Αδρενεργικοί υποδοχείς και πλειοτροπίνη σε λειτουργίες των ενδοθηλιακών κυττάρων in vitrο
Loading...
Date
2023-12-20
Authors
Κανελλοπούλου, Βασιλική
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Abstract
Οι αδρενεργικοί υποδοχείς (ARs) ανήκουν στην υπεροικογένεια των υποδοχέων που
συνδέονται με G-πρωτεΐνες (GPCRs), έχουν ευρεία κατανομή και ρυθμίζουν τις λειτουργίες
του συμπαθητικού νευρικού συστήματος. Οι ενδογενείς προσδέτες τους, νορεπινεφρίνη,
επινεφρίνη και με μικρότερη συγγένεια η ντοπαμίνη, έχει αποδειχθεί ότι επάγουν τον
πολλαπλασιασμό και τη μετανάστευση των ενδοθηλιακών κυττάρων μέσω των β-ARs,
προωθώντας τη διαδικασία της αγγειογένεσης. Σημαντικό ρόλο στην αγγειογενετική
διαδικασία έχει ο αυξητικός παράγοντας του αγγειακού ενδοθηλίου VEGFA που δρα μέσω του
υποδοχέα του VEGFR2, ενεργοποιώντας καθοδικά σηματοδοτικά μόρια όπως οι κινάσες
ERK1/2 και Akt. H πλειοτροπίνη (PTN) είναι μια εκκρινόμενη πρωτεΐνη 18 kDa που έχει
ρυθμιστικό ρόλο στις δράσεις του VEGFA και στην αγγειογένεση αλληλοεπιδρώντας με τον
VEGFR2, αλλά και άλλους υποδοχείς που εμπλέκονται στις δράσεις του VEGFA, όπως ο
υποδοχέας με δράση τυροσίνης PTPRZ1 και η ιντεγκρίνη ανβ3. Ο VEGFA έχει αναφερθεί να
διαμεσολαβεί τις δράσεις των αδρενεργικών αγωνιστών στην αγγειογένεση, ενώ για την ΡΤΝ
δεν υπάρχει καμία αναφορά. Η μόνη ένδειξη που υπάρχει για πιθανή εμπλοκή της ΡΤΝ στην
αδρενεργική σηματοδότηση είναι αποτελέσματα που δείχνουν ότι μεσολαβεί στις δράσεις των
αμφεταμινών στο νευρικό σύστημα. Στην παρούσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία
μελετήθηκε η επίδραση αγωνιστών και ανταγωνιστών των β-ARs στον πολλαπλασιασμό, τη
μετανάστευση και την ενεργοποίηση σηματοδοτικών οδών σε ενδοθηλιακά κύτταρα, καθώς
και ο πιθανός ρόλος της ΡΤΝ και του συστήματος VEGFA/VEGFR2. Σε ανθρώπινα
ενδοθηλιακά κύτταρα από φλέβα ομφάλιου λώρου (HUVEC), η ισοπροτερενόλη βρέθηκε να
έχει επαγωγική δράση στον πολλαπλασιασμό, τη μετανάστευση και τη φωσφορυλίωση των
κινασών ΕRΚ1/2 και Akt. Η προπρανολόλη και η νεμπιβολόλη, αλλά όχι η ατενολόλη,
μειώνουν την επαγωγική δράση της ισοπροτερενόλης σε αυτές τις διαδικασίες. Επιπλέον, η
προπρανολόλη αναστέλλει, αλλά δεν εξαλείφει, τις επαγωγικές δράσεις του VEGFA165 στον
πολλαπλασιασμό και τη μετανάστευση των HUVEC, υποδεικνύοντας ότι οι β-ARs μπορεί με
κάποιον τρόπο να εμπλέκονται στις δράσεις του VEGFA. Σε συμφωνία με αυτήν την υπόθεση,
και ο εκλεκτικός αναστολέας της κινάσης τυροσίνης του VEGFR2, SU1498, μειώνει
σημαντικά, αλλά δεν εξαλείφει, τις επαγωγικές δράσεις της ισοπροτερενόλης στον
πολλαπλασιασμό των ενδοθηλιακών κυττάρων. Η ισοπροτερενόλη βρέθηκε να επάγει άμεσα
την ενεργοποίηση του VEGFR2, δράση που αναστέλλεται μερικώς από την προπρανολόλη και
πλήρως από τον SU1498. Ούτε η ισοπροτερενόλη, ούτε η προπρανολόλη βρέθηκαν να
επηρεάζουν τα επίπεδα έκφρασης της ΡΤΝ, αλλά η δράση τους ήταν μειωμένη σε ενδοθηλιακά
κύτταρα που προέρχονται από πνεύμονες μυών (LMVEC) που εκφράζουν (PTNWT) ή όχι
(PTNKΟ
) την ΡΤΝ. Η διαφορά αυτή ίσως να οφείλεται στο γεγονός ότι τα PTNKΟ LMVEC
έχουν ενδογενώς αυξημένα επίπεδα της ενδοθηλιακής συνθάσης του μονοξειδίου του αζώτου
(eNΟS) σε σχέση με τα PTNWT LMVEC. Συνολικά, τα δεδομένα της παρούσας διπλωματικής
εργασίας υποστηρίζουν ότι αγωνιστές των β-ARs, όπως η ισοπροτερενόλη έχει προ αγγειογενετική δράση μέσω άμεσης ενεργοποίησης του VEGFR2, και των κινασών ERK1/2
και Akt. H ενδογενής ΡΤΝ ίσως παίζει ρόλο στη ρύθμιση της δράσης της ισοπροτερενόλης και
της προπρανολόλης, επηρεάζοντας τα επίπεδα της eNΟS και κατ’ επέκταση τη
βιοδιαθεσιμότητα του μονοξειδίου του αζώτου στα ενδοθηλιακά κύτταρα.
Description
Keywords
Μοριακή φαρμακολογία, Ενδοθηλιακά κύτταρα, Αγγειογένεση, Πλειοτροπίνη, Αδρενεργικοί υποδοχείς, Ισοπροτερενόλη