Ασφαλής χρήση φαρμάκων κατά την εγκυμοσύνη
Loading...
Date
2026-10-13
Authors
Παλάζη, Παρασκευή
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Abstract
Η φαρμακευτική αγωγή γύρω από την κύηση και τον τοκετό αφορά δύο αποδέκτες, τη μητέρα και το έμβρυο ή νεογνό, και ο αποδέκτης αλλάζει σε κάθε φάση. Οι φυσιολογικές μεταβολές της κύησης μεταβάλλουν την απορρόφηση, την κατανομή, τον μεταβολισμό και την απέκκριση των φαρμάκων, ενώ το στάδιο της έκθεσης καθορίζει τον κίνδυνο για το έμβρυο. Η εργασία παρουσιάζει πρώτα τις φυσιολογικές μεταβολές και τις κύριες παθολογικές καταστάσεις της κύησης με τη φαρμακευτική τους αντιμετώπιση, και στη συνέχεια αναλύει ενιαία τη φαρμακευτική αγωγή τριών ομάδων μαιευτικών εισαγωγών ενός ιδιωτικού νοσηλευτηρίου, από την οργανογένεση έως τον τοκετό. Αναλύθηκαν οι καταγραφές φαρμάκων της ημέρας εισαγωγής για 23 προγεννητικές εισαγωγές λόγω παθολογικής κατάστασης, 93 εισαγωγές για φυσιολογικό τοκετό και 185 εισαγωγές για καισαρική τομή, από τον Μάρτιο έως τον Ιούλιο του 2026. Κάθε φάρμακο αντιστοιχίστηκε στη φάση χορήγησης (πέντε φάσεις ηλικίας κύησης, φάσεις A, B1, B2 και C για τον φυσιολογικό τοκετό και την καισαρική τομή), ώστε να καθορίζεται ποιος και σε ποια φάση, εκτίθεται. Η χρήση συγκρίθηκε με τις οδηγίες NICE, RCOG, ACOG, WHO και PROSPECT/ERAS, με τις ρυθμιστικές θέσεις των EMA και FDA και με τις περιλήψεις των χαρακτηριστικών των προϊόντων [SPC’s] Αναζητήθηκαν πιθανές εκκρεμότητες διαχείρισης, αναλύθηκε η αναλγησία και εξετάστηκε η διακύμανση ανά μήνα και ηλικία. Οι αριθμοί περιστατικού αντικαταστάθηκαν από κωδικούς για σκοπούς της μελέτης. Η ανάλυση ανέδειξε πρώτα σαφή θετικά ευρήματα και στις τρεις ομάδες. Στις προγεννητικές εισαγωγές τα κορτικοστεροειδή για την ωρίμανση των πνευμόνων, το θειικό μαγνήσιο και τα αντιυπερτασικά χορηγήθηκαν σύμφωνα με τις οδηγίες στις φάσεις ΙΙΙ–V, και η υπερέμεση αντιμετωπίστηκε με ενυδάτωση, μετοκλοπραμίδη και θειαμίνη. Στον φυσιολογικό τοκετό η αναλγησία στηρίχθηκε σε μη οπιοειδή συμβατά με τον θηλασμό, η χρήση οπιοειδών ήταν πολύ χαμηλή (3,2%), δεν χορηγήθηκε γαστροπροστασία ρουτίνας και η anti-D ανοσοπροφύλαξη ήταν σύμφωνη με τις οδηγίες. Στην καισαρική τομή η πολυτροπική αναλγησία (57,3%) υπερέβαινε τον μέσο όρο στα διεθνή μητρώα, η εργομετρίνη χρησιμοποιήθηκε μόνο ως δεύτερη επιλογή (5,4%) και ποτέ σε υπερτασική γυναίκα, και η θρομβοπροφύλαξη ήταν πολύ συχνότερη