Διαχείριση αποβλήτων ελαιουργίας : μελέτη περίπτωσης δήμου Ερμιονίδας
Loading...
Date
2026-02-26
Authors
Μπουρίκας, Ιωάννης
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Abstract
Η παρούσα πτυχιακή εργασία εξετάζει το ζήτημα της διαχείρισης αγροτοβιομηχανικών αποβλήτων στον Δήμο Ερμιονίδας (νομός Αργολίδας), όπου η ελαιοκομική δραστηριότητα δημιουργεί σημαντικές ποσότητες υγρών αποβλήτων (κατσίγαρος) σε μικρό χρονικό διά-στημα. Τα υγρά απόβλητα θεωρούνται δύσκολα διαχειρίσιμα εξαιτίας της υψηλής συγκέ-ντρωσης οργανικών ουσιών, της μεγάλης οξύτητας και της δυσκολίας στη διάσπασή τους. Η κυρίαρχη πρακτική διάθεσης μέσω εδαφοδεξαμενών εξάτμισης εφαρμόζεται ευρέως λό-γω χαμηλού αρχικού κόστους, ωστόσο συνοδεύεται από αυξημένους κινδύνους ρύπανσης εδάφους/υδάτων, οχλήσεις (οσμές) και υποβάθμιση της τοπικής ποιότητας ζωής και του τουριστικού προϊόντος. Στόχος της εργασίας είναι να τεκμηριώσει τεχνικά, οικονομικά και στρατηγικά τη μετάβαση από την παθητική διάθεση σε ένα μοντέλο ανάκτησης αξίας, μέ-σω κεντρικής επεξεργασίας και παραγωγής ενέργειας.
Γίνεται μελέτη περίπτωσης του δήμου Ερμιονίδας, περιοχής με έντονη αγροτοβιομηχα-νική δραστηριότητα. Εκτός από τη μεγάλη ποσότητα παραγωγής αποβλήτων ελαιοτριβεί-ου, στη περιοχή παράγονται απόβλητα από χυμοποιεία, οινοποιεία και κτηνοτροφικές μο-νάδες. Προτείνεται η δημιουργία εργοστασίου παραγωγής βιοαερίου μέσω αναερόβιας χώνευσης με πρώτες ύλες τα παραπάνω απόβλητα. Η ανάμιξη τους ως πρώτη ύλη εξασφα-λίζει τη συνεχή τροφοδοσία για παραγωγή βιοαερίου όλο το χρόνο. Με βάση τις παραγό-μενες ποσότητες των αποβλήτων στη περιοχή, η παραγωγή βιοαερίου εκτιμάται σε περί-που 1,2 εκατ. m³/έτος και συνδέεται με ενεργειακό δυναμικό που μεταφράζεται σε ηλε-κτρική και θερμική παραγωγή μέσω CHP. Στην ανάλυση υιοθετούνται τυπικές αποδόσεις CHP (περίπου 35% ηλεκτρική, 45% θερμική και ~20% απώλειες), ενώ η θερμότητα αντιμε-τωπίζεται ως «αποφυγή κόστους» (εσωτερική χρήση/τοπική διάθεση) και εξετάζεται ρεα-λιστικό ποσοστό αξιοποίησης της.
Η οικονομικο-χρηματοοικονομική αξιολόγηση πραγματοποιείται σε ορίζοντα 20ετίας με υπολογισμό ταμειακών ροών έργου και βασικών δεικτών (NPV, IRR, απλή περίοδος απο-πληρωμής), για διαφορετικά προεξοφλητικά επιτόκια. Για το βασικό σενάριο της κεντρικής ΑΧ, λαμβάνεται συνολικό επενδυτικό κόστος (CAPEX) 1,3 εκατ. €, ενώ τα ετήσια έσοδα εκτιμώνται σε 455.760 € (ηλεκτρική ενέργεια 378.000 €, θερμική ενέργεια77.760 €) και τα ετήσια έξοδα σε 203.000 € (λειτουργία 90.000 € και μεταφορά/εφοδιαστική 113.000 €), δίνοντας καθαρή ετήσια λειτουργική ροή 252.760 €. Από τα αποτελέσματα προκύπτει απλή περίοδος αποπληρωμής περίπου 5,1 έτη, IRR 18,4% και NPV (8%) 1.104.198 €, έν-δειξη ισχυρής χρηματοοικονομικής βιωσιμότητας υπό τις παραδοχές βάσης.
