Ανάλυση επιθέσεων ransomware και στρατηγικές αντιμετώπισης σε διασυνδεδεμένα πληροφοριακά συστήματα
| datacite.contributor.RelatedPerson | Μακρής, Χρήστος | |
| datacite.contributor.RelatedPerson | Στεφανόπουλος, Ευάγγελος | |
| datacite.contributor.Supervisor | Ανδρικόπουλος, Αθανάσιος | |
| dc.contributor.author | Καλδίρης, Ιωάννης | |
| dc.contributor.other | Kaldiris, Ioannis | |
| dc.date.accessioned | 2025-07-03T08:42:16Z | |
| dc.date.available | 2025-07-03T08:42:16Z | |
| dc.date.issued | 2025-07-02 | |
| dc.degree | graduateThesis | |
| dc.description.abstract | Η ραγδαία ψηφιοποίηση των οργανισμών και η διασύνδεση των πληροφοριακών συστημάτων, παρότι προσφέρει πλεονεκτήματα αποδοτικότητας και ταχύτητας, έχει καταστήσει τις υποδομές ευάλωτες σε νέες, ιδιαίτερα επικίνδυνες μορφές κυβερνοεπιθέσεων, με κυρίαρχη την απειλή του ransomware. Η συγκεκριμένη διπλωματική εργασία επικεντρώνεται στην εις βάθος ανάλυση αυτής της απειλής, εστιάζοντας στη λειτουργία, την ιστορική της εξέλιξη, τις μορφές που λαμβάνει, καθώς και τις στρατηγικές αντιμετώπισής της τόσο σε τεχνικό όσο και σε οργανωσιακό επίπεδο. Αρχικά, καταγράφεται η ιστορική διαδρομή του ransomware από τις πρώτες μορφές επιθέσεων έως τις σύγχρονες, εξελιγμένες και διανεμόμενες υπηρεσίες ransomware-as-a-service. Αναλύονται οι βασικοί μηχανισμοί μόλυνσης, όπως η κρυπτογράφηση δεδομένων με αλγόριθμους AES ή RSA, η χρήση καναλιών εντολής (C&C), και οι τεχνικές απόκρυψης, οι οποίες επιτρέπουν στις επιθέσεις να αποφεύγουν τον εντοπισμό από παραδοσιακά συστήματα ασφαλείας. Ειδική αναφορά γίνεται και στον ρόλο των κρυπτονομισμάτων ως μηχανισμού ανωνυμίας και απαίτησης λύτρων, γεγονός που έχει συμβάλει στη ραγδαία αύξηση της αποτελεσματικότητας των επιθέσεων. Στη συνέχεια, εξετάζεται το φαινόμενο σε πρακτικό επίπεδο, με πλήθος μελετών περίπτωσης σε κρίσιμους τομείς, όπως η υγεία, οι μεταφορές, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, οι βιομηχανικές υποδομές, η εκπαίδευση και οι δημόσιοι οργανισμοί. Μέσα από αυτές τις αναλύσεις, αναδεικνύονται οι τρόποι με τους οποίους οι επιθέσεις ransomware προκαλούν λειτουργικές διακοπές, οικονομικές απώλειες, διαρροές ευαίσθητων δεδομένων και υπονόμευση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς τους θεσμούς. Η εργασία παρουσιάζει επίσης τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι οργανισμοί στη λήψη αποφάσεων, όπως το αν θα πληρώσουν ή όχι τα λύτρα, καθώς και την απουσία εγγυήσεων ανάκτησης των δεδομένων. Στον τομέα της πρόληψης και αντιμετώπισης, η εργασία αναλύει τα επίπεδα προστασίας: από τα βασικά συστήματα ελέγχου πρόσβασης, έως τις προηγμένες τεχνικές όπως τα συστήματα ανίχνευσης και απόκρισης (IDS/IPS), την εφαρμογή αρχών Zero Trust, και τις τεχνολογίες μηχανικής μάθησης για ανίχνευση ύποπτης συμπεριφοράς. Παράλληλα, αξιολογείται η σημασία της εκπαίδευσης του ανθρώπινου δυναμικού, καθώς η κοινωνική μηχανική αποτελεί βασικό εργαλείο για την είσοδο του ransomware σε οργανισμούς. Αναδεικνύεται η ανάγκη για συνεχείς διαδικασίες ενημέρωσης και ενίσχυσης της ψηφιακής εγρήγορσης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη διαχείριση της κρίσης μετά από επίθεση. Παρουσιάζονται καλές πρακτικές για την ανάπτυξη πρωτοκόλλων αποκατάστασης, την αξιολόγηση της ζημίας, και την εφαρμογή εθνικών και υπερεθνικών πλαισίων συνεργασίας. Παράλληλα, αναλύονται οι νομικές και οικονομικές προεκτάσεις, καθώς και οι ψυχολογικές και κοινωνικές επιπτώσεις των επιθέσεων στους εργαζομένους και στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο. Συμπερασματικά, η εργασία καταλήγει στο ότι οι επιθέσεις ransomware δεν είναι ένα τεχνικό πρόβλημα με απλές λύσεις, αλλά ένα πολύπλευρο φαινόμενο που απαιτεί συνδυασμένες δράσεις σε επίπεδο τεχνολογίας, πολιτικής, οργανωσιακής κουλτούρας και διεθνούς συνεργασίας. Η ανθεκτικότητα των πληροφοριακών συστημάτων εξαρτάται από τον βαθμό προσαρμοστικότητας των οργανισμών, την πρόληψη, και τη δυνατότητα έγκαιρης απόκρισης. Η εργασία προτείνει ένα συνδυασμό τεχνολογικών και διαχειριστικών στρατηγικών για την ενίσχυση της προστασίας, και καταδεικνύει την ανάγκη επένδυσης όχι μόνο σε λογισμικά ασφάλειας αλλά και σε ανθρωποκεντρικές προσεγγίσεις. | |
