση και βιώσιμη διοίκηση απαιτεί την υπέρβαση των παραδοσιακών ορίων της λογιστικής. Η Περιβαλλοντική Λογιστική και η Περιβαλλοντική Διοικητική Λογιστική οφείλουν να εξελιχθούν σε ολοκληρωμένα συστήματα φυσικής, χρηματικής και στρατηγικής πληροφόρησης, τα οποία θα συνδυάζουν μεθόδους κοστολόγησης, αξιόπιστα δεδομένα, ψηφιακές τεχνολογίες, θεσμική συμβατότητα και οργανωσιακή δέσμευση. Η βασική συμβολή της διατριβής είναι ότι προτείνει ένα συνεκτικό πλαίσιο μέσω του οποίου το περιβαλλοντικό κόστος και όφελος μπορούν να αναγνωριστούν, να μετρηθούν, να αποτιμηθούν, να συγκριθούν και να αξιοποιηθούν για υπεύθυνη διοίκηση, αξιόπιστη λογοδοσία και βιώσιμα επιχειρηματικά οικοσυστήματα.Item Embargo Δυναμική των τιμών του χρυσού, μετακύλιση της μεταβλητότητας και διαχείριση κινδύνου(2026-07-27) Κατσίπος, Παρασκευάς; Katsipos, ParaskevasΣκοπός της παρούσας διατριβής είναι η πολυεπίπεδη και εμπεριστατωμένη ανάλυση της αγοράς του χρυσού, μέσω της διερεύνησης των μηχανισμών τιμολόγησής του, της προβλεπτικής ικανότητας των υποδειγμάτων, καθώς και της δυναμικής των αποδόσεων και της μεταβλητότητάς του. Παράλληλα, εξετάζεται η βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη διάσταση της συμπεριφοράς του, καθώς και οι σχέσεις συσχέτισης και αιτιότητας που αναπτύσσει με θεμελιώδεις διεθνείς χρηματοοικονομικές μεταβλητές από τις κεφαλαιαγορές, τις χρηματαγορές και τα εμπορεύματα. Η επιστημονική συνεισφορά και η διαφοροποίηση της εν λόγω διατριβής έναντι της προγενέστερης βιβλιογραφίας συνοψίζεται στους ακόλουθους άξονες: • Πλήθος και Φύση των Μεταβλητών: Η ταυτόχρονη αξιολόγηση ενός διευρυμένου συστήματος δεκατεσσάρων (14) μακροοικονομικών και χρηματοοικονομικών δεικτών διασφαλίζει μια πολυδιάστατη και σφαιρική προσέγγιση της αγοράς του χρυσού. • Βάθος και Επικαιροποίηση Δεδομένων: Αξιοποιείται μια εκτενής, πλήρως επικαιροποιημένη χρονοσειρά που καλύπτει μια συνεχή περίοδο 35 ετών (Ιούνιος 1990 – 2025), γεγονός που επιτρέπει την ενσωμάτωση διαφορετικών φάσεων του οικονομικού κύκλου και περιόδων έντονης συστημικής κρίσης. • Πολυθεματική και Ολιστική Προσέγγιση: Η έρευνα δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες αναλύσεις, αλλά συνθέτει ένα ευρύ φάσμα πεδίων —από τη μοντελοποίηση της μεταβλητότητας και την πρόβλεψη τιμών, έως τη συμπεριφορική αξιολόγηση του χρυσού ως εργαλείου αντιστάθμισης κινδύνου στο πλαίσιο ενός διαφοροποιημένου μετοχικού χαρτοφυλακίου— προσφέροντας έτσι μια ολοκληρωμένη και λεπτομερή μονογραφία. Διαχρονικά, η πλειονότητα των ερευνητών προσεγγίζει τον χρυσό ως ένα μοναδικό χρηματοοικονομικό μέσο με εξέχοντα ρόλο στην κατηγορία των επενδυτικών καταφυγίων. Ειδικότερα, αναγνωρίζεται στη διεθνή βιβλιογραφία ως μέσο διατήρησης αξίας (store of value), εργαλείο αντιστάθμισης του πληθωριστικού κινδύνου (inflation hedge), μέτρο προστασίας έναντι της συστημικής αβεβαιότητας (hedge against uncertainty), καθώς και ως ένα κατεξοχήν ασφαλές καταφύγιο (safe haven), ιδίως σε περιόδους έντονης γεωπολιτικής αστάθειας, πληθωριστικών πιέσεων ή γενικευμένων οικονομικών κρίσεων. Σε αντίθεση με τα βιομηχανικά μέταλλα, ο χρυσός παρουσιάζει περιορισμένη χρησιμότητα ως παραγωγική πρώτη ύλη στη μεταποίηση· η αποτίμησή του και η συνακόλουθη ζήτησή του πηγάζουν κυρίως από τον κλάδο της κοσμηματοποιίας και, πρωτίστως, από τη θεσμική του λειτουργία ως επενδυτικό στοιχείο. Αυτές οι ιδιομορφίες αναδεικνύουν τον χρυσό σε καθοριστική μεταβλητή για τη δόμηση και την αποτελεσματική διαχείριση διαφοροποιημένων χαρτοφυλακίων, αιτιολογώντας πλήρως το διαρκές και έντονο ενδιαφέρον της σύγχρονης χρηματοοικονομικής έρευνας για το συγκεκριμένο χρηματοοικονομικό μέσο. Η παρούσα διατριβή αναπτύσσεται σε τέσσερις κεντρικές ενότητες. Στο πλαίσιο των δύο πρώτων ενοτήτων, αξιοποιείται ένα αντιπροσωπευτικό πάνελ 14 μεταβλητών —το οποίο περιλαμβάνει πολύτιμα μέταλλα (Χρυσό, Ασήμι, Πλατίνα, Παλλάδιο), τη νομισματική ισοτιμία USD/CHF, την απόδοση του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου, τους μετοχικούς δείκτες DAX, NIKKEI και S&P, καθώς και εμπορεύματα (πετρέλαιο WTI, χαλκό, αλουμίνιο, σιτάρι και καλαμπόκι). Η σύνθεση του υπό εξέταση δείγματος βασίστηκε τόσο σε καθιερωμένα πρότυπα της χρηματοοικονομικής βιβλιογραφίας όσο και στην ανάγκη διερεύνησης μεταβλητών που παρουσιάζουν ελλιπή ερευνητική τεκμηρίωση. Στόχος της στρατηγικής αυτής επιλογής είναι η διεύρυνση και ο εμπλουτισμός του υφιστάμενου ερευνητικού πλαισίου, προσφέροντας νέες, εξειδικευμένες γνώσεις σε υποφωτισμένες πτυχές της αγοράς του χρυσού Μεθοδολογικά, η πρώτη ενότητα επιστρατεύει το υπόδειγμα GARCH-BEKK με σκοπό την ποσοτικοποίηση των αμφίδρομων επιδράσεων και των σοκ μεταβλητότητας μεταξύ του χρυσού και των υπόλοιπων αγορών. Η δεύτερη ενότητα εξετάζει τη μακροπρόθεσμη σχέση ισορροπίας (συνολοκλήρωση) των μεταβλητών αυτών μέσω της τεχνικής Engle-Granger, ενώ παράλληλα χαρτογραφεί τις κατευθυντικές σχέσεις αιτιότητας μέσω του ελέγχου Granger causality. Η τρίτη ενότητα επικεντρώνεται στην πρόβλεψη της τιμής του χρυσού μέσω της κατασκευής και σύγκρισης δύο υποδειγμάτων, του ARIMA και της Πολλαπλής Παλινδρόμησης. Κατά την οικονομετρική ανάλυση, αξιολογήθηκε η επίδραση του συνόλου των μεταβλητών, με τα ευρήματα να αναδεικνύουν το ασήμι, το 10ετές αμερικανικό ομόλογο, το παλλάδιο και το καλαμπόκι ως τους βέλτιστους προσδιοριστικούς παράγοντες για την ερμηνεία της μελλοντικής του πορείας. Τέλος, η τέταρτη ενότητα πραγματεύεται τη συμπερίληψη του χρυσού σε διεθνή μετοχικά χαρτοφυλάκια (αποτελούμενα από τους δείκτες DAX, NIKKEI και S&P 500) με σκοπό να προσδιοριστεί η ιδιότητά του ως εργαλείου αντιστάθμισης κινδύνου (investment hedge) ή ως ασφαλούς καταφυγίου (safe haven), εφαρμόζοντας τη μεθοδολογική προσέγγιση των Baur και McDermott (2010).Item Open Access Ανάδειξη μοντέλου επικοινωνιών μάρκετινγκ και δημοσίων σχέσεων στα πλαίσια στρατηγικής επικοινωνιακής πολιτικής με στόχο την στήριξη και ανάπτυξη του ιατρικού τουρισμού στην Ελλάδα με έμφαση στον αναπαραγωγικό τουρισμό(2026-07-29) Πανάς, Γεράσιμος; Panas, GerasimosΗ παρούσα διδακτορική διατριβή διερευνά τις στρατηγικές Επικοινωνιών Μάρκετινγκ και Δημοσίων Σχέσεων που μπορούν να στηρίξουν την ανάπτυξη του Ιατρικού Τουρισμού στην Ελλάδα, με ιδιαίτερη έμφαση στη Διασυνοριακή Αναπαραγωγική Φροντίδα (Cross-Border Reproductive Care, CBRC). Παρά τη ραγδαία διεθνή ανάπτυξη του φαινομένου και τη συγκριτικά ισχυρή θέση της Ελλάδας ως προορισμού υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, η ελληνική και η διεθνής βιβλιογραφία εμφανίζουν σημαντικό ερευνητικό κενό ως προς τη συστηματική, ασθενοκεντρική μελέτη των επικοινωνιακών και ψυχολογικών παραγόντων που διαμορφώνουν την επιλογή προορισμού και την ικανοποίηση του διασυνοριακού ασθενούς. Η διατριβή φιλοδοξεί να καλύψει το κενό αυτό, αναπτύσσοντας και ελέγχοντας εμπειρικά ένα ολοκληρωμένο εννοιολογικό μοντέλο. Το προτεινόμενο μοντέλο συνδέει τους προσδιοριστικούς παράγοντες, τα κίνητρα ώθησης (push) και έλξης (pull) και την εικόνα του προορισμού και της κλινικής με μια σειρά διαμεσολαβητών: την εμπιστοσύνη προς την κλινική, την ευκολία συναλλαγής, το πληροφοριακό περιεχόμενο και τέσσερις διαστάσεις λαμβανόμενης ποιότητας υπηρεσίας (ανταποκρισιμότητα ιατρών/προσωπικού, σαφήνεια επικοινωνίας, φιλοξενία και απτότητα). Οι διαμεσολαβητές αυτοί οδηγούν στα τελικά συμπεριφορικά αποτελέσματα της συνολικής ικανοποίησης, της πρόθεσης επιλογής προορισμού και της θετικής προφορικής (Word-of-Mouth, WOM) και διαδικτυακής (e-WOM) σύστασης, ενώ το συναισθηματικό άγχος και η αντιλαμβανόμενη σταθερότητα του προορισμού εξετάζονται ως ρυθμιστικές μεταβλητές. Συνολικά, το μοντέλο αρθρώνεται σε δεκαοκτώ σύνθετες μεταβλητές και τέσσερις ομάδες υποθέσεων (H1a–H4b) με δεκαεννέα άμεσες διαδρομές και δύο διαδρομές διαμεσολάβησης, καθώς και μία πρόσθετη υπόθεση αποκλίσεων προσδοκιών–εμπειρίας (H5). Τα δεδομένα συλλέχθηκαν μέσω δομημένου ερωτηματολογίου από 312 διασυνοριακούς ασθενείς υπηρεσιών υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (Ν=309 κατά την ανάλυση listwise). Η εμπειρική επεξεργασία περιλαμβάνει περιγραφική στατιστική, διερευνητική παραγοντική ανάλυση (δείκτης δειγματικής επάρκειας KMO=0,80 και στατιστικά σημαντικό τεστ σφαιρικότητας του Bartlett) και εκτενείς ελέγχους αξιοπιστίας και εγκυρότητας: συντελεστές Cronbach's α, συνθετική αξιοπιστία (CR) και