Τμήμα Φιλολογίας (Δημοσ. Π.Π. σε περιοδικά)

Permanent URI for this collection

Browse

Recent Submissions

Now showing 1 - 20 of 51
  • ItemOpen Access
    Τα κατασχεμένα του Πούπλιου Μαρκίδη Πούλιου. Κλειδί για την ιχνηλασία του γαλλικού βιβλίου στα χρόνια της ωρίμανσης του Νεοελληνικού Διαφωτισμού
    (2021) Αθήνη, Στέση; Athini, Stessi
    Η περιπέτεια του τυπογράφου Πούπλιου Μαρκίδη Πούλιου στο Βουκουρέστι το 1797 είναι αρκετά γνωστή: το εμπόρευμα των ξενόγλωσσων βιβλίων που είχε εισαγάγει παράνομα κατασχέθηκε από το αυστριακό προξενείο ύστερα από ενέργειες του ηγεμόνα της Βλαχίας Αλέξανδρου Υψηλάντη. Χάρη στον κατάλογο με τους τίτλους του εμπορεύματος που διασώθηκε στα αυστριακά αρχεία (δημοσιεύτηκε από τον Hurmuzaki) και, κυρίως, στις δυνατότητες πρόσβασης μέσω του διαδικτύου σε βιβλιογραφίες, καταλόγους βιβλιοθηκών και ψηφιοποιημένα αντίτυπα, είναι εφικτή η ανασύσταση της βιβλιογραφικής ταυτότητας του συνόλου σχεδόν των κατασχεμένων έργων. Όπως τεκμηριώνεται το μεγαλύτερο μερίδιο κατέχει το γαλλικό βιβλίο του Παλαιού Καθεστώτος (πραγματείες με φιλοσοφικό ή/και αθεϊστικό περιεχόμενο, έργα για την πολιτική και την οικονομία, αντικληρικές σάτιρες, σκανδαλοθηρικά χρονικά, ερωτική/πορνογραφική λογοτεχνία, κ.ά). Πρόκειται για τα παράνομα «φιλοσοφικά βιβλία» που συνέθεταν τη μυθολογία της παρακμής, του δεσποτισμού, της διαφθοράς των ηθών, της κοινωνικής υποκρισίας, της θρησκευτικής παραβατικότητας και ασυδοσίας, ξεσκεπάζοντας την κερδοσκοπία, τη συναλλαγή και τα αυλικά σκάνδαλα. Χάρη σε ένα καλά οργανωμένο δίκτυο με αφετηρία τα τυπογραφεία που λειτουργούσαν έξω από τα γαλλικά σύνορα ‒το πιο γνωστό ήταν η Société Typographique de Neuchâtel‒ διακινούνταν σε όλα τα μέρη της Ευρώπης. Μέρος των κατασχεμένων του Πούλιου ενδέχεται να προέρχονταν από το stock του γνωστού τυπογράφου Thomas Trattner, διακινητή γαλλικών παράνομων βιβλίων στη Βιέννη, αλλά και πειρατικών ανατυπώσεών τους στην αψβουργική επικράτεια· ενδέχεται, όμως να περιλάμβανε και λαθραίες ανατυπώσεις του δικού του τυπογραφείου. Κρίνοντας από τη μεταφραστική παραγωγή και τις αναφορές που εντοπίζονται σε κείμενα φαίνεται ότι ο «υπόκοσμος» του γαλλικού φιλοσοφικού βιβλίου ‒σημαντικό μέρος του οποίου είχε απαγορευτεί από την αυστριακή λογοκρισία‒ είχε καταφέρει διεισδύσει σε κύκλους όχι μόνο της ελληνικής διασποράς, αλλά και των Παραδουνάβιων Ηγεμονιών πριν την «κρίσιμη δεκαετία του 1790». Η απαγόρευση της διακίνησης των βιβλίων στα 1797 συνδέεται με την ιδεολογική μεταστροφή του Υψηλάντη και την ευθυγράμμισή του με την αντιγαλλική πολιτική των Αψβούργων. Τα κατασχεμένα του Πούλιου ανοίγουν ένα γόνιμο πεδίο έρευνας για τη συμβολή του γαλλικού βιβλίου στην ωρίμανση του νεοελληνικού Διαφωτισμού. Επισυνάπτεται παράρτημα με τους τίτλους των κατασχεμένων.
