Συμβολή στη διερεύνηση θερμικής άνεσης σε ψυχρά οδοστρώματα στην ευρύτερη περιοχή των Αθηνών
Loading...
Date
2025-04-29
Authors
Κάππου, Σοφία
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Abstract
Το αντικείμενο της παρούσας διδακτορικής διατριβής εξετάζει την επίδραση περιβαλλοντικών και ανθρωπογενών παραγόντων στη θερμική άνεση στην ευρύτερη περιοχή της Αθήνας, με έμφαση σε περιοχές όπου έχουν χρησιμοποιηθεί ψυχρά οδοστρώματα. Η θερμική άνεση αναφέρεται στον βαθμό ικανοποίησης (ή δυσαρέσκειας) που δείχνουν οι άνθρωποι στο θερμικό περιβάλλον ενός χώρου. Η διατριβή αυτή διερευνά τους περιβαλλοντικούς παράγοντες του μικροκλίματος (όπως η θερμοκρασία και η υγρασία του αέρα, η σχετική υγρασία, η ταχύτητα του αέρα, η θερμοκρασία των επιφανειών των αντικειμένων που υπάρχουν σε έναν χώρο) καθώς και ανθρωπογενείς παράγοντες (βιολογικές, φυσιολογικές και ψυχολογικές παραμέτρους) που διαμορφώνουν την αίσθηση της θερμικής άνεσης. Εξετάζεται η επίδραση της μορφολογίας της περιοχής, η οποία επηρεάζει όλους τους αναφερόμενους παράγοντες. Οι περιοχές της Αθήνας που εξετάστηκαν ήταν το Πάρκο Μαρίνας Φλοίσβου (Δήμος Παλαιoύ Φαλήρου), Λεωφόρος Φιλαδέλφειας 87 & Μπόσδα, Αχαρνές-Δημαρχείο και Πλατεία (Δήμος Αχαρνών), Τμήματα των πολεοδομικών ενοτήτων Αγίου Θωμά, Παραδείσου και Πολυδρόσου (Δήμος Αμαρουσίου), Λεωφόρος Φανερωμένης (Δήμος Χολαργού), Λεωφόρος Κωνσταντοπούλου (Δήμος Καισαριανής), Πλατεία Μεσολογγίου (Δήμος Αθηναίων), Πλατεία Αγίου Θωμά (Δήμος Αθηναίων), Πλατεία Αγαμέμνονος (Δήμος Ιλίου). Η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε ήταν η κατασκευή του ερωτηματολογίου που περιλάμβανε όλες τις παραμέτρους που επηρεάζουν την θερμική άνεση αποτυπώνοντας όσο το δυνατόν καλύτερα το περιβάλλον όπου έχουν χρησιμοποιηθεί ψυχρά οδοστρώματα, αλλά και τις δραστηριότητες που επιτελούν οι χρήστες των χώρων αυτών. Συλλέχθηκαν όσο το δυνατόν περισσότερα δεδομένα από τους συμμετέχοντες, που απάντησαν το ερωτηματολόγιο εθελοντικά. Τα αποτελέσματα της διατριβής έδειξαν ότι η θερμική άνεση επηρεάζεται από περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως η ηλιακή ακτινοβολία, η σκίαση και η παρουσία ψυχρών οδοστρωμάτων, που συμβάλλουν στη μείωση της θερμοκρασίας του εδάφους και στη βελτίωση της άνεσης. Η αστική μορφολογία (όπως η σκίαση από κτίρια ή δέντρα) συμβάλλει στη βελτίωση της θερμικής άνεσης μειώνοντας την έκθεση στον ήλιο. Από τους ανθρωπογενείς παράγοντες, τα ατομικά χαρακτηριστικά (όπως το βάρος, η φυσική κατάσταση, η ένδυση και η