Η ιεράρχηση των σταδίων κατάκτησης των προτασιακών δομών της ελληνικής : μια έρευνα με δοκιμασία επανάληψης προτάσεων από παιδιά 2,5–4 ετών
Loading...
Date
2026-06-25
Authors
Δημόπουλος, Χαράλαμπος
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Abstract
Η παρούσα εργασία διερευνά τη σειρά κατάκτησης των προτασιακών δομών της ελληνικής από παιδιά τυπικής ανάπτυξης ηλικίας 2,5–4 ετών, εξετάζοντας κατά πόσο η πορεία της συντακτικής ανάπτυξης συμφωνεί με τις προβλέψεις της χαρτογραφικής θεωρίας (cartographic approach) και της υπόθεσης των growing trees. Βασική παραδοχή της θεωρίας είναι ότι η ανάπτυξη της σύνταξης πραγματοποιείται σταδιακά, με την κατάκτηση τριών βασικών συντακτικών σταδίων σε αυστηρή σειρά.
Στην έρευνα συμμετείχαν 18 παιδιά, στα οποία χορηγήθηκε δοκιμασία επανάληψης 84 προτάσεων που κάλυπταν τέσσερις βασικές κατηγορίες συντακτικών δομών: προτάσεις χωρίς μετακίνηση (ανεργαστικές, μεταβατικές), προτάσεις με A-μετακίνηση (αναιτιατικές, παθητικές), προτάσεις με A΄-μετακίνηση (ερωτήσεις, αναφορικές, με εστίαση, με θεματοποίηση) και συμπληρωματικές προτάσεις (υποτακτικές, ειδικές). Η ανάλυση βασίστηκε σε περιγραφικά και επαγωγικά στατιστικά εργαλεία, καθώς και στην κλίμακα Guttman, με σκοπό την ανίχνευση πιθανής ιεραρχικής σειράς κατάκτησης.
Τα αποτελέσματα έδειξαν μερική ικανοποίηση των αρχών της χαρτογραφικής ανάλυσης. Η συντακτική ανάπτυξη ακολουθεί σταθερή ιεραρχική πορεία για το πρώτο στάδιο κατάκτησης, με τις απλές δομές και τις δομές A-μετακίνησης να κατακτώνται νωρίτερα από τις δομές A΄-μετακίνησης και τις συμπληρωματικές προτάσεις. Δεν επιβεβαιώθηκε απόλυτα, όμως, η σειριακή κατάκτηση των συντακτικών κατηγοριών του 2ου και 3ου σταδίου που εμπλέκουν την αριστερή περιφέρεια του δέντρου. Διαπιστώθηκαν, όμως, οι εξής ιεραρχίες κατάκτησης: Α. ερωτήσεις > αναφορικές, Β. ερωτηματικές αντικειμένου > εστίαση/ θεματοποίηση > αναφορικές αντικειμένου. Παράλληλα, η ποιοτική ανάλυση ανέδειξε συστηματικά πρότυπα λαθών που σχετίζονται με φαινόμενα παρέμβασης, συμφωνίας και ερμηνείας της αναφοράς.
Τα αποτελέσματα της έρευνας μπορούν να συμβάλλουν στον επανακαθορισμό των στόχων της χαρτογραφικής ανάλυσης, αλλά και να συντελέσουν τόσο στη θεωρητική μελέτη της γλωσσικής ανάπτυξης όσο και στην κλινική πρακτική της λογοπαθολογίας.
Description
Keywords
Γλωσσική κατάκτηση, Χαρτογραφική ανάλυση, Ιεραρχία προτάσεων, Σειρά κατάκτησης προτάσεων, Συντακτική ανάπτυξη, Δοκιμασία επανάληψης προτάσεων