Ζητήματα ποιητικής και πρόσληψης στο έργο του Θανάση Κωσταβάρα
Loading...
Date
2025-04-11
Authors
Γεραντώνη, Βασιλική
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Abstract
Η παρούσα διπλωματική εργασία έχει στόχο να διερευνήσει το ποιητικό έργο του Θανάση Κωσταβάρα (Ανακασιά Βόλου, 1927 ─ Αθήνα, 2007), ο οποίος συμπεριλαμβάνεται στους εκπρόσωπους της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς. Αν και υπό μία έννοια συγκαταλέγεται στους «αφανείς» συγγραφείς της μεταπολεμικής περιόδου, καθώς δεν είχε απασχολήσει σε μεγάλο βαθμό τη φιλολογική έρευνα, τις τελευταίες δεκαετίες το ενδιαφέρον για το έργο του έχει αυξηθεί. Στο πλαίσιο αυτό, η παρούσα ερευνητική προσπάθεια φιλοδοξεί να συμβάλει στη συστηματική μελέτη του έργου του Κωσταβάρα, εστιάζοντας στην ποιητική του παραγωγή και στην αποτίμησή της από την κριτική.
Στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζονται τα βιογραφικά στοιχεία του ποιητή, η εργογραφία του και τα σημαντικότερα γεγονότα που διαμόρφωσαν το κλίμα της εποχής. Σχολιάζεται η «πρώτη μεταπολεμική γενιά», στην οποία ανήκει ο ποιητής, ο όρος «ποίηση της ήττας», που εμφανίστηκε το 1963 από τον Βύρωνα Λεοντάρη και παρουσιάζεται η άποψη του Θανάση Κωσταβάρα για τον όρο. Στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζονται τα θέματα που τον απασχόλησαν, τα μοτίβα και τα σύμβολα που δημιουργεί και αξιοποιεί σε όλο το corpus των έργων του. Το έργο του χωρίζεται σε τρεις βασικούς και εφαπτόμενους θεματικούς κύκλους: ο πρώτος σχετίζεται με την ιστορία, ο δεύτερος με τον έρωτα και ο τρίτος με την ποιητική. Ο ποιητής συγκρότησε σταδιακά ένα πυκνό σύστημα συμβόλων σε όλα τα έργα και η ερμηνευτική τους προσέγγιση μπορεί να γίνει εφικτή μέσω μιας πανοραμικής γνώσης των βιβλίων του. Στη συνέχεια γίνεται μια προσπάθεια να οριοθετηθεί χρονολογικά το έργο του και μελετάται η εξελικτική πορεία των ποιητικών συλλογών. Η αυτοαναφορικότητα και η θεματοποίηση της ίδιας της τέχνης αποτελεί ακόμη ένα ευδιάκριτο τόπο στην ποίησή του. Εκτός από τις αναφορές στην τέχνη της ποίησης, στο έργο του εντοπίζονται ποιήματα που συνομιλούν ταυτόχρονα με τις άλλες καλές τέχνες. Μία άλλη κατηγορία ποιημάτων διαλέγεται με την ομηρική ποίηση και με ιστορικά πρόσωπα σηματοδοτώντας τη θεματική ποικιλία στο έργο του ποιητή. Το εν λόγω κεφάλαιο επιπλέον συνοψίζει τον διάλογο της ποίησής του με την ποιητική παράδοση. Το τρίτο κεφάλαιο αφορά στην κριτικογραφία. Επιχειρείται μια συνοπτική ανασύσταση της εικόνας της κριτικής υποδοχής του ποιητή, όπως αυτή διαμορφώνεται σταδιακά από την έκδοση της πρώτης συλλογής μέχρι τη σημερινή εποχή. Πολλές από τις κριτικές αναφέρονται συνολικά στο έργο του Κωσταβάρα, ενώ άλλες επικεντρώνονται σε συγκεκριμένη συλλογή ή θεματική. Τέλος, στο Παράρτημα περιλαμβάνεται η λεπτομερής καταγραφή της κριτικογραφίας, έπειτα από τον ενδελεχή έλεγχο των κριτικών απόψεων με αυτοψία στο αρχείο του ποιητή που απόκειται στο «Εργαστήριο Νεοελληνικής Φιλολογίας: Αρχειακά τεκμήρια & Τύπος» (ΕΑΤΤ) και έπειτα από την έρευνα που πραγματοποίησα με την αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων πόρων, ψηφιακών και μη.
Description
Keywords
Θανάσης Κωσταβάρας, Πρώτη μεταπολεμική γενιά, Ποίηση της ήττας, Κριτικογραφία