Η σημασία της "δίκαιης μνήμης" σε καταστάσεις διακινδύνευσης : μελέτη περίπτωσης
Loading...
Date
2024-05-21
Authors
Πλώτα, Αικατερίνη
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Abstract
Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση της σημασίας της υποκειμενικής σύλληψης και της κοινωνικής κατασκευής της «δίκαιης μνήμης» σε περιπτώσεις διακινδύνευσης. Ο Γάλλος φιλόσοφος Paul Ricoeur, μίλησε για την «δίκαιη μνήμη» και την έθεσε στο επίκεντρο της φιλοσοφίας του. Στην παρούσα μελέτη περίπτωσης έχει σημασία για εμάς, όχι τόσο το να επιβεβαιωθούν οι θέσεις του Ricoeur αλλά να διερευνήσουμε πως τα κοινωνικά υποκείμενα διαμορφώνουν «δίκαιη μνήμη», εάν και κατά πόσο επηρεάζεται η χάραξη βιοτικής τροχιάς από καταστάσεις διακινδύνευσης και πολέμου αλλά και εάν λειτουργεί η «δίκαιη μνήμη» με επίκαιρο τρόπο στο παρόν και στο μέλλον. Τα ερευνητικά ερωτήματα διαμορφώθηκαν γύρω από αυτές τις έννοιες και αναλύθηκαν διεξοδικά σύμφωνα με τις απαντήσεις της συμμετέχουσας του case study.
Κατά τον ερευνητικό σχεδιασμό επιλέχθηκε η ποιοτική μεθοδολογική στρατηγική και η τεχνική της μελέτης περίπτωσης. Χρησιμοποιήθηκε η μη δομημένη, σε βάθος συνέντευξη (Bryman, 2012). Η συμμετέχουσα είναι Ουκρανή πρόσφυγας που ζει και κατοικεί στην πόλη της Πάτρας. Οι συνεντεύξεις πραγματοποιήθηκαν κατά τον μήνα Νοέμβριο 2023, στη δομή Παιδικά Χωριά SOS Πάτρας, στα πλαίσια υλοποίησης της πρακτικής μου άσκησης ως μεταπτυχιακή φοιτήτρια του προγράμματος: «Ψυχική Υγεία Παιδιών & Εφήβων: Εξαρτήσεις & Νέες Τεχνολογίες».
Τα αποτελέσματα της μελέτης, έδειξαν πως τα καθοριστικά γεγονότα της ζωής επηρεάζουν πράγματι την συγκρότηση της ταυτότητάς μας. Η συμμετέχουσα τόνισε πως οι οδυνηρές αναμνήσεις του πολέμου ήταν οι πιο καθοριστικές για την ίδια και πως ο πόνος σε διδάσκει περισσότερα, άρα, ασκεί μεγαλύτερη δυναμική στον τρόπο με τον οποίο υπάρχεις στον κόσμο. Φάνηκε, ακόμη, πως η διακινδύνευση και η ρευστότητα διαδραματίζουν εξαιρετικά σημαντικό ρόλο στη χάραξη της βιοτικής τροχιάς. Τα όνειρα και οι στόχοι για το μέλλον, αντικαταστάθηκαν από ένα διαρκές: «φοβάμαι» αλλά και από το αίσθημα της ματαιότητας.
Όσον αφορά τα αποτελέσματα που προέκυψαν σχετικά με έννοιες δικαιοσύνης, είναι αξιοσημείωτο εδώ, πως η ερωτώμενη κινείται αντίθετα από τον Ricoeur και οι θέσεις της περί δικαιοσύνης δεν συναντιούνται σε κανένα σημείο με τις θέσεις, ό-πως τις προέβαλλε ο ίδιος στο βιβλίο του. Η ίδια αναγνωρίζει απλώς την ανυπαρξία της δικαιοσύνης αλλά και την επινόηση του όρου από πλευράς των ανθρώπων για δικούς τους σκοπούς.
Σημείο σύγκλισης θεωρίας και έρευνας, αποτελεί η θέση πως η μνήμη είναι ό,τι πολυτιμότερο έχουμε αλλά και η μοναδική απόδειξη πως κάτι πραγματικά υπήρξε. Απλώς «δίκαιη μνήμη» για την Ουκρανή πρόσφυγα είναι οι καλές μνήμες του παρελθόντος και συγχρόνως αυτό αποτελεί και το εργαλείο για μια ευτυχισμένη κοινωνία. Έτσι, η λήθη αναγνωρίζεται ως υψηλός παράγοντας διακινδύνευσης.
Description
Keywords
Κοινωνία της διακινδύνευσης, Δίκαιη μνήμη, Δικαιοσύνη