  • ItemOpen Access
    Το “τέρας” του οικείου παρελθόντος : Ιστορία, τραύμα και μεταμνήμη στην Εβραία νύφη
    (2011) Γκότση, Γεωργία; Gotsi, Georgia
    "Η επιμονή μου σ' αυτό είναι επιμονή ενάντια στη λήθη. Ο Κούντερα έχει πει ότι ο αγώνας του ανθρώπου ενάντια στην εξουσία είναι ο αγώνας της μνήμης ενάντια στην λήθη". Με τα λόγια αυτά όρισε ο Νίκος Δαββέτας τη συγγραφική του στόχευση στο πρόσφατα βραβευμένο μυθιστόρημά του "Η Εβραία νύφη" (2009), υποδηλώνοντας έτσι τη συνειδητή - με άλλα λόγια πολιτική - εμπλοκή της λογοτεχνίας του σε ένα διάλογο με τη μνήμη και την ιστορία. Τη λειτουργία της "Εβραίας νύφης" ως μιας μνημονικής γραφής, η οποία αντιστέκεται στις αφωνίες του δημόσιου ιστορικού λόγου και επιτρέπει την επεξεργασία των συλλογικών τραυμάτων, επιχειρώ να διερευνήσω σε αυτήν την εργασία.
  • ItemOpen Access
    Η E. M. Edmonds και ο αθηναϊκός περιοδικός τύπος
    (Βιβλιοθήκη Πανεπιστημίου Κύπρου, 2017) Γκότση, Γεωργία; Gotsi, Georgia
    Η έρευνα των τελευταίων χρόνων ανέδειξε την πολύπλευρη συγγραφική δράση της E. M. Edmonds (βάπτιση 1821-1907) και τη συνεισφορά της στην προβολή της πνευματικής παραγωγής των νεοτέρων Ελλήνων, ιδίως της γενιάς του 1880, στο αγγλόφωνο κοινό του ύστερου 19ου αιώνα. Την ανολοκλήρωτη ακόμη εργογραφία της αγγλίδας συγγραφέως και μεταφράστριας εμπλουτίζουν τρεις αθησαύριστες βιβλιοπαρουσίασεις της για σύγχρονά της αθηναϊκά περιοδικά.
  • ItemOpen Access
    Τρεις άγγλοι μεταφραστές και δύο έλληνες συγγραφείς (Βικέλας και Καρκαβίτσας)
    (Βιβλιοθήκη Πανεπιστημίου Κύπρου, 2020) Γκότση, Γεωργία; Gotsi, Georgia
    Ο διακαής πόθος που έτρεφαν πολλοί έλληνες συγγραφείς του 19ου αιώνα για την προβολή του έργου τους στο ευρωπαϊκό κοινό δεν έλειψε ούτε από τον Δημήτριο Βικέλα, όπως δεν του έλειψαν, άλλωστε, και οι πολλαπλές δυσκολίες για την ευόδωσή του. Οι προσπάθειες του κοσμοπολίτη λογίου της Διασποράς για τη μεταφορά των διηγημάτων του στα αγγλικά έχουν σχολιασθεί από τον Χαράλαμπο Κωνσταντέλλια. Με το κείμενο αυτό συμπληρώνω τις πληροφορίες που έχει συγκεντρώσει, αξιοποιώντας στοιχεία που έφεραν στο φως η μελέτη τμήματος της αλληλογραφίας του Βικέλα με δύο αγγλίδες μεταφράστριές του και παράλληλη έρευνά μου στον βρετανικό περιοδικό τύπο.
