Τεκμηρίωση της μείωσης της τοξικότητας στη θεραπεία του γυναικολογικού καρκίνου, μέσω της χρήσης εξωτερικής ακτινοθεραπείας με σύγχρονες τεχνικές και βραχυθεραπείας με τρισδιάστατη απεικόνιση
Loading...
Date
2026-03-30
Authors
Βούρτσας, Παναγιώτης
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Abstract
Μία από τις μεγαλύτερες μάστιγες της εποχής μας, λόγω της ενδημικής διάδοσης του ιού των επιπέδων κονδυλωμάτων (HPV), είναι οι γυναικολογικοί καρκίνοι. Πρόκειται για καρκίνους στο γυναικείο αναπαραγωγικό σύστημα, οι οποίοι εμφανίζονται μέσω της ανάπτυξης και του πολλαπλασιασμού ανώμαλων κυττάρων. Τα πέντε πιο βασικά είδη γυναικολογικού καρκίνου είναι ο καρκίνος των ωοθηκών, ο καρκίνος του ενδομήτριου, ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας, ο καρκίνος του κόλπου και ο καρκίνος του αιδοίου. Πιο σπάνιοι τύποι γυναικολογικού καρκίνου είναι αυτοί του πλακούντα, που εμφανίζονται κατά τη διάρκεια της κύησης.
Αποφασιστικό ρόλο στην αντιμετώπιση του γυναικολογικού καρκίνου και ιδιαίτερα στα μη χειρουργήσιμα στάδια αποτελεί η συνδυασμένη χημειο-ακτινοθεραπεία. Το σκέλος της ακτινοθεραπείας αφορά την εξωτερική ακτινοβολία και τη βραχυθεραπεία.
Πιο συγκεκριμένα, κατά τη διάρκεια της εξωτερικής ακτινοθεραπείας υπάρχει χορήγηση της ακτινοβολίας από έξω προς τα μέσα (εξωτερική ακτινοβόληση). Οι σύγχρονες τεχνικές ακτινοθεραπείας με εξωτερικές δέσμες είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τη θεραπεία του γυναικολογικού καρκίνου. Τεχνικές ακτινοθεραπείας όπως η IMRT και η VMAT είναι σχεδιασμένες και εφαρμόζονται με τέτοιο τρόπο, ώστε η προσπίπτουσα ακτινοβολία να είναι απόλυτα στοχευμένη στον όγκο, χωρίς να επιβαρύνονται ιδιαίτερα οι παρακείμενοι υγιείς ιστοί. Ο σχεδιασμός τους δίνει τη δυνατότητα της ανομοιόμορφης κατανομής της δόσης στον όγκο – στόχο (εν συγκρίσει με παλαιότερες τεχνικές - όπως η 3D Conformal), καθώς ορισμένες περιοχές του ακτινοβολούνται με υψηλότερης έντασης ακτινοβολία και άλλες με χαμηλότερη.
Κομβικό ρόλο στην ακρίβεια με την οποία δίνεται η ακτινοβολία στον όγκο-στόχο παίζει η κατευθυνόμενη με εικόνα ακτινοθεραπεία, που ονομάζεται επίσης IGRT.
Στην αντίπερα όχθη, με την βραχυθεραπεία γίνεται χορήγηση ακτινοβολίας από μέσα προς τα έξω (εσωτερική ακτινοβόληση), μέσω της ενδοκοιλοτικής και ενδοιστικής τοποθέτησης ραδιενεργών πηγών (ραδιοϊσότοπα) στο πάσχον όργανο. Στόχος της τοποθέτησης των πηγών αυτών είναι η χορήγηση υψηλής δόσης ακτινοβολίας τοπικά στον όγκο, με τη βοήθεια εξατομικευμένων- για την εκάστοτε περίπτωση εφαρμογέων, οι οποίοι και τοποθετούνται με χειρουργικό τρόπο εντός η πλησίον του όγκου- στόχου. Πρόκειται στην ουσία για την απόλυτη «σύμμορφη»
ακτινοθεραπευτική μέθοδο, λόγω του ότι οι πηγές που χρησιμοποιούνται στην βραχυθεραπεία (BT) αποδίδουν τη μέγιστη τους δόση (υπακούοντας στον νόμο του αντιστρόφου του τετραγώνου της αποστάσεως), δια μέσου της οποίας εξασφαλίζεται η προστασία των πέριξ υγιών ιστών και των φυσιολογικών οργάνων, που περιβάλλουν τον όγκο. Η βραχυθεραπεία αποτελεί απαραίτητο συστατικό της ακτινοθεραπείας του γυναικολογικού καρκίνου.
Η αδυναμία που παρουσιάζει η εξωτερική ακτινοθεραπεία σε ορισμένες περιπτώσεις, περί της χορηγήσεως υψηλών δόσεων ακτινοβολίας (υψηλή δόση σε μικρό όγκο) σε συγκεκριμένες θέσεις θεραπείας, έχουν καταστήσει την βραχυθεραπεία αναγκαία, από τη στιγμή που αυτή καλύπτει την συγκεκριμένη αδυναμία. H εισαγωγή εφαρμογών συμβατών με τη χρήση αξονικού και μαγνητικού τομογράφου, έχει αναβαθμίσει την ακρίβεια του υπολογιστικού σχεδιασμού θεραπείας.
Η απεικονιστικά καθοδηγούμενη βραχυθεραπεία (IGBT) που βασίζεται στην 3D ή ακόμα και στην 4D απεικόνιση (CT/MRI) και χρησιμοποιείται σε εξειδικευμένα κέντρα, αποτελεί μία από τις κρισιμότερες εξελίξεις των τελευταίων χρόνων, λόγω του προσδιορισμού με μεγαλύτερη ευκολία του όγκου-στόχου και των ευαίσθητων
οργάνων (Organs at Risk-OAR). Η καινοτόμος αυτή αλλαγή αναβαθμίζει ριζικά την θεραπεία που σε αρκετά κέντρα βασιζόταν ή βασίζεται μέχρι και σήμερα στον 2D σχεδιασμό (ορθογώνια προβολή), με αποτέλεσμα να παρουσιάζονται ανεπιθύμητες ενέργειες σε όργανα, όπως το ορθό και η ουροδόχος κύστη. Είναι αδήριτος ανάγκη η εξέλιξη και η χρήση του υπολογιστικού σχεδιασμού θεραπείας, καθώς μέσω του σχηματισμού πλάνου θεραπείας με απόλυτη ακρίβεια, δίνεται η δυνατότητα του περιορισμού των παρενεργειών, την ίδια στιγμή που αυξάνεται ο τοπικός έλεγχος της νόσου και η επιβίωση των ασθενών. (ICRU 38, ICRU 89). Λόγω της προαναφερθείσας ανάγκης, το ελληνικό κράτος επέβαλλε δια νόμου τη χρήση τρισδιάστατου σχεδιασμού στην βραχυθεραπεία (ΦΕΚ Τεύχος Β- 2408/31.08.2012).
Description
Keywords
Γυναικολογικός καρκίνος, Ακτινοθεραπεία