απ’ ό,τι μετά τον τοκετό (50,3% έναντι 6,5%). Παράλληλα, εντοπίστηκαν σημεία προς βελτίωση. Στις προγεννητικές εισαγωγές χρησιμοποιήθηκαν φάρμακα «παλαιάς γενιάς» και κάποιες χορηγήσεις φαρμάκων εκτός ορίων: ριτοδρίνη στο 26%, αντιβιοτικά στο 74%, ΜΣΑΦ μετά τις 20 εβδομάδες σε 3 γυναίκες και σκεύασμα με 15.000 IU βιταμίνης Α στο 1ο τρίμηνο. Στον φυσιολογικό τοκετό η εργομετρίνη ήταν το 91% των μητροτονικών, αντιβιοτικά per os δόθηκαν στο 18,3% χωρίς εμφανώς τεκμηριωμένη ένδειξη, πολυτροπική αναλγησία μόνο στο 41,9% και καμία καταγεγραμμένη αναλγησία στο 9,7%, με λιγότερη αναλγησία ακριβώς στις γυναίκες με εργομετρίνη , που θα αναμενόταν να χρειάζεται περισσότερο. Στην καισαρική τομή η προεγχειρητική αντιβιοτική προφύλαξη καταγράφηκε στο 69,2% χωρίς χρήση κεφαζολίνης, 60 από τις 115 γυναίκες ≥35 ετών δεν είχαν LMWH, η ωκυτοκίνη καταγράφηκε μόνο στο 15,1% και το ποσοστό χωρίς καταγεγραμμένη αναλγησία παρέμεινε 9,7% παρά τη λαπαροτομία. Πιθανές εκκρεμότητες στη διαχείριση εντοπίστηκαν στο 11,8% και στο 10,8% των δύο μεγάλων ομάδων. Και στις τρεις ομάδες τα ευρήματα συγκλίνουν σε λίγα κοινά μοτίβα παρέμβασης: τα προβλεπόμενα φάρμακα να είναι διαθέσιμα ως προεπιλογή, συνταγογράφηση με υποχρεωτική καταγραφή ένδειξης, προσαρμογή της αναλγησίας στον αναμενόμενο πόνο, διαδικασία συμφιλίωσης της αγωγής στις μεταβάσεις φροντίδας και συστηματική βελτίωση της καταγραφής της χειρουργικής φάσης. Η μονάδα έχει ήδη καλές πρακτικές πάνω στις οποίες μπορεί να χτίσει. Οι αποκλίσεις που απομένουν είναι συνήθειες του συστήματος και όχι μεμονωμένα λάθη. Προτείνονται ενιαίοι κανόνες ανά θεραπευτική κατηγορία και φάση, λίστα ελέγχου στα σημεία μετάβασης και ένα κοινό δωδεκάμηνο πρόγραμμα αλλαγής με τρεις ροές (κύηση, τοκετός, καισαρική τομή), που να στηρίζεται στα επίσημα μοντέλα Kotter, PDSA και COM-B: αλλαγή προεπιλογών (ωκυτοκίνη, κεφαζολίνη, atosiban/νιφεδιπίνη, θειαμίνη χωρίς βιταμίνη Α), υποχρεωτικά πεδία ένδειξης για τις αντιβιώσεις, ένα σκεύασμα LMWH με βαθμολόγηση κινδύνου, προκαθορισμένο σχήμα αναλγησίας χωρίς κωδεΐνη, τραμαδόλη και πεθιδίνη, κλινικός φαρμακοποιός στις μεταβάσεις της αγωγής και μηνιαία ανατροφοδότηση με στατιστικό έλεγχο διεργασιών.
Description
Keywords
Ασφάλεια φαρμάκων, Κύηση, Φαρμακοκινητική, Τοκετός, Καισαρική τομή, Θηλασμός, Τοκόλυση, Μητροτονικά, Αντιβιοτική προφύλαξη, Θρομβοπροφύλαξη, Αναλγησία, Κλινικός έλεγχος, Διαχείριση αλλαγής