μέση εξαγόμενη διακύμανση (AVE), διακρίνουσα εγκυρότητα μέσω του κριτηρίου Fornell-Larcker (καμία παραβίαση) και του λόγου ετερογνωρισμάτων-μονογνωρισμάτων (HTMT, μέγιστη τιμή 0,76 < 0,85), καθώς και έλεγχο κοινής μεθοδολογικής μεροληψίας με τη δοκιμασία ενός παράγοντα του Harman (πρώτος μη περιστραμμένος παράγοντας 17,6% < 50%). Ακολούθησαν πίνακας συσχετίσεων Pearson, μοντέλα πολλαπλής γραμμικής παλινδρόμησης με πλήρη διαγνωστικό έλεγχο των προϋποθέσεων (συντελεστές διόγκωσης διακύμανσης VIF < 2), αναλύσεις διαμεσολάβησης με προσέγγιση bootstrap και αναλύσεις ρύθμισης με όρους αλληλεπίδρασης. Τα ευρήματα αναδεικνύουν ως ισχυρότερη διαδρομή του μοντέλου τη σχέση συνολικής ικανοποίησης → συνηγορίας υπέρ της κλινικής (r=0,59, p<0,001) και τη λαμβανόμενη ανταποκρισιμότητα των ιατρών → ικανοποίηση (r=0,50, p<0,001). Αντιθέτως, οι παράγοντες ώθησης σχετίζονται αρνητικά τόσο με την εμπιστοσύνη (r=−0,22) όσο και με την ενεργό επιλογή του προορισμού (r=−0,36), ενώ η λαμβανόμενη φιλοξενία δεν εμφανίζει σημαντική διμεταβλητή σχέση με την ικανοποίηση και μάλιστα λαμβάνει αρνητικό συντελεστή στο πολυμεταβλητό μοντέλο (φαινόμενο καταστολής). Σε επίπεδο παλινδρόμησης, το μοντέλο της ικανοποίησης εμφανίζει την υψηλότερη ερμηνευτική ισχύ (R²=0,42), ακολουθούμενο από τα μοντέλα της συνηγορίας (R²=0,40) και της επιλογής (R²=0,27), ενώ η διαδικτυακή σύσταση (e-WOM) παραμένει συγκριτικά χαμηλά ερμηνεύσιμη (R²=0,14), εύρημα συμβατό με την ευαισθησία και την ιδιωτικότητα του πεδίου. Οι αναλύσεις διαμεσολάβησης επιβεβαιώνουν δύο μερικές διαμεσολαβήσεις: η εμπιστοσύνη διαμεσολαβεί την αρνητική επίδραση των παραγόντων ώθησης στην επιλογή, ενώ η ικανοποίηση διαμεσολαβεί τη θετική επίδραση της εμπιστοσύνης στη συνηγορία (έμμεση επίδραση +0,19, 95% Δ.Ε. [0,12, 0,26]). Η ανάλυση ρύθμισης αναδεικνύει σημαντική αρνητική αλληλεπίδραση του συναισθηματικού άγχους στη σχέση ικανοποίησης–προφορικής συνηγορίας (WOM) (β=−0,12, p<0,01): υπό υψηλό άγχος, η μετατροπή της ικανοποίησης σε ενεργό σύσταση εξασθενεί. Αντιθέτως, η αντίστοιχη ρύθμιση ως προς τη διαδικτυακή σύσταση (H4a) δεν επιβεβαιώθηκε, ενώ η ρυθμιστική επίδραση της αντιλαμβανόμενης σταθερότητας του προορισμού επιβεβαιώθηκε μόνο οριακά (p=0,075). Η συνολική ερμηνεία των ευρημάτων οδηγεί σε ένα κεντρικό συμπέρασμα: η διασυνοριακή αναπαραγωγική φροντίδα διέπεται από μια λογική κλινικής εμπιστοσύνης και όχι τουριστικής εμπειρίας. Παράλληλα η ώθηση καθιστά εφικτή τη μετακίνηση, αλλά η έλξη και η εμπιστοσύνη καθορίζουν την επιλογή του προορισμού και τη μετέπειτα συνηγορία. Με βάση τη διαπίστωση αυτή προτείνεται ένα ασθενοκεντρικό επικοινωνιακό πλαίσιο που ιεραρχεί την εμπιστοσύνη και το ουσιαστικό πληροφοριακό περιεχόμενο έναντι της τουριστικής φιλοξενίας, η οποία αναδεικνύεται σε δευτερεύοντα και υπό προϋποθέσεις παράγοντα. Σε θεωρητικό επίπεδο, η διατριβή συμβάλλει στη διεύρυνση των μοντέλων ικανοποίησης πέρα από την κλασική προσέγγιση SERVQUAL, ενσωματώνοντας τη συναισθηματική διάσταση και τους μηχανισμούς εμπιστοσύνης στο πλαίσιο της διασυνοριακής υγειονομικής μετακίνησης. Σε πρακτικό επίπεδο, προσφέρει συγκεκριμένες κατευθύνσεις για τον σχεδιασμό Ολοκληρωμένης Επικοινωνίας Μάρκετινγκ (Integrated Marketing Communication - IMC) και Δημοσίων Σχέσεων από τις ελληνικές κλινικές γονιμότητας, καθώς και χρήσιμες ενδείξεις για τους φορείς χάραξης πολιτικής και τους οργανισμούς πιστοποίησης του ιατρικού τουρισμού.Item Open Access Εφαρμογή τεχνικών εξόρυξης δεδομένων στο τουριστικό μάρκετινγκ(2026-07-20) Τελώνης, Γεώργιος; Telonis, GeorgiosΗ παρούσα Διδακτορική Διατριβή εξετάζει την εφαρμογή τεχνικών εξόρυξης δεδομένων στο τουριστικό marketing, με έμφαση στη σύνδεση της τουριστικής εμπειρίας, της εξατομίκευσης, της ψηφιακής πληροφόρησης και της υποστήριξης αποφάσεων. Αφετηρία της έρευνας αποτελεί η διαπίστωση ότι ο σύγχρονος τουρισμός μετασχηματίζεται από τις ψηφιακές τεχνολογίες, την Τεχνητή Νοημοσύνη (π.χ. τη Μηχανική Μάθηση, τα Συστήματα Συστάσεων), τις εμβυθιστικές τεχνολογίες και τις στρατηγικές marketing που βασίζονται σε δεδομένα. Στο πλαίσιο αυτό, η παρούσα Διδακτορική Διατριβή επιχειρεί να συνδέσει θεωρητικά και εφαρμοσμένα πεδία που συχνά εξετάζονται χωριστά, όπως ο Τουρισμός Υγείας και Ευεξίας, ο Ιατρικός Τουρισμός, η ποιότητα ζωής, η νευροτουριστική ανάλυση, η επιλογή τουριστικού προϊόντος, η Εικονική και Επαυξημένη Πραγματικότητα , καθώς και η αξιοποίηση της Επιχειρηματικής Νοημοσύνης για τη μέτρηση της βιώσιμης επίδοσης στον τουρισμό. Το θεωρητικό μέρος της Διδακτορικής Διατριβής αναδεικνύει ότι ο Τουρισμός Υγείας και Ευεξίας και ο Ιατρικός Τουρισμός δεν αποτελούν μόνο εξειδικευμένες αγορές υπηρεσιών, αλλά σύνθετα οικοσυστήματα εμπειρίας, πληροφόρησης, φροντίδας, εμπιστοσύνης και λήψης αποφάσεων. Η ποιότητα ζωής, η γνωστική λειτουργία, η συναισθηματική ευημερία, η μνήμη και η εμπειρική αξία του ταξιδιού λειτουργούν ως βασικές έννοιες για την κατανόηση αυτών των μορφών τουρισμού. Παράλληλα, η παρούσα Διδακτορική Διατριβή δείχνει ότι η Επεξεργασία Κοινωνικών Σημάτων, ο Νευρο-Τουρισμός, η νευροαπεικόνιση και η Μηχανική Μάθηση μπορούν να διευρύνουν τη μελέτη της τουριστικής συμπεριφοράς, μετατοπίζοντας την ανάλυση προς πιο σύνθετες συμπεριφορικές, κοινωνικές και βιοσυμπεριφορικές ενδείξεις. Το εφαρμοσμένο και μεθοδολογικό μέρος οργανώνεται γύρω από διακριτές αλλά αλληλένδετες κατευθύνσεις. Αρχικά, παρουσιάζεται το προτεινόμενο Σύστημα Συστάσεων e-Tour Facilitator ως παράδειγμα ευφυούς πληροφοριακού συστήματος για την υποστήριξη του Ιατρικού Τουρισμού. Στη συνέχεια, αναλύεται ένα Σύστημα Συστάσεων για ομάδες τουριστών, με στόχο την ισορροπία ανάμεσα στη συνολική ικανοποίηση της ομάδας και στη δικαιότερη κατανομή της ικανοποίησης στα μέλη της. Η Διδακτορική Διατριβή επεκτείνει επίσης στην συζήτηση για τις εφαρμογές της Εικονικής Πραγματικότητας και Επαυξημένης Πραγματικότητας, οι οποίες εξετάζονται ως τεχνολογίες που μπορούν να ενισχύσουν την παρουσίαση, την προσβασιμότητα, την προ-εμπειρία και τη συναισθηματική εμπλοκή του επισκέπτη με το τουριστικό προϊόν. Τέλος, αναλύεται η χρήση της Επιχειρηματικής Νοημοσύνης για τις Αναφορές ESG στον τουριστικό κλάδο, με έμφαση στους δείκτες απόδοσης, στην Ισορροπημένη Κάρτα Επίδοσης, στα OLAP μοντέλα και στoυς πίνακες ελέγχου (dashboards) που μπορούν να υποστηρίξουν τη βιώσιμη διοίκηση και τη στρατηγική λήψη αποφάσεων.Item Open Access Στρατηγικές προσανατολισμένες στο μάρκετινγκ μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και η απόδοση των επιχειρήσεων στον ελληνικό ξενοδοχειακό κλάδο(2026-07-17) Ντάβαρη, Αθηνά; Ntavari, AthinaThis dissertation investigates the impact of Social Media Marketing (SMM) strategies on the performance of Greek tourism businesses with a presence on LinkedIn. The study is based on both qualitative and quantitative research, drawing on primary and secondary data. The findings reveal that Social Media Marketing strategies and the perceived usefulness of social media significantly influence business performance, both directly and indirectly, through strategic commitment, content engagement, and accountability. The dissertation integrates theoretical foundations with empirical analysis, providing a robust scientific framework for understanding and leveraging Social Media Marketing strategies in the Greek tourism industry, with particular emphasis on the hotel sector.Item Open Access Αλγόριθμοι συσχέτισης : εφαρμογή σε marketing(2026-07-09) Κομποθρέκας, Αριστοτέλης; Kompothrekas, AristotelisΗ διδακτορική διατριβή προτείνει ένα νέο θεωρητικό και αλγοριθμικό πλαίσιο για την εξόρυξη κανόνων συσχέτισης, με στόχο την αξιοποίηση της χρονικής και χωρικής εγγύτητας των συναλλαγών πέρα από τη συμβατική συχνότητα εμφάνισης. Κεντρική συνεισφορά αποτελεί η εισαγωγή των Κανόνων Συσχέτισης σε Διαδοχή (Association Rules in Succession – ARIS), ενός νέου πλαισίου που λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τη συχνότητα εμφάνισης των προτύπων αλλά και τη σειρά και την εγγύτητα των συναλλαγών. Στο πλαίσιο αυτό ορίζονται νέα μέτρα, όπως η υποστήριξη σε διαδοχή (succession-based support) και η εμπιστοσύνη σε διαδοχή (succession-based confidence), ενώ προτείνονται νέες επεκτάσεις των αλγορίθμων Apriori και FP-Growth για την αποδοτική εξόρυξη προτύπων υπό περιορισμούς εγγύτητας. Επιπλέον, η διατριβή επεκτείνει το