Μη επεμβατικές μέθοδοι εγκεφαλικού ερεθισμού για την [sic] διαχείριση των κινητικών δυσλειτουργιών και της κόπωσης σε άτομα με πολλαπλή σκλήρυνση : συστηματική ανασκόπηση
Loading...
Date
2025-11-07
Authors
Τσιοράνου, Στεφανία
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Abstract
Εισαγωγή: Ο μη επεμβατικός διακρανιακός ερεθισμός, χρησιμοποιείται τα τελευταία χρόνια για τη βελτίωση συμπτωμάτων της Πολλαπλής Σκλήρυνσης (ΠΣ), όμως δεν υπάρχει συστηματική μελέτη για την αποτελεσματικότητα του στα κινητικά συμπτώματα της νόσου.
Σκοπός: Ο σκοπός της παρούσας μελέτης λοιπόν, ήταν η συστηματική διερεύνηση της βιβλιογραφίας όσον αφορά στις μη επεμβατικές μεθόδους εγκεφαλικού ερεθισμού: επαναλαμβανόμενη διακρανιακή μαγνητική διέγερση (rTMS), διαλείπουσα διέγερση με ριπές σε ρυθμό θήτα (iTBS), διακρανιακή διέγερση με τυχαίο θόρυβο (tRNS) και διακρανιακό ερεθισμού με άμεσο ρεύμα (tDCS) στη διαχείριση των κινητικών δυσλειτουργιών και της κόπωσης σε άτομα με ΠΣ.
Μέθοδος: Συστηματική ανασκόπηση της αρθρογραφίας στις βάσεις δεδομένων PubMed, EBSCO, Web of Science, ScienceDirect και Cochrane Library από Ιανουάριο του 2000 έως Οκτώβριο του 2024. Οι λέξεις-κλειδιά ορίστηκαν βάσει PICO, και οι μελέτες επιλέχθηκαν βάσει προκαθορισμένων κριτηρίων ένταξης και αποκλεισμού. Συμπεριλήφθηκαν τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές (RCTs) που αξιολογούσαν την αποτελεσματικότητα μεθόδων εγκεφαλικού ερεθισμού — είτε ως αυτόνομες παρεμβάσεις είτε σε συνδυασμό με προγράμματα άσκησης και φυσικοθεραπείας — στα μέτρα έκβασης της κόπωσης, της βάδισης και της ισορροπίας σε άτομα με Πολλαπλή Σκλήρυνση (ΠΣ). Η μεθοδολογική ποιότητα των επιλέξιμων μελετών αξιολογήθηκε από δύο ανεξάρτητους αξιολογητές με το εργαλείο Cochrane Risk of Bias 2 (RoB 2) και η σύνθεση των δεδομένων βάσει της προσέγγισης Best Evidence Synthesis (BES).
Αποτελέσματα: Η ανασκόπηση κατέληξε σε τριαντατρείς (33) τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες σε ένα σύνολο 812 ασθενών. Η tDCS στον σωματοαισθητικό φλοιό (S1) αμφίπλευρα ανέδειξε τα πιο συνεπή θετικά αποτελέσματα στην κόπωση, ενώ η στόχευση του αριστερού ραχιαίου φλοιού (F3) εμφάνισε επίσης αποτελεσματικότητα, ιδιαίτερα όταν συνδυάστηκε με φυσικοθεραπεία. Η διέγερση του πρωτοταγή κινητικού φλοιού ( M1) με tDCS είχε σταθερά οφέλη στη βάδιση και την ισορροπία όταν συνδυαζόταν με άσκηση ή φυσικοθεραπεία, υποδηλώνοντας συνεργικό αποτέλεσμα. Η tDCS στην παρεγκεφαλίδα φάνηκε να βελτιώνει την ισορροπία με πιο μακροχρόνια επίδραση, επίσης σε συνδυασμό με αποκατάσταση. Το HF-rTMS ανέδειξε θετικά αποτελέσματα στην κόπωση, με υπεροχή έναντι του iTBS, ενώ τα δεδομένα για βάδιση και ισορροπία παρέμειναν περιορισμένα. Οι ενδείξεις για iTBS στην παρεγκεφαλίδα και για tRNS ήταν συνολικά ενθαρρυντικές αλλά ανεπαρκείς.
Συμπεράσματα: Τα διαθέσιμα δεδομένα υποδεικνύουν ότι ο μη επεμβατικός εγκεφαλικός ερεθισμός μπορεί να συμβάλει στη μείωση της κόπωσης και στη βελτίωση της βάδισης και της ισορροπίας σε άτομα με Πολλαπλή Σκλήρυνση, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με φυσικοθεραπευτικές παρεμβάσεις. Ωστόσο, η ισχύς των συμπερασμάτων παραμένει περιορισμένη λόγω ετερογένειας πρωτοκόλλων και μικρού αριθμού υψηλής ποιότητας μελετών. Απαιτείται περαιτέρω τυποποιημένη και μεθοδολογικά αυστηρή έρευνα για την οριστική τεκμηρίωση της κλινικής αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων.
Description
Keywords
Πολλαπλή σκλήρυνση, Βάδιση, Ισορροπία, Κόπωση