Το φαινόμενο της διαχείρισης των κερδών : η περίπτωση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων σε οικονομική δυσχέρεια στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Loading...
Date
2026-09-23
Authors
Σμαράιδος, Βασίλειος
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Abstract
Η παρούσα διατριβή εξετάζει τη σχέση μεταξύ της οικονομικής δυσχέρειας των επιχειρήσεων της Ευρωζώνης και της υιοθέτησης λογιστικών πολιτικών που αποσκοπούν στη χειραγώγηση των χρηματοοικονομικών τους αποτελεσμάτων (earnings management). Για τον έλεγχο των ερευνητικών υποθέσεων χρησιμοποιείται ένα εκτενές δείγμα μη εισηγμένων επιχειρήσεων από 17 χώρες της Ευρωζώνης, καλύπτοντας την πενταετία 2012–2016. Η εστίαση στις μη εισηγμένες οντότητες υπαγορεύεται από τη σχετική βιβλιογραφική υποεκπροσώπησή τους, ιδίως υπό καθεστώς χρηματοοικονομικής στενότητας (Dutzi and Rausch 2016; Saleh and Ahmed 2005).
Η αξιολόγηση της οικονομικής δυσχέρειας πραγματοποιήθηκε μέσω του υποδείγματος Z-score του Altman. Προς ενίσχυση της αξιοπιστίας των εκτιμήσεων, το δείγμα εμπλουτίστηκε με επιχειρήσεις που πτώχευσαν κατά την εξεταζόμενη περίοδο, επιτρέποντας τη χαρτογράφηση της λογιστικής συμπεριφοράς στο τελικό στάδιο της αφερεγγυότητας.
Η διαχείριση των κερδών προσεγγίζεται διττά: μέσω των δεδουλευμένων λογιστικών μεγεθών (accruals earnings management) με βάση το υπόδειγμα του Kothari (2005), και μέσω της χειραγώγησης των πραγματικών δραστηριοτήτων (real earnings management) με τη χρήση των υποδειγμάτων της Roychowdhury (2006). Για την αντιμετώπιση του προβλήματος της ενδογένειας και τη διασφάλιση της δειγματικής εγκυρότητας, η στατιστική ανάλυση και ο έλεγχος των υποθέσεων διενεργήθηκαν με τη Μέθοδο των Γενικευμένων Ροπών (Generalized Method of Moments – GMM).
Αποσκοπώντας στην περαιτέρω διερεύνηση της σχέσης οικονομικής δυσχέρειας και διαχείρισης κερδών, πραγματοποιήθηκαν τέσσερις επιμέρους μελέτες. Η πρώτη έδειξε ότι οι ευρωπαϊκές εμπορικές τράπεζες, όταν λειτουργούν υπό συνθήκες χρηματοοικονομικής πίεσης, παρουσιάζουν υποβαθμισμένη ποιότητα κερδών, με σημαντικές επιπτώσεις για τη χρηματοδότηση των ΜΜΕ. Η δεύτερη ανέδειξε ότι οι ελληνικές ΠΑΕ με αυξημένες αγωνιστικές επιτυχίες εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα χειραγώγησης λογιστικών αποτελεσμάτων, κυρίως λόγω των απαιτήσεων συμμόρφωσης με το Financial Fair Play. Η τρίτη κατέδειξε ότι οι ελληνικές ΜΜΕ που αντιμετωπίζουν χρηματοοικονομική στενότητα και αυξημένες φορολογικές υποχρεώσεις καταφεύγουν συχνότερα σε πρακτικές διαχείρισης κερδών για την ενίσχυση της ρευστότητας και της πιστοληπτικής τους εικόνας. Τέλος, η τέταρτη μελέτη επιβεβαίωσε ότι ισχυροί μηχανισμοί εταιρικής διακυβέρνησης περιορίζουν την υιοθέτηση ευκαιριακών λογιστικών πρακτικών.
Συνολικά, τα εμπειρικά ευρήματα καταδεικνύουν ότι η οικονομική δυσχέρεια ενισχύει τη διαχείριση κερδών, ανεξαρτήτως χώρας ή κλάδου δραστηριοποίησης. Οι επιχειρήσεις φαίνεται να προτιμούν τη χειραγώγηση μέσω δεδουλευμένων λόγω του χαμηλότερου κόστους εφαρμογής της, ενώ τα φορολογικά κίνητρα και η ανάγκη πρόσβασης σε τραπεζική χρηματοδότηση αποτελούν βασικούς παράγοντες υποκίνησης. Αντίθετα, η αποτελεσματική εταιρική διακυβέρνηση αναδεικνύεται ως κρίσιμος μηχανισμός ελέγχου και περιορισμού των πρακτικών διαχείρισης κερδών.
Description
Keywords
Διαχείριση κερδών, Μικρομεσαίες επιχειρήσεις, Δεδουλευμένη μέθοδος, Χρεωκοπία