πλαίσιο ARIS στην ανακάλυψη διακριτικών συνόλων αντικειμένων σε πολλαπλά διατεταγμένα σύνολα δεδομένων συναλλαγών. Η προτεινόμενη μεθοδολογία αξιολογείται σε συνθετικά και πραγματικά σύνολα δεδομένων και εφαρμόζεται σε πεδία όπως το ψηφιακό μάρκετινγκ, τα συστήματα συστάσεων, η ανάλυση δικτύων μετόχων και η βιοϊατρική. Τα πειραματικά αποτελέσματα αναδεικνύουν ότι η αξιοποίηση της διάταξης των συναλλαγών οδηγεί στην ανακάλυψη χρήσιμων προτύπων τα οποία δεν εντοπίζονται από τις κλασικές προσεγγίσεις που βασίζονται αποκλειστικά στη συχνότητα εμφάνισης.Item Open Access Αλγόριθμοι ανίχνευσης ακραίων τιμών και εφαρμογή σε δεδομένα που αφορούν τη διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού(2026-07-08) Κατσούδα, Μαρία; Katsouda, MariaΗ παρούσα Διδακτορική Διατριβή επικεντρώνεται στην ανίχνευση ακραίων τιμών σε χρονοσειρές, δηλαδή στην εύρεση συμβάντων ή παρατηρήσεων που δεν συμφωνούν με ένα αναμενόμενο πρότυπο σε σχέση με το σύνολο των δεδομένων. Η έγκαιρη αναγνώρισή τους μπορεί να συμβάλει τόσο στην κατανόηση των δεδομένων όσο και στην πρόβλεψη μελλοντικών εξελίξεων. Στο πρώτο μέρος της Διατριβής προτείνονται τρεις νέοι αλγόριθμοι ανίχνευσης ακραίων τιμών σε μονοδιάστατες χρονοσειρές, οι οποίοι βασίζονται στη μετατροπή των δεδομένων σε γράφημα και στη μελέτη των γωνιών που σχηματίζονται μεταξύ διαδοχικών τιμών. Οι προτεινόμενοι αλγόριθμοι (Angles_Per, Angles_Lim και Angles_Graph) αξιολογήθηκαν σε συνθετικά και πραγματικά σύνολα δεδομένων, παρουσιάζοντας υψηλή ακρίβεια, σημαντική μείωση των ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων και ανταγωνιστική ή καλύτερη απόδοση σε σχέση με υπάρχουσες γνωστές μεθόδους. Η εφαρμογή των προτεινόμενων μεθόδων σε δεδομένα ανθρώπινου δυναμικού αναδεικνύει τη σημασία της ανίχνευσης ακραίων τιμών σε μεταβλητές όπως οι απουσίες εργαζομένων ή οι ώρες εργασίας. Η ανίχνευση τέτοιου είδους ακραίων τιμών μπορεί να λειτουργήσει ως δείκτης οργανωτικών κινδύνων, όπως η επαγγελματική εξουθένωση ή η άνιση κατανομή φόρτου εργασίας προσφέροντας ένα εργαλείο έγκαιρης προειδοποίησης για τη διοίκηση. Με τον τρόπο αυτό, η ανίχνευση ακραίων τιμών συνδέεται άμεσα με τη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Στη συνέχεια, η ανάλυση επεκτείνεται πέρα από τη μεμονωμένη ανίχνευση ακραίων τιμών, προτείνοντας μία μεθοδολογία εξαγωγής συσχετίσεων μεταξύ ακραίων τιμών που εμφανίζονται σε διαφορετικές χρονοσειρές. Η μεθοδολογία βασίζεται στην ανίχνευση και ομαδοποίηση των ακραίων τιμών αναλόγως με την παρουσία ή την απουσία τους ανά χρονικό διάστημα και στην εφαρμογή του αλγορίθμου Apriori για την εξαγωγή κανόνων συσχέτισης. Οι κανόνες αυτοί αξιοποιούνται για την εύρεση συνδέσεων μεταξύ των χρονοσειρών αλλά και τη βραχυπρόθεσμη πρόβλεψη ακραίων τιμών σε μία χρονοσειρά. Τέλος, προτείνεται μία μεθοδολογία εύρεσης μελλοντικών μοτίβων σε χρονοσειρές που βασίζεται στη συμβολική αναπαράσταση των δεδομένων. Μέσω της μετατροπής των αριθμητικών τιμών και των διαφορών τους σε συμβολικές ακολουθίες καθίσταται δυνατή η αναγνώριση επαναλαμβανόμενων δομών, οι οποίες αξιοποιούνται για την πρόβλεψη μελλοντικών μοτίβων. Τα πειραματικά αποτελέσματα σε πραγματικά δεδομένα διαφορετικών πεδίων επιβεβαιώνουν την υψηλή ακρίβεια της προτεινόμενης μεθόδου.Item Open Access Ποσοτική διερεύνηση του κοινωνικού προφίλ των φοιτητών του Πανεπιστημίου Πατρών(2026-06-26) Παπαθανασοπούλου, Χρυσάνθη; Papathanasopoulou, ChrysanthiΗ παρούσα διδακτορική διατριβή διερευνά το κοινωνικό προφίλ των φοιτητών και φοιτητριών του Πανεπιστημίου Πατρών, εστιάζοντας στη σχέση μεταξύ κοινωνικής προέλευσης και εκπαιδευτικών επιλογών. Βασικός στόχος της έρευνας είναι η ποσοτική αποτύπωση της κοινωνικής προέλευσης των φοιτητών και φοιτητριών ανά Σχολή φοίτησης, με σκοπό την ανάδειξη πιθανών διαφοροποιήσεων μεταξύ των Σχολών. Παράλληλα, εξετάζονται χαρακτηριστικά της εκπαιδευτικής διαδρομής και της φοιτητικής εμπειρίας, όπως ο τύπος λυκείου αποφοίτησης, οι παράγοντες επιλογής σπουδών, ο βαθμός ικανοποίησης από τη Σχολή φοίτησης και οι επαγγελματικές προσδοκίες. Η έρευνα βασίστηκε σε ποσοτική μεθοδολογική προσέγγιση σε δείγμα προπτυχιακών φοιτητών και φοιτητριών, κυρίως του Πανεπιστημίου Πατρών. Για την αποτύπωση της κοινωνικής προέλευσης αξιοποιήθηκε θεωρητικά θεμελιωμένο πρότυπο κοινωνικής διαστρωμάτωσης, βασισμένο στη θεωρία των τρόπων παραγωγής, μέσω του οποίου πραγματοποιήθηκε η ταξική κατηγοριοποίηση των γονέων των φοιτητών και φοιτητριών. Παράλληλα, εξετάστηκε και το μορφωτικό επίπεδο των γονέων ως συμπληρωματικός δείκτης κοινωνικής προέλευσης και πολιτισμικού κεφαλαίου. Συνολικά, τα ευρήματα της έρευνας αναδεικνύουν ότι οι φοιτητές και οι φοιτήτριες του Πανεπιστημίου Πατρών προέρχονται, σε σημαντικό βαθμό, από οικογένειες με περισσότερο προνομιούχο κοινωνικό και μορφωτικό υπόβαθρο σε σύγκριση με τη σύνθεση του εργατικού δυναμικού και το μορφωτικό επίπεδο του γενικού πληθυσμού της χώρας. Ειδικότερα, καταγράφεται υπερεκπροσώπηση των ανώτερων κοινωνικών τάξεων και υψηλότερα επίπεδα μορφωτικού κεφαλαίου των γονέων, ενώ αντίθετα οι εργατικές–λαϊκές τάξεις εμφανίζονται υποεκπροσωπημένες. Παράλληλα, αναδεικνύονται διαφοροποιήσεις μεταξύ πατέρα και μητέρας τόσο ως προς την κοινωνική τάξη, όσο και ως προς το μορφωτικό επίπεδο, στοιχείο που υποδηλώνει σύνθετες μορφές κοινωνικής διαφοροποίησης στην πρόσβαση και συμμετοχή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Οι διαφοροποιήσεις αυτές αποτυπώνονται και στις επιμέρους Σχολές, καθώς η κοινωνική προέλευση των φοιτητών και φοιτητριών δεν εμφανίζεται με ενιαίο τρόπο, αλλά μεταβάλλεται ανάλογα με το αν εξετάζεται η κοινωνική τάξη του πατέρα, της μητέρας ή η από κοινού ένταξη των δύο γονέων στην ίδια κοινωνική τάξη. Η ανάλυση ανέδειξε ότι η κοινωνική τάξη του πατέρα παρουσιάζει σαφέστερα πρότυπα ως προς την εκπροσώπηση των ανώτερων, μεσαίων και εργατικών–λαϊκών κοινωνικών στρωμάτων, ενώ η κοινωνική τάξη της μητέρας εμφανίζει σύνθετες μορφές κοινωνικής διαφοροποίησης, με συχνότερη παρουσία κοινωνικής πόλωσης. Παράλληλα, το μορφωτικό επίπεδο των γονέων αναδεικνύεται ως σημαντικός παράγοντας που συμβάλλει στη διαμόρφωση των εκπαιδευτικών διαδρομών και των επιλογών σπουδών των φοιτητών και φοιτητριών. Ειδικότερα, η Πολυτεχνική Σχολή και η Σχολή Επιστημών Υγείας εμφανίζουν περισσότερο προνομιούχο κοινωνικό προφίλ, με αυξημένη παρουσία ανώτερων κοινωνικών τάξεων, κυρίως από την πλευρά του πατέρα, και υψηλότερο μορφωτικό κεφάλαιο των γονέων. Ωστόσο, η εικόνα διαφοροποιείται όταν εξετάζεται η κοινωνική τάξη της μητέρας, καθώς στην Πολυτεχνική Σχολή κυριαρχούν κυρίως μεσαία κοινωνικά στρώματα, ενώ στη Σχολή Επιστημών Υγείας καταγράφονται τάσεις κοινωνικής πόλωσης. Η Σχολή Οικονομικών Επιστημών και Διοίκησης Επιχειρήσεων εμφανίζει εντονότερες τάσεις κοινωνικής πόλωσης, με ταυτόχρονη παρουσία ανώτερων και εργατικών–λαϊκών στρωμάτων και περιορισμένη εκπροσώπηση μεσαίων κοινωνικών τάξεων. Αντίθετα, η Σχολή Θετικών Επιστημών χαρακτηρίζεται από υψηλό επίπεδο ταξικής ομοιογένειας και ισχυρότερη παρουσία μεσαίων και εργατικών–λαϊκών κοινωνικών τάξεων, ενώ στη Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών κυριαρχούν τα μεσαία κοινωνικά στρώματα και εμφανίζεται περιορισμένη εκπροσώπηση εργατικών–λαϊκών τάξεων. Τέλος, η Σχολή Επιστημών Αποκατάστασης Υγείας εμφανίζει υψηλή κοινή ένταξη των δύο γονέων στις εργατικές–λαϊκές τάξεις και κυρίαρχη παρουσία μεσαίων και εργατικών–λαϊκών στρωμάτων από την πλευρά του πατέρα, ενώ από την πλευρά της μητέρας καταγράφεται παράλληλα ήπια υπερεκπροσώπηση της καπιταλιστικής τάξης. Συνολικά, τα ευρήματα της έρευνας αναδεικνύουν ότι η κοινωνική σύνθεση των Σχολών συγκροτείται μέσα από σύνθετες και διαφοροποιημένες μορφές κοινωνικής ένταξης και μορφωτικού κεφαλαίου των γονέων, οι οποίες δεν αποτυπώνονται επαρκώς μέσα από περισσότερο συγκεντρωτικές ή μονοδιάστατες προσεγγίσεις της κοινωνικής προέλευσης.Item Open Access Κρίση και φορολογικό κράτος στην Ελλάδα : φορολογία και κοινωνική ένταξη 2006-2020(2026-06-10) Δακορώνιας, Γεώργιος; Dakoronias, GeorgeΜε σκοπό τη διερεύνηση των αιτιών που κατέστησαν την ελληνική οικονομία τον «αδύναμο κρίκο» της Ευρωζώνης και τους παράγοντες που επέδρασαν ώστε η κρίση της να πάρει τη μορφή του δημοσιονομικού εκτροχιασμού και της ασθμαίνουσας ανταγωνιστικότητας, τα περίφημα «δίδυμα ελλείμματα», επικεντρώσαμε στη