Διακυμάνσεις στην αφθονία του μπλε καβουριού (Callinectes sapidus) και σύνδεση με τις ανθρωπογενείς παρεμβάσεις που επηρεάζουν την υδρολογία του συμπλέγματος των λιμνοθαλασσών Μεσολογγίου-Αιτωλικού
Loading...
Date
2023-10-25
Authors
Τσεκλένης, Κωνσταντίνος
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Abstract
Το σύμπλεγμα λιμνοθαλασσών Μεσολογγίου-Αιτωλικού αποτελεί ένα ιδιόμορφο και πλούσιο σύστημα λιμνοθαλασσών που καταλαμβάνει το 40% περίπου της συνολικής έκτασης των καταγεγραμμένων λιμνοθαλασσών της Ελλάδας. Μια μακρά ιστορία ανθρωπογενών δραστηριοτήτων και παρεμβάσεων συνέβαλλαν στη σύγχρονη εικόνα του, με τη διαμόρφωση έξι κύριων λιμνοθαλασσών. Ορισμένες παρεμβάσεις που έλαβαν χώρα στη λιμνοθάλασσα Θολή του συμπλέγματος, οδήγησαν στην επικράτηση συνθηκών κατάλληλων για την εγκατάσταση πληθυσμών του χωροκατακτητικού είδους Callinectes sapidus (μπλε καβούρι). Η παρουσία του διαπιστώθηκε πρώτη φορά στην ευρύτερη περιοχή των εκβολών του Αχελώου το 2000, ενώ πλέον αποτελεί βασικό στοιχείο της αλιευτικής παραγωγής της λιμνοθάλασσας, με την αφθονία του να παρουσιάζει σημαντικές διακυμάνσεις ιδιαίτερα τα τελευταία πέντε χρόνια. Με στόχο την καταγραφή των χωρο-χρονικών προτύπων των διακυμάνσεων της αφθονίας και των δημογραφικών χαρακτηριστικών του πληθυσμού έγιναν συστηματικές δειγματοληψίες την περίοδο 2022-2023. Παράλληλα, έγινε προσπάθεια για καταγραφή και ανάλυση των κύριων υδρολογικών παραμέτρων τόσο στη λιμνοθάλασσα της Θολής όσο και σε άλλες λιμνοθάλασσες του συμπλέγματος λιμνοθαλασσών Μεσολογγίου-Αιτωλικού με στόχο τη σύνδεση των χαρακτηριστικών του πληθυσμού με τις επικρατούσες περιβαλλοντικές συνθήκες. Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν φυλετικές διαφοροποιήσεις του είδους ως προς το μέγεθος, τη χωρική κατανομή και το πρότυπο αύξησης, με την περίοδο αναπαραγωγής του μπλε καβουριού (C. sapidus) στη λιμνοθάλασσα της Θολής να ξεκινά τον Απρίλιο και να τελειώνει τον Δεκέμβριο, όπως προκύπτει και για άλλες λιμνοθάλασσες της Ελλάδας και του Δυτικού Ατλαντικού. Δείχνουν επίσης σημαντικές διακυμάνσεις στην αναλογία φύλου του πληθυσμού του C. sapidus, με τα αρσενικά άτομα να επικρατούν στο βόρειο τμήμα που δέχεται γλυκά νερά από το αντλιοστάσιο που εκρέει στη λιμνοθάλασσα. Οι συγκεντρώσεις των θηλυκών που φέρουν αυγά, εμφανίζονται εποχικά αυξημένες (Ιούλιο - Νοέμβριο) στο νότιο τμήμα που επηρεάζεται από τη θάλασσα. Οι διαφοροποιήσεις αυτές συνδέονται με την αναπαραγωγική μετανάστευση. Φυλετικές διαφορές καταγράφονται και στα βιομετρικά χαρακτηριστικά του είδους. Οι διακυμάνσεις της θερμοκρασίας και της αλατότητας συνδέονται με τις αυξομειώσεις της αφθονίας του μπλε καβουριού τόσο στο εσωτερικό της Θολής, όσο και με τις διαφορές μεταξύ των λιμνοθαλασσών του συμπλέγματος. Η ανάλυση των καταγραφών οδήγησε στην ανάπτυξη μιας τυπολογίας των διακυμάνσεων των παραμέτρων στις κύριες χρονικές κλίμακες, της εποχής, του ημερονυκτίου και της παλίρροιας. Από τα στοιχεία αυτά προκύπτουν εντυπωσιακές διακυμάνσεις σε μικρές χρονικές κλίμακες, ειδικά στις ημερονύκτιες (αγγίζουν και τους 10 °C) αποδεικνύοντας ξεκάθαρα ότι η παρακολούθηση των περιβαλλοντικών παραμέτρων και η δημιουργία μιας κατάστασης αναφοράς απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή και πειθαρχία σε αυτά τα ευμετάβλητα οικοσυστήματα. Τα στοιχεία αυτά μπορούν να συμβάλλουν σημαντικά τόσο στην αξιολόγηση των επιπτώσεων των παρεμβάσεων και των έργων που κατά καιρούς έχουν γίνει στην περιοχή όσο και στην παρακολούθηση και διαχείριση του χωροκατακτητικού είδους, του μπλε καβουριού, η αύξηση της αφθονίας του οποίου εγκυμονεί κινδύνους για τη βιοποικιλότητα αλλά και την παραδοσιακή αλιεία στις λιμνοθάλασσες της περιοχής.
Description
Keywords
Μπλε καβούρι, Εισβολικά είδη, Υδρολογία, Λιμνοθάλασσες Μεσολογγίου-Αιτωλικού