Εποχικά και χωρικά πρότυπα στη χρήση του Σπηλαίου των Λιμνών από τα χειρόπτερα

Thumbnail Image
Date
2024-01-09
Authors
Καντζαρίδου, Μαρία
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Abstract
Το Σπήλαιο των Λιμνών είναι ένας ιδιαίτερος βιότοπος καθώς συνδυάζει την τουριστική αξιοποίηση με τον υψηλό πλούτο ειδών Χειροπτέρων και άλλων ζώων, εκ των οποίων κάποια υπάρχουν σε μεγάλη αφθονία. Οι οικολογικές αυτές αξίες διατηρήθηκαν χάρη στην αδυναμία πρόσβασης των ανθρώπων στις κρισίμως σημαντικές αίθουσες κοντά στη φυσική είσοδο, όπου φιλοξενείται η μεγαλύτερη αποικία νυχτερίδων στον ελλαδικό χώρο. Αν και ο μέγιστος καταγεγραμμένος αριθμός νυχτερίδων έχει εντοπιστεί σε αίθουσες του σπηλαίου που προηγούνται της τουριστικής διαδρομής κατά τους χειμερινούς μήνες, υπάρχουν ενδείξεις δραστηριότητας Χειροπτέρων εντός του σπηλαίου και τις υπόλοιπες εποχές, εντούτοις κατά μήκος της τουριστικής διαδρομής - ενώ δε γνωρίζουμε τι ισχύει για τις τελευταίες αίθουσες του σπηλαίου που έπονται της τουριστικής διαδρομής. Οι περισσότερες θέσεις καταφυγής που χρησιμοποιούν οι νυχτερίδες από την άνοιξη έως και το φθινόπωρο εντοπίζονται μάλλον σε μη προσβάσιμα σημεία για τους επισκέπτες, ψηλότερα της τουριστικής διαδρομής. Συνεπώς, δεν γνωρίζουμε το μέγεθος του πληθυσμού των Χειροπτέρων που φιλοξενούνται στο Σπήλαιο των Λιμνών κατά τις εποχές άνοιξη, καλοκαίρι και φθινόπωρο - ούτε τις επιμέρους θέσεις που αξιοποιούνται από τα Χειρόπτερα και αν αυτές αλλάζουν από εποχή σε εποχή. Στην παρούσα διπλωματική εργασία χωρίσαμε το Σπήλαιο των Λιμνών σε επιμέρους τμήματα και προσπαθήσαμε να εντοπίσουμε τις αίθουσες/θέσεις όπου δραστηριοποιούνται και συναθροίζονται οι νυχτερίδες σε κάθε εποχή. Επιπλέον, μελετήσαμε τις συνήθειες του είδους της τάξης των Χειροπτέρων που συνιστά τις μεγαλύτερες συναθροίσεις εντός του σπηλαίου, της Πτερυγονυχτερίδας Miniopterus schreibersii (Kuhl, 1817). Από τον Δεκέμβριο του 2021 έως και τον Ιούνιο του 2023, επιθεωρούσαμε τακτικά το σπήλαιο, φωτογραφίζαμε τις συναθροίσεις των νυχτερίδων και ηχογραφούσαμε με παθητικούς δέκτες υπερήχων την πτητική δραστηριότητά τους κατά το σούρουπο. Αξιολογώντας τις συστηματικές παθητικές ηχογραφήσεις Χειροπτέρων σε έξι καθορισμένους σταθμούς κατά μήκος των πρώτων 570 μέτρων του σπηλαίου για ενάμιση χρόνο, μπορούμε με ασφάλεια να συμπεράνουμε ότι οι αίθουσες που βρίσκονται κοντά στη φυσική είσοδο καθώς και όλο το τουριστικά αξιοποιούμενο τμήμα χρησιμοποιούνται από τα Χειρόπτερα. Το χειμώνα του 2023 καταγράφηκε η μεγαλύτερη αποικία Χειροπτέρων για την Ελλάδα, με περισσότερες από 29000 νυχτερίδες να συναθροίζονται κοντά στη φυσική είσοδο, εκ των οποίων οι περισσότερες ανήκαν στο είδος M. schreibersii. Διαπιστώσαμε ότι την άνοιξη χιλιάδες άτομα του είδους M. schreibersii καθώς και άτομα από άλλα είδη της τάξης των Χειροπτέρων καταφεύγουν στο τουριστικά αξιοποιούμενο τμήμα του σπηλαίου, σε θέσεις που τις περισσότερες φορές δεν τα βλέπουμε αλλά τα αντιλαμβανόμαστε είτε από βιοδηλωτικά στοιχεία είτε τα καταμετρούμε να εξέρχονται από το σπήλαιο κατά το σούρουπο. Το καλοκαίρι και το φθινόπωρο, άτομα του M. schreibersii παραμένουν στο σπήλαιο, αλλά σε μικρότερους αριθμούς. Τα ευρήματά μας ενίσχυσαν τη γνώση μας για τις οικολογικές συνήθειες του είδους Miniopterus schreibersii στην Ελλάδα. Διαπιστώσαμε πως κατά τη διάρκεια του χειμώνα, η εξωτερική θερμοκρασία συσχετίζεται θετικά με το πόσο δραστήριες είναι οι πτερυγονυχτερίδες στη φυσική είσοδο του σπηλαίου κατά τις ώρες της εξόδου προς αναζήτηση τροφής. Τέλος, τεκμηριώσαμε ότι ο αριθμός των συναθροιζόμενων πτερυγονυχτερίδων κοντά στη φυσική είσοδο του σπηλαίου την περίοδο του χειμώνα σχετίζεται αρνητικά την εξωτερική θερμοκρασία.
Description
Keywords
Χειρόπτερα, Σπήλαιο των Λιμνών, Παθητική ακουστική παρακολούθηση, Χειμερινές αποικίες
Citation