δραστηριότητα) επηρεάζουν την αντίληψη της θερμικής άνεσης. Η φυσική δραστηριότητα σχετίστηκε με μεγαλύτερη ικανοποίηση, ενώ ο καθιστικός τρόπος ζωής συνδέθηκε με χαμηλότερη άνεση. Ο τύπος και το υλικό ένδυσης επηρεάζουν σημαντικά την αντίληψη της θερμικής άνεσης, με τα ελαφριά καλοκαιρινά ρούχα να σχετίζονται με υψηλότερη ικανοποίηση. Οι ψυχολογικοί παράγοντες, όπως το στρες και η ενόχληση από τον θόρυβο, επηρεάζουν την αντίληψη της θερμικής άνεσης, με τους συμμετέχοντες που δεν βίωναν άγχος να αναφέρουν μεγαλύτερη ικανοποίηση. Επιπλέον, η ώρα της επίσκεψης διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο, καθώς οι επισκέπτες μεταξύ 12:01 και 18:00 παρουσίασαν τα υψηλότερα επίπεδα ικανοποίησης. Πραγματοποιήθηκε παραγοντική ανάλυση κύριων συνιστωσών (PCA) με την οποία προέκυψαν τέσσερις κύριες συνιστώσες: «Θερμική Άνεση», «Τεχνητός Φωτισμός», «Φυσικός Φωτισμός» και «Βλάστηση, Αστική Ταύτιση και Θερμική Δυσφορία». Η πρώτη κύρια συνιστώσα παρουσίασε ισχυρή συσχέτιση με την θερμική ικανοποίηση, αποδεικνύοντας τη σημαντικότητα των ψυχολογικών και περιβαλλοντικών παραμέτρων στο μικροκλίμα. Μέσω πολλαπλής παλινδρόμησης αναδείχθηκαν 11 μεταβλητές ως σημαντικοί προβλεπτικοί δείκτες της ικανοποίησης από το θερμικό περιβάλλον. Μεταξύ αυτών, οι σημαντικότεροι θετικοί συντελεστές προέκυψαν από την αίσθηση άνεσης, την προτίμηση θερμοκρασίας και το αίσθημα ασφάλειας, ενώ αρνητική επίδραση διαπιστώθηκε για την έντονη φυσική δραστηριότητα και την εργασία ως αιτία επίσκεψης. Τέλος, η ανάλυση του θερμικού δείκτη UTCI χρησιμοποιώντας δευτερογενή δεδομένα από το ΜΕΤΕΟ (2021-2023) έδειξε όλοι οι μήνες βρίσκονται εντός της κατηγορίας «No Thermal Stress» (9°C - 26°C), γεγονός που δείχνει ότι οι θερμοκρασίες είναι άνετες για τον ανθρώπινο οργανισμό και δεν προκαλούν θερμικό στρες. Οι μέσες τιμές UTCI κυμαίνονται από 10,08°C (Ιανουάριος 2022) έως 13,45°C (Δεκέμβριος 2022), με τον Ιανουάριο να καταγράφεται ως ο πιο δροσερός μήνας και τον Δεκέμβριο ως τον πιο ήπιο. Οι χαμηλότερες τιμές UTCI εμφανίζονται κυρίως στα μέσα Ιανουαρίου και Φεβρουαρίου, ενώ οι υψηλότερες τιμές καταγράφονται στις αρχές και το τέλος του εκάστοτε μήνα. Η διδακτορική αυτή διατριβή συμβάλλει στην κατανόηση των παραγόντων που διαμορφώνουν τη θερμική άνεση σε εξωτερικούς χώρους και προτείνει μελλοντικές παρεμβάσεις για τη βελτίωση του αστικού μικροκλίματος στην Αθήνα.
Description
Keywords
Θερμική άνεση, Αθήνα, Ανθρωπογενείς παράγοντες, Ψυχολογικοί παράγοντες, Μικροκλίμα, Ψυχρά οδοστρώματα, Περιβαλλοντικοί παράγοντες