Ακολούθως εφαρμόζεται ανάλυση ευαισθησίας, η οποία δείχνει ότι η βιωσιμότητα ε-ξαρτάται κυρίως από την τιμή πώλησης της ηλεκτρικής ενέργειας και δευτερευόντως από το ποσοστό/αξία αξιοποίησης θερμότητας. Για παράδειγμα, σε δυσμενές σενάριο τιμής ρεύματος 0,10 €/kWh, η NPV (8%) γίνεται αρνητική (−132.889 €), ενώ για πιο ευνοϊκές τιμές και υψηλότερη αξιοποίηση θερμότητας η NPV ενισχύεται σημαντικά. Επιπλέον, μέσω χαρτών βιωσιμότητας προσδιορίζονται ενδεικτικές τιμές break-even (π.χ. ~0,121 €/kWh για αξιοποίηση θερμότητας 60%), παρέχοντας πρακτική καθοδήγηση για την απαιτούμενη τιμολόγηση/συμβάσεις ενέργειας.
Για το σενάριο των εδαφοδεξαμενών, η εργασία καταγράφει κόστος κατασκευής ~35.000 € ανά ελαιοτριβείο (για ~1500 m³/έτος), οδηγώντας σε συνολικό CAPEX 245.000 € για 7 ελαιοτριβεία του δήμου, με ετήσια συντήρηση/λειτουργία (2% CAPEX) και πρόσθε-τη μεσοπρόθεσμη αποκατάσταση (20% CAPEX στο 12ο έτος). Καθώς το σενάριο δεν παρά-γει έσοδα, η καθαρή παρούσα αξία είναι αρνητική για όλα τα επιτόκια (NPV 8% = −312.567 €) και IRR δεν ορίζεται.
Η συγκριτική αξιολόγηση ολοκληρώνεται με «διαφορική» ανάλυση και πολυκριτηριακό πίνακα απόφασης (Decision Matrix). Η επιλογή της αναερόβιας χώνευσης υπερέχει καθαρά σε οικονομικούς, περιβαλλοντικούς και θεσμικούς όρους: το διαφορικό NPV (8%) υπολογί-ζεται σε 1.416.765 € και το διαφορικό IRR σε 23,8%, ενώ στη στάθμιση κριτηρίων η λύση ΑΧ λαμβάνει 4,60/5 έναντι 1,70/5 των εδαφοδεξαμενών. Παράλληλα, ποσοτικοποιείται και το «αποφευγόμενο περιβαλλοντικό κόστος» ως κοινωνικό όφελος (WFD-aware προσέγγι-ση), το οποίο ενισχύει περαιτέρω τη σκοπιμότητα της μετάβασης και τεκμηριώνει γιατί έρ-γα τέτοιου τύπου δικαιολογούν δημόσια στήριξη/χρηματοδότηση.
Τέλος, η εργασία τοποθετεί την προτεινόμενη επένδυση στο ευρύτερο πλαίσιο πολιτι-κών της ΕΕ και ειδικά της νέας ΚΑΠ 2023–2027, αναδεικνύοντας ότι η μονάδα ΑΧ λειτουρ-γεί ως περιβαλλοντική υποδομή κυκλικής οικονομίας: συμβάλλει στον μετριασμό της κλι-ματικής αλλαγής (παραγωγή ΑΠΕ/αποφυγή εκπομπών), στη βιώσιμη διαχείριση φυσικών πόρων (προστασία υδάτων) και στην ενίσχυση της αγροτικής οικονομίας μέσω τοπικών συνεργειών. Ως περιορισμοί καταγράφονται η χρήση σταθερών τιμών (χωρίς πληθωρισμό), οι προσεγγιστικές παραδοχές logistics/ακτίνας συλλογής των πρώτων υλών και η ανάγκη μελλοντικής εξειδίκευσης σε χωροθέτηση, συμβάσεις τροφοδοσίας και λεπτομερή σχεδια-σμό εφοδιαστικής αλυσίδας.
Description
Keywords
Απόβλητα ελαιουργίας, Αναερόβια χώνευση, Διαχείριση αποβλήτων