| dc.description.translatedabstract | The rapid digitalization of organizations and the interconnection of information systems, despite offering significant advantages in terms of efficiency and speed, has rendered infrastructures increasingly vulnerable to sophisticated cyber threats, with ransomware attacks being among the most prominent. This thesis focuses on an in-depth analysis of ransomware, emphasizing its operational mechanisms, historical evolution, typologies, and both technical and organizational response strategies. Initially, the historical trajectory of ransomware is traced, from early attacks to contemporary ransomware-as-a-service models. Key infection mechanisms are analyzed, including file encryption using AES or RSA algorithms, command-and-control communication channels, and stealth techniques that evade traditional detection systems. Special attention is paid to the role of cryptocurrencies as anonymized tools for ransom payments, which has fueled the growth and success of ransomware operations. The study continues with a series of real-world case studies across critical sectors such as healthcare, transportation, financial institutions, industrial infrastructures, education, and public services. These analyses reveal how ransomware attacks disrupt operations, cause financial losses, compromise sensitive data, and erode public trust. The thesis discusses the dilemma faced by affected organizations on whether to pay ransoms and highlights the lack of guarantees for data recovery even after payment. On the prevention and mitigation front, the thesis examines multilayered protection strategies—ranging from access control systems to advanced techniques like IDS/IPS, Zero Trust frameworks, and the use of machine learning for threat detection. It also underscores the importance of human resource training, as social engineering remains a prevalent vector for ransomware infiltration. The importance of continuous awareness and digital vigilance is emphasized. Crisis management following successful attacks is also explored, with best practices for incident response, damage assessment, and national/international cooperation. Legal, economic, psychological, and societal implications of ransomware attacks are critically examined, highlighting their multi-dimensional impact. In conclusion, ransomware is presented not merely as a technical issue but as a complex socio-technical phenomenon that demands coordinated efforts in technology, policy, organizational culture, and international collaboration. The resilience of information systems hinges on the adaptability of organizations, preventive strategies, and rapid response capabilities. The thesis proposes a hybrid strategy combining technological and human-centered approaches to enhance cyber defense and underscores the necessity of ongoing investment in both cybersecurity tools and staff awareness programs. | |
| dc.identifier.uri | https://hdl.handle.net/10889/29875 | |
| dc.language.iso | el | |
| dc.rights | Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 Greece | en |
| dc.rights.uri | http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/gr/ | |
| dc.subject | Κυβερνοασφάλεια | |
| dc.subject | Κακόβουλο λογισμικό εκβίασης | |
| dc.subject | Κυβερνοεπιθέσεις | |
| dc.subject | Διασυνδεδεμένα συστήματα | |
| dc.subject | Στρατηγικές πρόληψης | |
| dc.subject | Τεχνητή νοημοσύνη | |
| dc.subject | Κοινωνική μηχανική | |
| dc.subject.alternative | Cybersecurity | |
| dc.subject.alternative | Ransomware | |
| dc.subject.alternative | Cyber attacks | |
| dc.subject.alternative | Interconnected systems | |
| dc.subject.alternative | Prevention strategies | |
| dc.subject.alternative | Artificial intelligence | |
| dc.subject.alternative | Social engineering | |
| dc.title | Ανάλυση επιθέσεων ransomware και στρατηγικές αντιμετώπισης σε διασυνδεδεμένα πληροφοριακά συστήματα | |
| dc.title.alternative | Analysis of ransomware attacks and mitigation strategies in interconnected information systems |