δράση των κοινωνικών δυνάμεων της ελληνικής κοινωνίας. Είτε ως «διαταρακτικός όρος» των βέλτιστων επιλογών των ατόμων, με τη μορφή της «προσοδοθηρίας» και των «πελατειακών σχέσεων», σύμφωνα με τις ορθόδοξες οικονομικές ερμηνείες, είτε ως το «δεδομένο» κοινωνικό αποτέλεσμα ενός ιδιότυπου οικονομικού αναγωγισμού, κατά τις ποικίλες μαρξιστικές ερμηνείες, υποτιμάται συστηματικά. Υποστηρίζουμε εμπειρικά την θέση μας για την «αναγκαία» επιβίωση της μικροαστικής δομής και των μη μισθωτών στρωμάτων της ελληνικής κοινωνίας, εμπλουτίζοντας προηγούμενα γενικευμένα συμπεράσματα για τα φορολογικά έσοδα του ελληνικού κράτους με ειδικότερες διαπιστώσεις σχετικά με τις πηγές προέλευσής τους, αξιοποιώντας δεδομένα που δημοσίευσε την τελευταία 15ετία η ελληνική φορολογική Αρχή. Στη βάση των αναλύσεων μας προτείνουμε μια μεθοδολογία υπολογισμού του ύψους της φοροδιαφυγής και με τα συμπεράσματα μας στοιχειοθετούμε τη θεώρηση μας για την αναγόρευση της φορολογικής πολιτικής σε «συγκολλητική ουσία» της κυρίαρχης κοινωνικής συμμαχίας στην Ελλάδα της περιόδου πριν την κρίση αλλά και πεδίο κοινωνικής διαπραγμάτευσης την περίοδο μετά την κρίση.Item Open Access Knowledge representation with an emphasis on belief revision operators(2026-03-21) Ανδρικοπούλου, Μαρία; Andrikopoulou, MariaThe present doctoral dissertation investigates Knowledge Represantation with an emphasis on Belief Revision Representation with an emphasis on Belief Revision Operators. Knowledge Represantation (KR) constitutes a research prevalent in philosophy and cognitive science and it is considered a central problem in artificial intelligence (AI), as it determines how knowledge can be stored, retrieved and reasoned about in computational systems.One of the key challenges in KR is dealing with incosistency and change of knowledge " in flux"- that is in a continuous, dynamic process of acquisition, exchange and evolution - an issue addressed by Belief Revision (or Belief Change), a subfield of Knowledge Represantation and Reasoning concerned with the formal modeling of rational change yo a Knowledge base. Belief revision is a central topic in epistimology and the philosophyof logic,concerned with how rational agents should change their beliefs in lightof new evidenceor information. Insights into the processes of how beliefs change explore the tension between maintaning coherence in a belief system and adapting to truth-revealing data. One key insight is that belief revision is not merely a mechanical update but involves normative considerations about which beliefs to retain and which to discard. The AGM paradigm , named after Alchourron,Gardenfors and Makinson, is considered a mile- stone of Belief Revision in that it constitutes a general and multifuctional formal frame of reference for Belief Revision. The authors of this theory recended from the search of any specific algorithm and attempted to formalize the notion of Revision.A set of widely accepted properties of any belief revision algorithm was introduced, in the form of 6 basic and 2 supplementary postulates( named AGM postulates after the initials of the authors). AGM postulates for rational Belief Change including expansion,revision and contraction model how an intelligent agentcan added new beliefs, revise existing ones to maintain consistency, or removes beliefs when necessary. A significant family of concrete belief revision operators, termed Parametrised Difference Revision Operators (PDR operators), has been formally introduced and studied from both constructive and axiomatic perspectives. These operators provide a versatile and systematic framework for characterizing revision processes, thereby enriching the theoritical landscape of Belief Change. In the present dissertation, we built upon this foundational work by employing the Levi Identity and the Harper Identity- two cornerstones principles in the theory of Belief Change- to establish a rigorous correspondance between PDR operators and belief contraction functions. In addition , in the present dissertation, we lift Katsuno and Mendelzon's represantation result into the realm of the mathematical notion of filters, which are special subsets of partially ordered sets. In particular, we introduce a first-of-a- kind framework for filters revision, by formulating a collection of postulates, that constrain the behavior of revision operator on filters and establish a representation result that connects the proposed postulates and a certain type of total preorderover ultrafilters. Overall, we show that AGM-style revision of filters can be obtained with extremely weak assumptionsq in fact,significantly weaker than those of the AGM paradigm.This outcome, together with the broad applicability and interdisciplinarity of filters, lends a high level of abstraction to the introduced filters-based framework,which, as we demonstrate ,generalizes the AGM paradigm.Item Open Access Μοντέλα μεγέθυνσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και η επίπτωση της πρόσφατης παγκόσμιας οικονομικής κρίσης(2026-05-06) Βρεττός, Ιωάννης; Vrettos, IoannisΗ παρούσα διδακτορική διατριβή εξετάζει τη δυναμική της καπιταλιστικής μεγέθυνσης, αναδεικνύοντας το ποσοστό κέρδους ως τον κεντρικό ρυθμιστικό μηχανισμό της συσσώρευσης κεφαλαίου, αλλά και των οικονομικών διακυμάνσεων. Υποστηρίζεται ότι η κερδοφορία αποτελεί θεμελιώδη μεταβλητή που διαμορφώνει τις επενδυτικές αποφάσεις, τη διάρθρωση της παραγωγής και τις περιφερειακές ανισότητες. Η ανάλυση συνδυάζει θεωρητική διερεύνηση με εμπειρική μελέτη των οικονομιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο θεωρητικό μέρος, αναλύονται τα κλασικά θεμέλια της πολιτικής οικονομίας και η μαρξιστική θεωρία, με έμφαση στον Νόμο της Πτωτικής Τάσης του Ποσοστού Κέρδους, σύμφωνα με τον οποίο η τεχνολογική πρόοδος και η αύξηση της οργανικής σύνθεσης του κεφαλαίου ασκούν μακροχρόνιες πιέσεις στην κερδοφορία. Οι οικονομικές κρίσεις ερμηνεύονται ως εκδηλώσεις των εγγενών αντιφάσεων της καπιταλιστικής συσσώρευσης. Στη συνέχεια, εξετάζονται τα πιο διαδεδομένα υποδείγματα μεγέθυνσης του 20ού αιώνα, από το υπόδειγμα Harrod–Domar, έως τη νεοκλασική και τις μετακεϋνσιανές προσεγγίσεις, με επίκεντρο τη φύση και τη λειτουργία της τεχνολογίας, αλλά και το ρόλο της διανομής στην οικονομική μεγέθυνση. Η ανάλυση επεκτείνεται στη διεθνή σφαίρα, εντάσσοντας τη μεγέθυνση στο πλαίσιο των θεωριών του ιμπεριαλισμού και της άνισης ανταλλαγής. Υποστηρίζεται ότι το διεθνές εμπόριο και οι διεθνείς επενδύσεις λειτουργούν ως μηχανισμοί μεταφοράς αξίας, αναδιαρθρώνοντας χωρικά τις αντιφάσεις της συσσώρευσης. Στο ίδιο πλαίσιο, αναλύεται η πρόσφατη κρίση, ως απότοκο της ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής. Ακόμα δομείται ένα οικονομετρικό υπόδειγμα, συνεπές με τις θεωρητικές διατυπώσεις των διαδικασιών συσσώρευσης. Έτσι, το εμπειρικό μέρος, επικεντρώνεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση και δείχνει ότι δεν παρατηρείται πλήρης εξίσωση των ποσοστών κέρδους μεταξύ των κλάδων, αλλά τάση σύγκλισης των μέσων εθνικών ποσοστών κέρδους. Η οικονομική πολυπλοκότητα αναδεικνύεται ως κρίσιμος παράγοντας διαφοροποίησης, με τις χώρες του Βορρά να διατηρούν πλεονέκτημα έναντι των χωρών του Νότου, με τις δεύτερες να παραμένουν εγκλωβισμένες σε δραστηριότητες χαμηλής πολυπλοκότητας. Συμπερασματικά, η παρούσα διδακτορική διατριβή καταδεικνύει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση συγκροτείται ως ένα σύνολο οικονομιών με έντονες ανισότητες ως προς τις παραγωγικές τους δυνατότητες. Η τεχνολογική αναβάθμιση και το ενδοενωσιακό εμπόριο μπορούν να λειτουργήσουν μόνο προσωρινά ως αντίρροπες δυνάμεις στην πτωτική τάση της κερδοφορίας. Ωστόσο, οι μηχανισμοί αυτοί αποδεικνύονται ανεπαρκείς για την υπέρβαση των τάσεων χαμηλής μεγέθυνσης, ασθενούς κερδοφορίας και δομικής στασιμότητας, επιβεβαιώνοντας τον ενδογενή χαρακτήρα της κρίσης στον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής. Έτσι, η Ευρωπαϊκή Ένωση αναδεικνύεται ως το κατ’ εξοχήν πεδίο ανάγνωσης και εξαγωγής συμπερασμάτων, σχετικά με τις αντιφάσεις του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής.Item Open Access Ανάπτυξη αλγορίθμων συσχέτισης μακροοικονομικών μεγεθών σε σχέση με την τουριστική ανάπτυξη και διερεύνηση της δυνατότητας πρόβλεψης των αποτελεσμάτων της(2026-04-02) Καούρη, Αδαμαντία; Kaouri, AdamantiaΗ παρούσα διατριβή διερευνά συστηματικά τη σχέση μεταξύ μακροοικονομικών μεταβλητών και τουριστικής ανάπτυξης στην Ελλάδα, με στόχο την ερμηνεία των βασικών οικονομικών μηχανισμών που διαμορφώνουν τη διεθνή τουριστική ζήτηση και την αξιολόγηση της προγνωστικής ικανότητας σύγχρονων οικονομετρικών και αλγοριθμικών μεθόδων. Η ανάλυση εστιάζει σε βασικούς μακροοικονομικούς προσδιοριστικούς παράγοντες, όπως η οικονομική μεγέθυνση, ο πληθωρισμός, οι συναλλαγματικές ισοτιμίες, η ανεργία και τα επιτόκια, αξιοποιώντας μακροχρόνια χρονοσειριακά δεδομένα από έγκυρες εθνικές και διεθνείς πηγές. Σε μεθοδολογικό επίπεδο, εφαρμόζονται τόσο παραδοσιακές οικονομετρικές τεχνικές (πολλαπλή γραμμική παλινδρόμηση, υποδείγματα ARIMA) όσο και σύγχρονες μέθοδοι μηχανικής μάθησης (Random Forest, Τεχνητά Νευρωνικά Δίκτυα). Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι η οικονομική ανάπτυξη αποτελεί τον ισχυρότερο και πλέον σταθερό προσδιοριστικό παράγοντα της τουριστικής ζήτησης, ενώ ο πληθωρισμός και οι συναλλαγματικές ισοτιμίες επηρεάζουν καθοριστικά τη διεθνή ανταγωνιστικότητα του ελληνικού τουριστικού προϊόντος. Αντιθέτως, μεταβλητές όπως η ανεργία και τα επιτόκια εμφανίζουν περιορισμένη άμεση επίδραση. Η έρευνα καταδεικνύει ανώτερη προγνωστική επίδοση των αλγοριθμικών υποδειγμάτων, ιδίως σε περιβάλλοντα μη γραμμικότητας και διαρθρωτικών μεταβολών. Συνολικά, η διατριβή συμβάλλει στη διεθνή βιβλιογραφία των οικονομικών του τουρισμού, προσφέροντας ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο ανάλυσης και πρόβλεψης της τουριστικής δραστηριότητας σε μακροοικονομικό επίπεδο, με έμφαση στην ελληνική οικονομία.Item Open Access Χρήση τεχνικών τεχνητής νοημοσύνης σε κοινωνικοοικονομικά δεδομένα : εφαρμογή στην αρχή προστασίας ανταγωνισμού (Επιτροπή Ανταγωνισμού)(2026-01-28) Καούρα, Γεωργία; Kaoura, GeorgiaΗ χρήση τεχνικών Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και στην εξαγωγή προβλέψεων αποτελεί ένα από τα πλέον δυναμικά αναπτυσσόμενα ερευνητικά πεδία των τελευταίων ετών. Ωστόσο, η περιορισμένη διαθεσιμότητα δεδομένων, καθώς και οι ελλείψεις ή η αβεβαιότητα που συχνά τα χαρακτηρίζουν, επηρεάζουν αρνητικά την αποδοτικότητα και την αξιοπιστία των μοντέλων που αναπτύσσονται στο πεδίο. Επιπλέον, η έλλειψη διαφάνειας ως προς τον τρόπο που παράγονται τα αποτελέσματα από μεθόδους Μηχανικής Μάθησης (ΜΜ), βασισμένες σε Νευρωνικά Δίκτυα – δηλαδή μεθόδους της συνδεσμικής προσέγγισης (connectionist approach), οι οποίες συχνά λειτουργούν ως «μαύρα κουτιά» – περιορίζει την ερμηνευσιμότητα και τη δυνατότητα τεκμηριωμένης αξιοποίησής τους σε αντίθεση με τις μεθόδους της συμβολικής προσέγγισης (symbolic approach), όπως οι βασισμένες σε κανόνες (rule-based) ή περιπτώσεις (case-based) τεχνικές. Η ανάγκη κατανόησης και ερμηνείας των αποτελεσμάτων των παραπάνω μοντέλων έχει οδηγήσει στην ανάπτυξη του πεδίου της Επεξηγήσιμης Τεχνητής Νοημοσύνης (Explainable Artificial Intelligence – XAI), το οποίο στοχεύει στη δημιουργία διαφανών συστημάτων που επιτρέπουν στους χρήστες να κατανοούν τους λόγους πίσω από τις αποφάσεις ή τις προβλέψεις των αλγορίθμων ΤΝ. Για την αντιμετώπιση των παραπάνω προκλήσεων έχει αποδειχθεί ότι ο συνδυασμός διαφορετικών μεθοδολογιών (υβριδισμός) οδηγεί σε πιο αξιόπιστες και αποτελεσματικές λύσεις. Στην παρούσα διδακτορική διατριβή (ΔΔ) αναλύεται και προτείνεται μια υβριδική μεθοδολογία συλλογιστικής, η οποία συνδυάζει διαφορετικές μεθόδους της συμβολικής προσέγγισης και συγκεκριμένα τη Συλλογιστική Βάσει Κανόνων (ΣΒΚ) και Συλλογιστική Βάσει Περιπτώσεων (ΣΒΠ) με την Εξόρυξη Διεργασιών (ΕΔ). Η μεθοδολογία αυτή εφαρμόσθηκε στο πλαίσιο της ΔΔ σε δεδομένα τριών διαφορετικών πεδίων για: i. την ανάπτυξη ενός Συστήματος Υποστήριξης Αποφάσεων για την παροχή εξατομικευμένων υπηρεσιών φροντίδας σε άτομα με Διαταραχές Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ). Ο τομέας της υγείας (δεδομένα υγείας) αποτελεί κατεξοχήν πεδίο εφαρμογής υβριδικών συστημάτων συλλογιστικής/αιτιολόγησης. Με βασικό στόχο τη βελτιστοποίηση των συστημάτων διαχείρισης υγείας, τα εν λόγω υβριδικά μοντέλα συμβάλλουν ουσιαστικά στη βελτίωση της ποιότητας ζωής και φροντίδας των ασθενών. ii. την ανάπτυξη ενός Συστήματος Υποστήριξης Αποφάσεων IDS4CLIMA, σε σχετικά με την κλιματική αλλαγή θέματα. To εργαλείο ενσωματώνει την προτεινόμενη υβριδική συλλογιστική (ΣΒΠ, ΣΒΚ και ΕΔ), επιδιώκοντας να ενισχύσει την ικανότητα λήψης τεκμηριωμένων και αποτελεσματικών αποφάσεων σε συνθήκες όπου συχνά η έγκυρη επιστημονική γνώση συνυπάρχει με αβεβαιότητα και παραπληροφόρηση. iii. την ανάπτυξη ενός Συστήματος Υποστήριξης Αποφάσεων COMP-DST, για θέματα Δικαίου και Πολιτικής Ανταγωνισμού. Μέσω της ολοκληρωμένης, τριών επιπέδων προσέγγισης, το προτεινόμενο εργαλείο (Comp-DST) δομεί και αξιοποιεί συστηματικά γνώσεις σχετικά με το Δίκαιο και την Πολιτική Ανταγωνισμού, αποσκοπώντας να διευκολύνει τους εμπειρογνώμονες στην ανάλυση και διερεύνηση υποθέσεων και να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα και αξιοπιστία τους. Συνολικά, τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι οι υβριδικές προσεγγίσεις μπορούν να αποτελέσουν κρίσιμο εργαλείο για τη βελτίωση της διαφάνειας, ερμηνευσιμότητας και της αξιοπιστίας των συστημάτων υποστήριξης αποφάσεων σε πολύπλοκα και κοινωνικά ευαίσθητα πεδία.Item Open Access Deferred taxation, accounting treatment, and regulatory Implications : the Greek banking system(2025-11-07) Παπαζησίμου, Λουκάς; Papazissimou, LucasThis dissertation investigates the role and implications of deferred taxation in the banking sector, with a particular focus on the Greek financial system. Deferred Tax Assets (DTAs), especially those stemming from loan loss provisions and tax loss carryforwards, became central to banks’ capital structures during and after the Eurozone crisis. To address their limited reliability, Greece introduced a unique legislative framework—Laws 4172/2013, 4303/2014, and subsequent amendments—allowing the conversion of DTAs into state-guaranteed Deferred Tax Credits (DTCs). These instruments, fully eligible as Common Equity Tier 1 (CET1) capital, created a stabilizing mechanism but also embedded significant fiscal risks and intensified the sovereign–bank nexus. The dissertation adopts a mixed-methods approach combining legal/regulatory analysis, quantitative modelling, comparative assessment, and qualitative interviews. The case study of Attica Bank demonstrates an exceptional dependence on DTCs, with CET1 ratios almost entirely driven by these instruments. Comparative analysis of systemic banks confirms the structural importance of DTCs, revealing latent contingent liabilities exceeding €15 billion under stress scenarios. Semi-structured interviews with senior executives further highlight the strategic reliance on DTCs, while acknowledging risks to transparency, credibility, and long-term sustainability. The findings show that DTCs act as a double-edged sword: they strengthen bank capital positions in the short run but reinforce sovereign risk exposures and distort capital quality in the long run. The study makes three main contributions: (i) it provides the first comprehensive academic analysis of the Greek DTC mechanism, (ii) it bridges accounting, regulatory, and fiscal perspectives into an integrated framework, and (iii) it formulates policy recommendations to enhance transparency, reduce dependence on DTCs, and align supervisory practices within the EU. Overall, the dissertation demonstrates that while deferred taxation mechanisms stabilized the Greek banking sector, they also pose critical challenges for financial stability and fiscal sustainability in crisis-prone economies.Item Open Access Μετασχηματιστική ηγεσία, συναισθηματική νοημοσύνη και διαχείριση συγκρούσεων στους ξενοδοχειακούς οργανισμούς(2025-04-07) Βασιλάγκος, Τρύφων; Vasilagkos, TryfonΟ σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι η διερεύνηση των σχέσεων μεταξύ μετασχηματιστικής ηγεσίας, συναισθηματικής νοημοσύνης συμβουλευτικής (mentoring) και διαχείρισης συγκρούσεων αναφορικά με τη συνεργασία προϊσταμένου-υφισταμένου στους ξενοδοχειακούς οργανισμούς 4* & 5* στην Ελλάδα και στην Κύπρο. Συγκεκριμένα, οι κύριοι στόχοι της παρούσας έρευνας είναι: 