Ποσοτική διερεύνηση του κοινωνικού προφίλ των φοιτητών του Πανεπιστημίου Πατρών
Loading...
Date
2026-06-26
Authors
Παπαθανασοπούλου, Χρυσάνθη
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Abstract
Η παρούσα διδακτορική διατριβή διερευνά το κοινωνικό προφίλ των φοιτητών και φοιτητριών του Πανεπιστημίου Πατρών, εστιάζοντας στη σχέση μεταξύ κοινωνικής προέλευσης και εκπαιδευτικών επιλογών. Βασικός στόχος της έρευνας είναι η ποσοτική αποτύπωση της κοινωνικής προέλευσης των φοιτητών και φοιτητριών ανά Σχολή φοίτησης, με σκοπό την ανάδειξη πιθανών διαφοροποιήσεων μεταξύ των Σχολών. Παράλληλα, εξετάζονται χαρακτηριστικά της εκπαιδευτικής διαδρομής και της φοιτητικής εμπειρίας, όπως ο τύπος λυκείου αποφοίτησης, οι παράγοντες επιλογής σπουδών, ο βαθμός ικανοποίησης από τη Σχολή φοίτησης και οι επαγγελματικές προσδοκίες.
Η έρευνα βασίστηκε σε ποσοτική μεθοδολογική προσέγγιση σε δείγμα προπτυχιακών φοιτητών και φοιτητριών, κυρίως του Πανεπιστημίου Πατρών. Για την αποτύπωση της κοινωνικής προέλευσης αξιοποιήθηκε θεωρητικά θεμελιωμένο πρότυπο κοινωνικής διαστρωμάτωσης, βασισμένο στη θεωρία των τρόπων παραγωγής, μέσω του οποίου πραγματοποιήθηκε η ταξική κατηγοριοποίηση των γονέων των φοιτητών και φοιτητριών. Παράλληλα, εξετάστηκε και το μορφωτικό επίπεδο των γονέων ως συμπληρωματικός δείκτης κοινωνικής προέλευσης και πολιτισμικού κεφαλαίου.
Συνολικά, τα ευρήματα της έρευνας αναδεικνύουν ότι οι φοιτητές και οι φοιτήτριες του Πανεπιστημίου Πατρών προέρχονται, σε σημαντικό βαθμό, από οικογένειες με περισσότερο προνομιούχο κοινωνικό και μορφωτικό υπόβαθρο σε σύγκριση με τη σύνθεση του εργατικού δυναμικού και το μορφωτικό επίπεδο του γενικού πληθυσμού της χώρας. Ειδικότερα, καταγράφεται υπερεκπροσώπηση των ανώτερων κοινωνικών τάξεων και υψηλότερα επίπεδα μορφωτικού κεφαλαίου των γονέων, ενώ αντίθετα οι εργατικές–λαϊκές τάξεις εμφανίζονται υποεκπροσωπημένες. Παράλληλα, αναδεικνύονται διαφοροποιήσεις μεταξύ πατέρα και μητέρας τόσο ως προς την κοινωνική τάξη, όσο και ως προς το μορφωτικό επίπεδο, στοιχείο που υποδηλώνει σύνθετες μορφές κοινωνικής διαφοροποίησης στην πρόσβαση και συμμετοχή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Οι διαφοροποιήσεις αυτές αποτυπώνονται και στις επιμέρους Σχολές, καθώς η κοινωνική προέλευση των φοιτητών και φοιτητριών δεν εμφανίζεται με ενιαίο τρόπο, αλλά μεταβάλλεται ανάλογα με το αν εξετάζεται η κοινωνική τάξη του πατέρα, της μητέρας ή η από κοινού ένταξη των δύο γονέων στην ίδια κοινωνική τάξη. Η ανάλυση ανέδειξε ότι η κοινωνική τάξη του πατέρα παρουσιάζει σαφέστερα πρότυπα ως προς την εκπροσώπηση των ανώτερων, μεσαίων και εργατικών–λαϊκών κοινωνικών στρωμάτων, ενώ η κοινωνική τάξη της μητέρας εμφανίζει σύνθετες μορφές κοινωνικής διαφοροποίησης, με συχνότερη παρουσία κοινωνικής πόλωσης. Παράλληλα, το μορφωτικό επίπεδο των γονέων αναδεικνύεται ως σημαντικός παράγοντας που συμβάλλει στη διαμόρφωση των εκπαιδευτικών διαδρομών και των επιλογών σπουδών των φοιτητών και φοιτητριών.
Ειδικότερα, η Πολυτεχνική Σχολή και η Σχολή Επιστημών Υγείας εμφανίζουν περισσότερο προνομιούχο κοινωνικό προφίλ, με αυξημένη παρουσία ανώτερων κοινωνικών τάξεων, κυρίως από την πλευρά του πατέρα, και υψηλότερο μορφωτικό κεφάλαιο των γονέων. Ωστόσο, η εικόνα διαφοροποιείται όταν εξετάζεται η κοινωνική τάξη της μητέρας, καθώς στην Πολυτεχνική Σχολή κυριαρχούν κυρίως μεσαία κοινωνικά στρώματα, ενώ στη Σχολή Επιστημών Υγείας καταγράφονται τάσεις κοινωνικής πόλωσης. Η Σχολή Οικονομικών Επιστημών και Διοίκησης Επιχειρήσεων εμφανίζει εντονότερες τάσεις κοινωνικής πόλωσης, με ταυτόχρονη παρουσία ανώτερων και εργατικών–λαϊκών στρωμάτων και περιορισμένη εκπροσώπηση μεσαίων κοινωνικών τάξεων. Αντίθετα, η Σχολή Θετικών Επιστημών χαρακτηρίζεται από υψηλό επίπεδο ταξικής ομοιογένειας και ισχυρότερη παρουσία μεσαίων και εργατικών–λαϊκών κοινωνικών τάξεων, ενώ στη Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών κυριαρχούν τα μεσαία κοινωνικά στρώματα και εμφανίζεται περιορισμένη εκπροσώπηση εργατικών–λαϊκών τάξεων. Τέλος, η Σχολή Επιστημών Αποκατάστασης Υγείας εμφανίζει υψηλή κοινή ένταξη των δύο γονέων στις εργατικές–λαϊκές τάξεις και κυρίαρχη παρουσία μεσαίων και εργατικών–λαϊκών στρωμάτων από την πλευρά του πατέρα, ενώ από την πλευρά της μητέρας καταγράφεται παράλληλα ήπια υπερεκπροσώπηση της καπιταλιστικής τάξης.
Συνολικά, τα ευρήματα της έρευνας αναδεικνύουν ότι η κοινωνική σύνθεση των Σχολών συγκροτείται μέσα από σύνθετες και διαφοροποιημένες μορφές κοινωνικής ένταξης και μορφωτικού κεφαλαίου των γονέων, οι οποίες δεν αποτυπώνονται επαρκώς μέσα από περισσότερο συγκεντρωτικές ή μονοδιάστατες προσεγγίσεις της κοινωνικής προέλευσης.
Description
Keywords
Κοινωνική προέλευση, Κοινωνική τάξη, Τριτοβάθμια εκπαίδευση, Κοινωνικές ανισότητες, Θεωρία των τρόπων παραγωγής, Εκπαιδευτικές διαδρομές, Κοινωνική διαφοροποίηση, Πανεπιστήμιο Πατρών, Κοινωνιολογία της εκπαίδευσης