  • ItemOpen Access
    Narratives in perambulation : Poe's "The Man of the Crown" and Metsakes' "Αυτόχειρ"
    (1996) Γκότση, Γεωργία; Gotsi, Georgia
    An author Edgar Allan Poe was initially introduced to the Greek public of the late nineteenth century by Roi’des, and soon became well-known through a series of translations in the contemporary press. ‘The Man of the Crowd’ (1840) appeared in a somewhat adapted translation in the journal Eστíα of 1890. Five years later, Michael Metsakes, who was familiar with Poe’s tales, published in the newspaper a short story which, despite its affinities to ‘The Man of the Crowd’, preserves a remarkable individuality. What rather brings these two texts together, otherwise products of two quite different cultures, is the awareness shared by their authors of the rise of a new era. Writing just before the Civil War, Poe experiences the tensions connected with the upsurge of Jacksonian democracy. The period witnessed an unprecedented increase in urban population following the transformation of the United States from an agricultural country into a commercial and industrial one. The American dream of freedom and justice had to come to terms with the fear of the mob, economic inequality, and man’s dependence on the machine. Sensitive to the new cultural situation which was beginning to emerge in his country, Poe deplores America’s increasing industrialisation and is preoccupied with the disintegration of personality it generates. Poe’s awareness of the new age is apparent in ‘The Man of the Crowd’, a text noticed by both Baudelaire and Walter Benjamin for its anticipation of modernity.
  • ItemOpen Access
    Ο flâneur : θεωρητικές μεταμορφώσεις μιας παρισινής φιγούρας
    (Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου, 2002) Γκότση, Γεωργία; Gotsi, Georgia
    Η μορφή του flâneur, ή αλλιώς του πλάνητος, έχει συνδεθεί αναπόδρα­στα με την ποίηση του Charles Baudelaire (1821-1867) και το έργο του Walter Benjamin (1892-1940). Στα ποιήματα του Baudelaire ο πλάνης λειτουργεί ως μεταφορά του μοντέρνου καλλιτέχνη και της καλειδο­σκοπικής οπτικής του.
  • ItemOpen Access
    Αναγινώσκονται, κρίνονται και εκτιμώνται, - να το είπωμεν; - περισσότερον ή εν Ελλάδι : νέα στοιχεία για την πρόσληψη του Γ. M. Βιζυηνού στην Αγγλία, 1883-1896
    (Τίτος Πατρίκιος, 2014) Γκότση, Γεωργία; Gotsi, Georgia
    Η έκδοση, τον Δεκέμβριο του 1883 στο Λονδίνο, της ποιητικής συλλογής του Γεωργίου Βιζυηνού "Ατθίδες Αύραι" αποτελεί το επιστέγασμα της επίμονης προσπάθειας του Θρακιώτη συγγραφέα να ξεφύγει από τα στενάχωρα όρια του ελλαδικού και να καταξιωθεί σε ένα ευρωπαϊκό περιβάλλον.
  • ItemOpen Access
    Elizabeth Mayhew Edmonds : η ελληνική πεζογραφία στην αγγλική μεταφραστική σκηνή
    (2015) Γκότση, Γεωργία; Gotsi, Georgia
    E. M. Edmonds (1823-1907) played a significant role in the mediation of modern Greek literature and culture in late nineteenth-century Britain, with her translations forming a vital aspect of her activity as a cultural broker. Focusing on Edmond’s transmission of late nineteenth-century Greek prose fiction, the article discusses her translation practices in the contemporary contexts of the publishing domain and the marketplace as well as of her effort to acquire authority in the literary field. Albeit impressive for a woman who was an autodidact in Modern Greek, the narrow scope of Edmonds’ translations offered a limited image of the developments in modern Greek fiction. Her correspondence with John Gennadius and Thomas Fisher Unwin sheds light on her sense of superiority regarding male Greek authors such as Drosines and Xenopoulos, whose texts she rendered into English. Against this background, the article seeks to explain her translating choices and examines how a self-conscious translator such as Edmonds tried to shape the reception of Greek fiction in Victorian England by portraying it in terms of an ethnographic study of cultural survivals. Finally, through a parallel reading of the original texts and her somewhat mundane renderings, the article seeks to illuminate her translating craft: although worthy for their contribution to the promotion of modern Greek literature in Great Britain, Edmond’s translations suffered from her inability to recreate the density of the original texts. In an Appendix to her article, G. Gotsi, based on her extensive research in the Gennadius Library, publishes for the first time a letter by Thomas Fisher Unwin to John Gennadius (27/05/1892) as well as two letters by E.M. Edmonds to John Gennadius (12/1892 and 07/1897). Photograph of the 1897 letter is also included.
  • ItemOpen Access
    Ουδέν πρός τήν πόλιν; Αναφορές σε πολιτικά πρόσωπα στη Μέση Κωμωδία του τετάρτου αιώνα π.Χ.