1. Η μελέτη της επίδρασης των ικανοτήτων της Συναισθηματικής Νοημοσύνης (αυτοεπίγνωση, αυτορρύθμιση, παρακίνηση, ενσυναίσθηση, κοινωνικές δεξιότητες) και της Μετασχηματιστικής Ηγεσίας του προϊσταμένου, στα συνεργατικά στυλ διαχείρισης Συγκρούσεων (ενσωμάτωση, συμβιβασμός, παραχώρηση) και 2. H επίδραση των ικανοτήτων της Συναισθηματικής Νοημοσύνης (αυτοεπίγνωση, αυτορρύθμιση, παρακίνηση, ενσυναίσθηση, κοινωνικές δεξιότητες) και της συμβουλευτικής, στην Μετασχηματιστική Ηγεσία του προϊσταμένου. Η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων μπορεί να βοηθήσει τα διοικητικά στελέχη στην αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των γνώσεων για τη συμπεριφορά των υφισταμένων, τον τρόπο αντιμετώπισης των συγκρούσεων, αλλά και να εγείρει περαιτέρω ερωτήματα και προβληματισμούς για μελλοντική έρευνα. Οι εργαζόμενοι επιχειρήσεων παρουσιάζουν διάφορα χαρακτηριστικά, ωστόσο κάποια από αυτά μπορεί να είναι περισσότερο επιθυμητά και κάποια λιγότερο, ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε οργανισμού. Στην περίπτωση των ξενοδοχειακών οργανισμών, λόγω των πολλών ιδιαιτεροτήτων που συνίστανται, ο ρόλος των προϊστάμενων είναι δυσκολότερος από ό,τι σε πολλά άλλα εργασιακά περιβάλλοντα, αφού καλούνται να διατηρήσουν την πολυπόθητη ισορροπία και να δημιουργήσουν ένα επιθυμητό εργασιακό κλίμα στην ξενοδοχειακή μονάδα. Συγκεκριμένα, μελετάται η μετασχηματιστική ηγεσία, η συναισθηματική νοημοσύνη και οι δεξιότητες που οφείλουν να έχουν οι κατέχοντες διευθυντική θέση στη διαχείριση των συγκρούσεων. Η επιρροή των δύο πρώτων μεταβλητών πάνω στη διαχείριση των συγκρούσεων αποτελεί το ευρύτερο αντικείμενο της ποσοτικής έρευνας που διενεργήθηκε για τον σκοπό αυτό, η οποία είχε ως δείγμα 350 διευθυντικά στελέχη ξενοδοχειακών μονάδων 4* και 5* της Ελλάδας και της Κύπρου, τα οποία απασχολούνται σε διάφορα επίπεδα διοίκησης, σε διάφορες λειτουργίες και ολοκληρώθηκε το καλοκαίρι του 2023, μέσω της αποστολής ερωτηματολογίων στα διοικητικά στελέχη ξενοδοχειακών μονάδων. Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι το χαρακτηριστικό της συναισθηματικής νοημοσύνης των προϊσταμένων, που κρίθηκε ιδιαίτερα καθοριστικό για την ισορροπία των σχέσεων με τους υφισταμένους, ήταν η αυτορρύθμιση, η οποία βρέθηκε να έχει θετική επίδραση στον συμβιβασμό, ως στυλ διαχείρισης της σύγκρουσης από τον υφιστάμενο και για τις δύο χώρες, την Ελλάδα και την Κύπρο. Η αυτορρύθμιση των στελεχών, βρέθηκε να έχει αρνητική επίδραση στην υιοθέτηση της ενσωμάτωσης, ως στυλ διαχείρισης συγκρούσεων και για τις δύο χώρες. Επίσης, η μετασχηματιστική ηγεσία έδειξε ότι έχει πολύ σημαντική επίδραση στην υιοθέτηση και των τριών στυλ διαχείρισης σύγκρουσης από τους Έλληνες υφιστάμενους, δηλαδή της παραχώρησης, του συμβιβασμού και της ενσωμάτωσης, ενώ για τους Κύπριους υφισταμένους έχει σημαντική επίδραση μόνο στην ενσωμάτωση. Όσον αφορά στις ικανότητες της συναισθηματικής νοημοσύνης που επηρεάζουν τη μετασχηματιστική ηγεσία, για τους Έλληνες προϊσταμένους έχουν επίδραση οι τρεις ικανότητες, ενώ για τους Κύπριους μόνο η μία. Πιο συγκεκριμένα, η ενσυναίσθηση βρέθηκε να έχει θετική επίδραση στην ανάπτυξη πτυχών, που επαφίενται στο στυλ της μετασχηματιστικής ηγεσίας και για τους Έλληνες και για τους Κύπριους προϊσταμένους. Επιπλέον, στους Έλληνες συμμετέχοντες αναδείχθηκε ότι έχει θετική επίδραση και η παρακίνηση, ενώ αρνητική επίδραση έχει η αυτορρύθμιση. Επιπλέον ένας ακόμη παράγοντας που βρέθηκε να έχει θετική επίδραση στη μετασχηματιστική ηγεσία είναι η Συμβουλευτική. Ο ηγέτης ενθαρρύνει τους υφισταμένους να δημιουργήσουν νέα, εποικοδομητικά μοτίβα σκέψης, καθώς και να αναπτύξουν νέες ιδέες και οι Έλληνες υφιστάμενοι αναμένουν από τον μετασχηματιστικό ηγέτη επιπλέον και να τους καθοδηγήσει. Τα αποτελέσματα για τους συμμετέχοντες των δύο κρατών εμφάνισαν αρκετές ομοιότητες, αλλά και αρκετές διαφορές, οι οποίες πηγάζουν από παράγοντες, όπως οι διαφορές στην οικονομία των δύο χωρών, αλλά και την επιχειρησιακή κουλτούρα, η οποία δε σχετίζεται με τους παραδοσιακούς τομείς της κουλτούρας στους οποίους εντοπίζονται ομοιότητες και θα πρέπει να εξεταστούν περαιτέρω προκειμένου να ληφθούν υπόψη απότη διοίκηση των ξενοδοχειακών μονάδων για μια επιτυχημένη πορεία στη διοίκηση και την οργάνωση της ξενοδοχειακής μονάδας.Item Open Access Μετα-ευρετικοί αλγόριθμοι για το πρόβλημα της εξισορρόπησης πόρων σε έργα(2025-07-16) Αριστοτέλους, Μαρίνος; Aristotelous, MarinosΗ παρούσα διατριβή επικεντρώνεται στην προσεγγιστική επίλυση του προβλήματος εξομάλυνσης πόρων (Resource Leveling Problem, RLP) σε έργα με περιορισμένη διαθεσιμότητα πόρων. Το RLP αποτελεί ένα υπολογιστικά δυσεπίλυτο (NP-hard) συνδυαστικό πρόβλημα βελτιστοποίησης, το οποίο εμφανίζεται πολύ συχνά στην πράξη στη διαχείριση έργων, όπου απαιτείται ισορροπημένη κατανομή πόρων περιορισμένης διαθεσιμότητας χωρίς να επηρεαστεί ο χρονικός ορίζοντας ολοκλήρωσης του έργου. Στα πλαίσια της παρούσας διατριβής, σχεδιάζονται, υλοποιούνται και αξιολογούνται πρωτότυποι αλγόριθμοι για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος τόσο στην μονοκριτηριακή του μορφή (ελαχιστοποίηση ενός κριτηρίου απόδοσης) όσο και στην πολυκριτηριακή του μορφή (με ελαχιστοποίηση πολλαπλών κριτηρίων απόδοσης). Συγκεκριμένα, προτείνονται δύο νέες τεχνικές τοπικής εξομάλυνσης πόρων καθώς και πρωτότυπα υβριδικά αλγοριθμικά σχήματα που ενοποιούν μετα-ευρετικούς πληθυσμιακούς αλγορίθμους από το ευρύτερο πεδίο του Εξελικτικού Υπολογισμού. Επιπλέον, αναπτύσσεται ένας νέος πολυκριτηριακός υβριδικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση του προβλήματος στην πολυκριτηριακη του μορφή. Όλοι οι προτεινόμενοι αλγόριθμοι αξιολογούνται μέσω πολλαπλών αριθμητικών πειραμάτων επί γνωστών συνόλων προβλημάτων αναφοράς (benchmarks datasets) αυξημένης πολυπλοκότητας. Τα αποτελέσματα που παράχθηκαν υποστηρίζονται περαιτέρω με λεπτομερή στατιστική ανάλυση της απόδοσης των αλγορίθμων. Τα ευρήματα δεικνύουν σημαντική βελτίωση της ποιότητας των παραγόμενων λύσεων, σε σχέση με τις λύσεις που παράγονται από υφιστάμενες μεθόδους της βιβλιογραφίας.Item Open Access Ευρετικοί αλγόριθμοι για το πρόβλημα δρομολόγησης πλοίων(2025-06-16) Χαραλαμπόπουλος, Νικόλαος; Charalambopoulos, NikolaosΑυτή η διατριβή εξετάζει την ευρετική λύση του προβλήματος δρομολόγησης πλοίων (ΠΔΠ). Το ΠΔΠ περιλαμβάνει τον σχεδιασμό των πιο αποτελεσματικών διαδρομών που πρέπει να ακολουθήσουν τα πλοία, λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες όπως οι επισκέψεις σε λιμάνια, η κατανάλωση καυσίμου και ο καιρός. Έχει αποδειχθεί ότι είναι ένα υπολογιστικά δυσεπίλυτο πρόβλημα, που ανήκει στην κατηγορία των NP-hard προβλημάτων. Αυτό σημαίνει ότι οι ακριβείς μέθοδοι επίλυσης είναι μη πρακτικές για μεγάλες περιπτώσεις προβλημάτων. Η διατριβή εξετάζει τρεις απαιτητικές παραλλαγές του ΠΔΠ μέσω της ανάπτυξης καινοτόμων αλγοριθμικών προσεγγίσεων: 1. Δρομολόγηση Πλοίων Εμπορευματοκιβωτίων (ΔΠΕ): Στόχος είναι η εύρεση οικονομικά αποδοτικών διαδρομών από λιμάνι σε λιμάνι για έναν στόλο πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων. Ένας νέος μη-κανονικός Γενετικός Αλγόριθμος (GA) σχεδιάστηκε για να αντιμετωπίσει αυτό το πρόβλημα, ξεπερνώντας τις υπάρχουσες λύσεις τόσο σε σενάρια προβλημάτων αναφοράς όσο και σε πραγματικά σενάρια. 2. Δρομολόγηση Πλοίων με βάση τις Καιρικές συνθήκες (ΔΠΚ): Πρόκειται για ένα πρόβλημα εύρεσης διαδρομής που στοχεύει στον προσδιορισμό της βέλτιστης διαδρομής για ένα πλοίο που ταξιδεύει από ένα λιμάνι εκκίνησης σε ένα λιμάνι προορισμό, λαμβάνοντας υπόψη καιρικές συνθήκες όπως ο άνεμος, τα κύματα και τα θαλάσσια ρεύματα. Σημειώνοντας τις ομοιότητες μεταξύ του προβλήματος ΔΠΚ και του προβλήματος του Σχεδιασμού Κίνησης Ρομπότ (ΣΚΡ), εισαγάγαμε την προσέγγιση του Στοχαστικού Οδικού Χάρτη (ΣΟΧ) (αρχικά επιτυχημένη στη Ρομποτική) στον ναυτιλιακό τομέα για την αντιμετώπιση του προβλήματος ΔΠΚ. Σε αυτό το πλαίσιο, αναπτύξαμε έναν νέο, ισχυρό αλγόριθμο σχεδιασμού διαδρομής σε πραγματικό χρόνο, ικανό να λύσει αποτελεσματικά το πρόβλημα ΔΠΚ υπό δυναμικές και μεταβαλλόμενες καιρικές συνθήκες. 3. Δρομολόγηση Πλοίων Εμπορευματοκιβωτίων με βάση τις Καιρικές συνθήκες (ΔΠΕΚ): Αυτό το πρόβλημα επεκτείνει το πρόβλημα ΔΠΕ λαμβάνοντας επιπλέον υπόψη τις καιρικές συνθήκες κατά τη διάρκεια του ταξιδιού. Αυτό το πρόβλημα, συνδυάζοντας πτυχές τόσο του προβλήματος ΔΠΕ όσο και του προβλήματος ΔΠΚ, απαιτεί τον σχεδιασμό βέλτιστων διαδρομών για έναν στόλο, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Για την αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης, αναπτύχθηκε μια νέα υβριδική προσέγγιση λύσης, ενσωματώνοντας αποτελεσματικά έναν Γενετικό Αλγόριθμο (ΓΑ) και μια μέθοδο ΣΟΧ. Ο ΓΑ καθορίζει τη βέλτιστη ακολουθία επισκέψεων σε λιμάνια για κάθε πλοίο, ενώ η μέθοδος ΣΟΧ υπολογίζει τις ακριβείς διαδρομές μεταξύ των λιμένων με επίγνωση του καιρού. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι αυτή είναι η πρώτη προσέγγιση που αναφέρεται στη βιβλιογραφία που αντιμετωπίζει ταυτόχρονα τόσο τις δρομολογήσεις όσο και τις καιρικές συνθήκες.Item Open Access Οικολογικά οικονομικά : οι δυναμικές της οικονομικής συσσώρευσης και ανάπτυξης ως προς τις περιβαλλοντικές διαστάσεις τους : μια πολιτικοοικονομική ανάλυσή των(2025-05-28) Πισίνας, Γιώργος; Pisinas, YorgosΟ στόχος της Διδακτορικής Διατριβής (ΔΔ) είναι η διερεύνηση της σχέσης μεταξύ οικονομικής συσσώρευσης και περιβαλλοντικών επιπτώσεων, μέσα από το πρίσμα των Οικολογικών Οικονομικών και της Πολιτικής Οικονομίας. Η έρευνα εστιάζει στη συστημική τάση των σύγχρονων οικονομικών συστημάτων να εντείνουν το οικολογικό τους αποτύπωμα. Για το σκοπό αυτό, εξετάστηκαν οι Θεωρίες της Αξίας (ΘτΑ) και η σημασία τους για τα οικολογικά οικονομικά. Ταυτόχρονα, δομήθηκε ένα μαθηματικό υπόδειγμα με βάση τη Μαρξιστική ΘτΑ και τη Θεωρία Μεταβολικής Ρήξης (ΘΜΡ). Στο πρώτο μέρος της ΔΔ, αναλύονται οι ΘτΑ και η σημασία τους για τα οικολογικά οικονομικά. Στο πρώτο κεφάλαιο, γίνεται μια συστηματική επισκόπηση όλων των θεωριών της αξίας και παρουσιάζεται η σχέση τους με το οικολογικό ζήτημα. Στο δεύτερο κεφάλαιο, παρουσιάζονται οι ΘτΑ βάσει του λήπτη. Παρουσιάζεται η Νεοκλασική Θεωρία και οι εφαρμογές της σε περιβαλλοντικά ζητήματα και στη συνέχεια γίνεται μια εκτενής κριτική στις προβληματικές που αυτές εμφανίζει, στη βάση της οικολογικής προσέγγισης. Ακόμα, εξετάζονται οι εναλλακτικές ΘτΑ, όπως η συναρτησιακή/σχεσιακή αξία, η εσωτερική αξία των αντικειμένων, καθώς και η πλουραλιστική ΘτΑ, στην κατεύθυνση της κριτικής ερμηνείας τους. Έτσι, επιδιώκεται μια συνεκτική οικολογική προσέγγιση της αξίας βάσει του λήπτη. Στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζονται οι ΘτΑ βάσει του παρόχου. Σε αυτό το πλαίσιο, εστιάζουμε στις θεωρίες των Φυσιοκρατών και των Νεο-Φυσιοκρατών και την κριτική τους ανασκόπηση. Ακόμα, παρουσιάζεται η προσέγγιση της Κλασικής Πολιτικής Οικονομίας. Όσον αφορά τις βασικότερες ριζοσπαστικές ΘτΑ, εστιάζουμε κριτικά στις αντιφάσεις όσον αφορά τον ορισμό της αξίας που ακολουθούν. Τέλος, καταδεικνύεται η αναγκαιότητα μιας συστηματικής θεώρησης της ανταλλακτικής αξίας, διακρίνοντας την ανθρωποκεντρική από τη βιοφυσική προσέγγιση της αξίας. Στο τέταρτο κεφάλαιο αναλύεται διεξοδικά η Μαρξιστική ΘτΑ. Η παρούσα ΔΔ θεμελιώνει μια οικολογική μαρξιστική προσέγγιση στη βάση της μεταβολικής θεωρίας, οριοθετούμενη απέναντι σε Ρικαρδιανές προσεγγίσεις και θεωρήσεις που εδράζονται στη «Νέα Ανάγνωση» του Μαρξ,. Συστηματοποιεί τις προϋποθέσεις και τους όρους μιας σύγχρονης μαρξιστικής οικολογικής συζήτησης. Χρησιμοποιεί σε βάθος τις εννοιολογικές κατηγορίες της αξίας χρήσης, της ανταλλακτικής αξίας και της πρωταρχικής συσσώρευσης και στη συνέχεια παρουσιάζει μια μεταβολική θεωρία της εργασίας. Τέλος, επιδιώκει την εκ νέου εννοοιολόγηση του κεφαλαίου, καταλήγοντας στην αναγκαιότητα άρνησης της άρνησης και ανανοηματοδότησης της έννοιας του πλούτου. Στο δεύτερο μέρος εστιάζουμε στη ΘΜΡ. Διεξάγουμε τη βιβλιογραφική επισκόπηση της ΘΜΡ (πέμπτο κεφάλαιο) και την υποδειγματοποιούμε (έκτο κεφάλαιο). Στα πλαίσια αυτού του τελευταίου κεφαλαίου, παρουσιάζεται το Απλό Υπόδειγμα Μεταβολικής Ρήξης. Με χρήση μαθηματικού προγραμματισμού επιβεβαιώνονται τα συμπεράσματα όλης της προηγούμενης ανάλυσης, τόσο στο επίπεδο της παραγωγής όσο και στο επίπεδο της διανομής και κατανάλωσης, όσο και στο επίπεδο της οικολογικής ανισορροπίας, ως αποτελέσματος της διαδικασίας συσσώρευσης.Item Open Access Παράγοντες που επηρεάζουν την επαγγελματική ικανοποίηση των οικονομολόγων ή/και λογιστών στην Ελλάδα και πώς συμβάλλουν στην επαγγελματική/εργασιακή τους εξουθένωση(2024-09-26) Σαλίγκος, Αθανάσιος; Saligkos, AthanasiosΜετά την οικονομική κρίση και τα μνημόνια στην Ελλάδα, αλλά και στη συνέχεια με την υγειονομική κρίση της πανδημίας του Covid-19, καθώς και με την εφαρμογή της ψηφιακής μεταρρύθμισης, ψηφίσθηκαν στην Βουλή των Ελλήνων πολλοί και σημαντικοί νόμοι. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την υπογραφή και εφαρμογή δεκάδων υπουργικών αποφάσεων και εκατοντάδων εφαρμοστικών εγκυκλίων. Ένα μεγάλο μέρος από την εφαρμογή των νόμων των μνημονίων, η σχεδόν εξ ολοκλήρου εφαρμογή των νόμων κατά της πανδημίας, καθώς και η εφαρμογή της ψηφιακής διακυβέρνησης, πραγματοποιήθηκε και πραγματοποιείται ακόμα, από τους οικονομολόγους/λογιστές, προσθέτοντας τους ένα τεράστιο όγκο εργασίας και επιβαρύνοντάς τους τόσο σωματικά όσο και ψυχολογικά. Η πολύπλοκη και απαιτητική νομοθεσία και η εφαρμογή της καθώς και η διεκπεραίωση εκατοντάδων υποχρεώσεων από τους οικονομολόγους/λογιστές, επηρεάζει την ικανοποίηση που νοιώθουν από την εργασία τους και τους οδηγεί είτε σε χαμηλότερα επίπεδα δέσμευσης από την εργασία τους είτε σε υψηλότερα ποσοστά εξουθένωσης. Παρά το γεγονός ότι στην παγκόσμια βιβλιογραφία υπάρχουν πάρα πολλές αναφορές για την επαγγελματική ικανοποίηση, σε κλάδους όπως η εκπαίδευση, η υγεία και τα σώματα ασφαλείας, υπάρχουν λίγες έρευνες αναφορικά με την επαγγελματική ικανοποίηση στους οικονομολόγους/λογιστές, οι οποίες προσπαθούν να ερμηνεύσουν τα δομικά στοιχεία της και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της. Στην εργασία αυτή μελετάμε την σχέση που έχει η επαγγελματική ικανοποίηση των οικονομολόγων/λογιστών και τις τάσεις για εργασιακή δέσμευση, επαγγελματική εξουθένωση και συναισθηματική νοημοσύνη καθώς και την επίδραση των δομικών τους στοιχείων στο φύλο και τις ώρες εργασίας. Για την πραγματοποίηση αυτού του σκοπού, έγινε ανάλυση και αντικειμενικοποίηση μέσω της θεωρίας απόκρισης στοιχείων (Item Response Theory), σε 206 απαντήσεις οικονομολόγων/λογιστών από διάφορους οικονομικούς κλάδους, στην Ελλάδα. Για την μέτρηση και αξιολόγηση της επαγγελματικής ικανοποίησης χρησιμοποιήθηκε η σύντομη φόρμα του ερωτηματολογίου εργασιακής ικανοποίησης της Μινεσότα (MSQsf), (Weiss et al., 1967) ενώ για την μέτρηση της εξουθένωσης το εργαλείο Maslach Burnout Inventory (MBI) (Maslach & Jackson, 1981; Maslach & Jackson, 1986) και πιο συγκεκριμένα η εκδοχή για κοινωνικές υπηρεσίες, Maslach Burnout Inventory Human Services Survey-MBI-HSS (Maslach, Jackson & Leiter, 1996). Η μέτρηση της Εργασιακής Δέσμευσης έγινε με την Κλίμακα Εργασιακής Δέσμευσης της Ουτρέχτης (UWES17), (Schaufeli et al., 2002; Schaufeli & Bakker, 2004b) και για την Συναισθηματική νοημοσύνη χρησιμοποιήθηκε το εργαλείο Trait Emotional Intelligence Questionnaires (TEIque-SF) (Petrides, 2009). Όπως προκύπτει από την παρούσα εργασία, παρά το γεγονός ότι η γενική ικανοποίηση από την εργασία των οικονομολόγων/λογιστών, βρίσκεται κοντά στον μέσο όρο του πληθυσμού, αυτοί δηλώνουν δυσαρεστημένοι από την εργασία τους, με τους άνδρες να αισθάνονται περισσότερο ικανοποιημένοι από τις γυναίκες, ενώ η ηλικία και οι κοινωνικές τάξεις έχουν σημαντική επίδραση στην επαγγελματική τους ικανοποίηση. Επίσης, η επαγγελματική ικανοποίηση φαίνεται να επηρεάζει σε σημαντικό βαθμό, τόσο την δέσμευση όσο και την εξουθένωση των εργαζομένων. Η επαγγελματική εξουθένωση των οικονομολόγων/λογιστών βρίσκεται γύρω από τον μέσο όρο, που αντιστοιχεί στη μέση εξουθένωση στον πληθυσμό, ενώ οι γυναίκες δείχνουν περισσότερο κυνικές και συναισθηματικά εξαντλημένες από τους άνδρες συναδέλφους τους. Επίσης, η ηλικία και οι κοινωνικές τάξεις επηρεάζουν την συνολική επαγγελματική ικανοποίηση ενώ φαίνεται ότι η επαγγελματική δέσμευση μετριάζει την αίσθηση της επαγγελματικής εξουθένωσης. Όσον αφορά την εργασιακή δέσμευση οι οικονομολόγοι/λογιστές δηλώνουν μέτρια δέσμευση στην εργασία τους που φαίνεται να επηρεάζεται από την ηλικία, τις κοινωνικές τάξεις και τις ώρες εργασίας, αλλά όχι από το φύλο. Τέλος, παρατηρούμε ότι η συναισθηματική νοημοσύνη βρίσκεται στο μέσο όρο του