    (Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών) Παπαχρυσοστόμου, Αθηνά; Papachrysostomou, Athina
    Αποτελεί κοινό τόπο, τόσο των αρχαίων γραμματικών όσο και της νεότερης έρευνας, ότι, σε σχέση με την Παλαιά, η Μέση Κωμωδία ενδιαφέρεται πολύ λιγότερο για την πολιτική. Σκοπός του άρθρου αυτού είναι να εξετάσει ως ποιο βαθμό ο κοινός αυτός ερμηνευτικός τόπος ευσταθεί – με βάση τα σωζόμενα αποσπάσματα. Αντί για άσκηση άμεσης πολιτικής κριτικής, οι κωμωδιογράφοι της Μέσης Κωμωδίας προτιμούν να εστιάσουν στον χαρακτήρα, τις συνήθειες και άλλες προσωπικές πτυχές των πολιτικών, στρατηγών και ρητόρων της εποχής. Βέβαια, στις φαινομενικά ανώδυνες προσωπογραφικές αναφορές σε πολιτικά πρόσωπα υποκρύπτεται μια διάθεση κριτικής της τρέχουσας πολιτικής κατάστασης.
  • ItemOpen Access
    Α.-Φ. Χριστίδης, Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (βιβλιοκριτική)
    (Ianos) Αρχάκης, Αργύρης; Archakis, Argiris
    Το βιβλίο 'Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Θεσσαλονίκη ΙΝΣ [ΙΜτ] 2005) του Α.-Φ. Χριστίδη, στο οποίο αναφέρεται η βιβλιοκριτική, προέκυψε στο πλαίσιο του προγράμματος Αρχαιογvωσία και Αρχαιογλωσσία στη Μέση Εκπαίδευση με συντονιστή τον καθ. Δ. Ν. Μαρωνίτη. Η Ιστορία της ελληνικής γλώσσας είναι ένα βιβλίο σχεδιασμένο για την εκπαίδευση . Μεταξύ των στόχων του είναι να δείξει σε εκπαιδευτικούς και μαθητές τη σχέση, αλλά όχι την εξάρτηση, της Αρχαίας Ελληνικής με τη Νέα μας γλώσσα.
  • ItemOpen Access
    Το "διαφυγόν μυθιστόρημα" των πρώτων Μαυροκορδάτων : μια υπόθεση εργασίας
    (Εστία) Αθήνη, Στέση; Athini, Stessi
    Απόπειρα χαρτογράφησης της «νέας μυθιστορηματικής γραφής», του νεωτερικού πλασματικού αφηγήματος, στο περιβάλλον των πρώτων Μαυροκορδάτων με βάση όχι μόνο τη μεταφραστική παραγωγή αλλά και τους τίτλους των ξενόγλωσσων, κυρίως γαλλικών, βιβλίων που εντοπίζονται στη βιβλιοθήκη τους. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα γαλλικά «εγχειρίδια-επιστολάρια» για τα οποία διατυπώνεται η υπόθεση ότι διαβάστηκαν ως αισθηματικά μυθιστορήματα ή μθοπλασίες της γαλλικής κοινωνίας του κλασικισμού, κυρίως, από τα θήλεα μέλη της φαναριώτικης αυλής.
  • ItemOpen Access
    Ο Ν. Ι. Σαλτέλης και η μετάφραση μυθιστορημάτων
    (Ελληνική Εταιρεία Γενικής και Συγκριτικής Γραμματολογίας) Αθήνη, Στέση; Athini, Stessi
    Με σημείο εκκίνησης τα ερωτήματα που θέτουν οι ανθρωποκεντρικές προσεγγίσεις της μετάφρασης διερευνάται η ταυτότητα του ελάσσονα ρομαντικού ποιητή Ν.Ι.Σαλτέλη ως μεταφραστή μυθιστορημάτων. Μέσα από τα άφθονα περικείμενα στα δυο μεταφρασμένα του μυθιστορήματα, Ο Χωλός διάβολος και αι ράβδοι του (Ερμούπολη 1838) του Lesage και Ερνέστης ήτοι η διαστροφή του αιώνος (Σμύρνη 1841) του Gustave Drouineau, επιχειρείται η ανάδειξη των πρακτικών και των προθέσεων του μεταφραστή. Στην περίπτωση του μυθιστορήματος του Lesage, που συνιστά μάλλον μια σχολική δοκιμή στη μετάφραση ‒ η οποία ωστόσο έμελε να καταγραφεί ως η μοναδική μέχρι σήμερα ελληνική μετάφραση του ευρωπαϊκού αυτού best-seller του γαλλικού Διαφωτισμού, ο Σαλτέλης βρίσκει ένα όχημα για την επίδειξη πολυμάθειας, εκλεκτικών συγγενειών και προσωπικών σχέσεων, αλλά και για την εμφάνισή του στη δημόσια σφαίρα. Στη σχέση επικοινωνίας και συμπάθειας που αναπτύσσει με τον ρομαντικό συγγραφέα του δεύτερου μυθιστορήματος Drouineau θα μπορούσαμε να αναγνωρίσουμε πρόδρομες ενδείξεις προς την κατεύθυνση της «λογοτεχνικής μετάφρασης».
  • ItemOpen Access
    Solon’s Citizenship Law (Plu. Sol. 24.4)
    (Franz Steiner Verlag) Papachrysostomou, Athina; Παπαχρυσοστόμου, Αθηνά
    The paper offers an interpretation of Solon's citizenship law (Plu. Sol. 24.4), focusing on its importance (the first of its kind) and its (occasionally misunderstood) meaning. Solon's law restricted the bestowal of Athenian citizenship rights only to the perpetual exiles and those who came to Athens with their entire family to practise a trade. Thereby Solon wished to limit transient settlement and labour in Attica in the early sixth century BC, thus providing for political and economic stability. The clarification of both the law's meaning and Solon's intentions is necessary, given the past and recent problematic readings of Plutarch's text.
  • ItemOpen Access
    The prefaces to pseudo-Alexander of Aphrodisias' "Medical puzzles and natural problems" books 1 and 2 : Greek text, translation, and interpretation
    (Duke University) Meeusen, Michiel; Oikonomopoulou, Katerina; Silvano, Luigi; Οικονομοπούλου, Κατερίνα
    A new edition from the manuscripts aids consideration of the relationship of the two medical texts, their intellectual background, and their place in the genre of problem-literature.
  • ItemOpen Access
    Plutarchan Versatility (review of: Jan Opsomer, Geert Roskam, and Frances B. Titchener, edd., A Versatile Gentleman: Consistency in Plutarch’s Writing. Studies offered to Luc Van der Stockt on the Occasion of his Retirement. Leuven: Leuven University Press, 2016)
    (Histos Journal) Οικονομοπούλου, Κατερίνα; Oikonomopoulou, Katerina
    The book review discusses the volume: J. Opsomer, G. Roskam, F.B. Titchener, eds., A Versatile Gentleman: Consistency in Plutarch’s Writing. Studies offered to Luc Van der Stockt on the Occasion of his Retirement. Leuven: Leuven University Press, 2016
  • ItemOpen Access
    The Greek middlebrow magazine "Μπουκέτο" (1924‒46) and its supplements
    (ESPRit, the European Society for Periodical Research) Γκόγκου, Δέσποινα; Gkogkou, Despoina
    This article introduces one of the first popular literary miscellanies published in Greece after the First World War, Μπουκέτο [Bouquet] (1924‒46). The first of its kind in the country, it led the way to a new type of periodical with subject matter ranging from serialized novels to short jokes, along with a modern layout featuring fine and plentiful illustrations. Drawing on Pierre Bourdieu’s theory of the cultural field, the article starts by showing that the magazine was a manifestation of middlebrow culture, combining commercial values with legitimate cultural aspirations and an eagerness to educate the masses. After situating the magazine in the cultural field of Greek periodical publishing and specifying its audience, the article focuses on its supplements, which followed the magazine’s publishing success. These were spin-off publications associated with the magazine, such as Βιβλιοθήκη του Μπουκέτου [Bouquet’s Library] (1924‒36), a series of translated classic novels, the annual Ημερολόγιον του Μπουκέτου [Bouquet’s Calendar] (1926‒33), and pamphlets or pull-outs sewn into the central pages of the magazine. The analysis draws attention to the characteristics, as well as the threads connecting them to the parent publication. The article traces the reasons that triggered the magazine’s subsidiary products and, by extension, the purposes they fulfilled, as well as the way they were used by the magazine throughout its lifespan in an attempt to create a name for itself and engage its readership.
  • ItemOpen Access