κλάδου. Το φύλο φαίνεται να επηρεάζει την συναισθηματικότητα των οικονομολόγων/λογιστών, ενώ η ηλικία σε νεαρούς και πιο ηλικιωμένους είναι παράγοντας που επιδρά τόσο στην συνολική συναισθηματική νοημοσύνη όσο και στον αυτοέλεγχο. Οι εργαζόμενοι που ανήκουν στην παραδοσιακή μικροαστική τάξη/μεσαία αστική τάξη είναι αυτοί που καταγράφουν χαμηλά ποσοστά συναισθηματικής νοημοσύνης, ενώ οι ώρες εργασίας δεν επηρεάζουν καθόλου τον βαθμό συναισθηματικής νοημοσύνης των οικονομολόγων/λογιστών.Item Open Access Polarization of the profit rate and foreign direct investment in western and eastern countries of the European Union(2024-09-18) Γρουμπός, Δημήτριος; Groumpos, DimitrisThe aim of this study is to contribute to the understanding of the motives behind foreign direct investment (FDI) by using a contemporary Marxist theoretical approach that draws inspiration from the Marxian analysis of the profit rate, which critically incorporates aspects of Marxist and non-Marxist FDI theory. The central research question is which are the main motives that drive capital to invest, in the form of FDI, in relatively less developed countries in the developed world, and specifically in Eastern economies within the European Union (EU). To address this question, the theoretical framework builds upon the basic logic behind Marx’s theory concerning the fall of the rate of profit and its relationship with uneven development and capital exports (FDI). The main argument is that, under certain preconditions, persistent profit rate differentials between countries can help explain the international movements of capital, in order to either avoid the tendency towards crisis in its home country or simply seek a higher profit rate abroad. In order for FDI movements to take place it is therefore presupposed that on a world scale international differences in national rates of profit are preserved and reproduced. Although this is the main approach followed in the present dissertation, the study additionally argues that international profit rate differentials are not sufficient per se as a motive of FDI, and poses certain preconditions which must be met in order for FDI to actually take place. The preconditions which must be met in order for FDI to be actually directed towards relatively less developed countries with relatively higher rates of profit are: (1) the presence of firms with sufficiently superior productivity, in more developed countries, that enables them to compete through controlled foreign production in other countries; (2) a sufficient level of industrial development in relatively less developed host countries; (3) the home country and host country of the investment must have, more or less, similar productive structures. These preconditions, combined with a basic Marxian analysis of the profit rate, essentially point out that: (a) FDI will tend to be attracted to industrial host countries which are at a relatively lower level of development compared to the home country, as the superior productivity of multinational enterprises (MNEs) from more developed countries, coupled with the usually higher profit rate in relatively less developed countries, leads MNEs to invest in the latter; (b) MNEs will tend to invest in countries that produce a similar range of goods with their home country, which is often the result of either the need to bypass protectionist policies, imposed by similarly advanced industrial countries, or the fact that relatively less developed industrial countries can produce similar goods with the home country at a lower cost. The study includes an empirical analysis in order to test the proposed theoretical framework, by examining the different dynamics of the profit rate and FDI in two distinct country groups within the EU. Specifically, the first group (group 1) consists of more developed industrial Western EU countries, namely, Belgium, France, Germany, Italy, and the Netherlands – which are EU founding members and part of the EU core – while the second country group (group 2) consists of relatively less developed industrial Eastern EU countries, namely, Czechia, Hungary, Poland, and Slovakia – which are former Eastern bloc transition economies, also known as the Visegrad countries. The empirical analysis is divided into a macroeconomic country group analysis and an individual country sectoral analysis. The aim of the macroeconomic analysis is to examine how the profit rate, combined with the possible impact of other factors, may help explain overall patterns of inward FDI in the two EU country groups. Specifically, the macroeconomic analysis examines the impact of the profit rate, market size, trade and/or monetary protectionism, and long-term FDI attractiveness on inward FDI for each group. The sectoral analysis includes two parts. One part focuses on individual countries’ sectoral FDI and trade. The sectoral analysis of FDI and trade is performed in order to detect potential additional motives behind sectoral FDI, and thus estimate the main type of FDI realized in each country group. The other part includes an investigation, depending on data availability, of sectoral profit rates and FDI in order to examine if individual national sectors with a relatively higher rate of profit tend to attract more FDI. The main finding of the empirical macroeconomic analysis is that the profit rate seems to play an important role in determining overall patterns of inward FDI in both country groups, especially in group 2. It is shown that group 2 has a relatively higher profit rate between 1995 and 2021, a period during which inward FDI demonstrates an overall increase. On the other hand, group 1 has a relatively lower profit rate between 1991 and 2021, a period during which inward FDI demonstrates an overall fall. It is shown that the lower profit rate, as well as the overall downward trend of the profit rate, for group 1 is the result of both the overall rising net fixed capital stock required to produce a unit of net product (Marxian “Law of the Tendential Fall in the Rate of Profit”), and the overall increasing labor share in net product (“Capital Over- Accumulation”). The higher profit rate in group 2, as well as its overall upward trend, is shown to be caused by the overall declining amount of net fixed capital stock required to produce a unit of net product, and the overall declining labor share in net product, compared to group 1 – which indicates that foreign capital invested in group 2 takes advantage of both low wages and rising labor productivity. This means that persistent intra-EU wage differentials, given that Eastern EU members have gradually closed the productivity gap with Western EU members, enables foreign capital to capture extra-profits from relatively less developed Eastern EU members, through the substitution of higher-paid labor with low-paid labor, leading to a form of economic imperialist exploitation through intra-EU “labor arbitrage.” Thus, despite the ongoing process of European integration, forms of uneven development within the EU seem to have led to a polarization of the profit rate in Western and Eastern EU countries. The present study argues that, ceteris paribus, this polarization of the profit rate seems to have played an important role in determining overall FDI patterns in Western and Eastern EU countries during the last three decades. Other factors that seem to influence inward FDI according to the macroeconomic analysis are market size, trade and/or monetary protectionism, and long-term FDI attractiveness. According to the sectoral analysis of FDI and trade, increased FDI in group 2 seems to be primarily of an export-oriented type, especially in the automotive industry. FDI in group 1 seems to be of both a market-seeking and export-oriented type. The top recipient sector of FDI in all countries of group 1 is the chemical products sector, in which FDI seems to be mainly of a market-seeking type. Finally, the investigation of sectoral profit rates and FDI in Germany and Czechia indicates that individual national sectors with a relatively higher profit rate, compared to the business sector’s national average profit rate, tend to attract more FDI compared to other national sectors.