Μη επεμβατικές μέθοδοι εγκεφαλικού ερεθισμού για την [sic] διαχείριση των κινητικών δυσλειτουργιών και της κόπωσης σε άτομα με πολλαπλή σκλήρυνση : συστηματική ανασκόπηση
| datacite.contributor.RelatedPerson | Τσεκούρα, Μαρία | |
| datacite.contributor.RelatedPerson | Τραχάνη, Ευτυχία | |
| datacite.contributor.Supervisor | Λαμπροπούλου, Σοφία | |
| dc.contributor.author | Τσιοράνου, Στεφανία | |
| dc.contributor.other | Tsioranou, Stefania | |
| dc.date.accessioned | 2025-11-10T11:31:05Z | |
| dc.date.available | 2025-11-10T11:31:05Z | |
| dc.date.issued | 2025-11-07 | |
| dc.degree | masterThesis | |
| dc.description.abstract | Εισαγωγή: Ο μη επεμβατικός διακρανιακός ερεθισμός, χρησιμοποιείται τα τελευταία χρόνια για τη βελτίωση συμπτωμάτων της Πολλαπλής Σκλήρυνσης (ΠΣ), όμως δεν υπάρχει συστηματική μελέτη για την αποτελεσματικότητα του στα κινητικά συμπτώματα της νόσου. Σκοπός: Ο σκοπός της παρούσας μελέτης λοιπόν, ήταν η συστηματική διερεύνηση της βιβλιογραφίας όσον αφορά στις μη επεμβατικές μεθόδους εγκεφαλικού ερεθισμού: επαναλαμβανόμενη διακρανιακή μαγνητική διέγερση (rTMS), διαλείπουσα διέγερση με ριπές σε ρυθμό θήτα (iTBS), διακρανιακή διέγερση με τυχαίο θόρυβο (tRNS) και διακρανιακό ερεθισμού με άμεσο ρεύμα (tDCS) στη διαχείριση των κινητικών δυσλειτουργιών και της κόπωσης σε άτομα με ΠΣ. Μέθοδος: Συστηματική ανασκόπηση της αρθρογραφίας στις βάσεις δεδομένων PubMed, EBSCO, Web of Science, ScienceDirect και Cochrane Library από Ιανουάριο του 2000 έως Οκτώβριο του 2024. Οι λέξεις-κλειδιά ορίστηκαν βάσει PICO, και οι μελέτες επιλέχθηκαν βάσει προκαθορισμένων κριτηρίων ένταξης και αποκλεισμού. Συμπεριλήφθηκαν τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές (RCTs) που αξιολογούσαν την αποτελεσματικότητα μεθόδων εγκεφαλικού ερεθισμού — είτε ως αυτόνομες παρεμβάσεις είτε σε συνδυασμό με προγράμματα άσκησης και φυσικοθεραπείας — στα μέτρα έκβασης της κόπωσης, της βάδισης και της ισορροπίας σε άτομα με Πολλαπλή Σκλήρυνση (ΠΣ). Η μεθοδολογική ποιότητα των επιλέξιμων μελετών αξιολογήθηκε από δύο ανεξάρτητους αξιολογητές με το εργαλείο Cochrane Risk of Bias 2 (RoB 2) και η σύνθεση των δεδομένων βάσει της προσέγγισης Best Evidence Synthesis (BES). Αποτελέσματα: Η ανασκόπηση κατέληξε σε τριαντατρείς (33) τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες σε ένα σύνολο 812 ασθενών. Η tDCS στον σωματοαισθητικό φλοιό (S1) αμφίπλευρα ανέδειξε τα πιο συνεπή θετικά αποτελέσματα στην κόπωση, ενώ η στόχευση του αριστερού ραχιαίου φλοιού (F3) εμφάνισε επίσης αποτελεσματικότητα, ιδιαίτερα όταν συνδυάστηκε με φυσικοθεραπεία. Η διέγερση του πρωτοταγή κινητικού φλοιού ( M1) με tDCS είχε σταθερά οφέλη στη βάδιση και την ισορροπία όταν συνδυαζόταν με άσκηση ή φυσικοθεραπεία, υποδηλώνοντας συνεργικό αποτέλεσμα. Η tDCS στην παρεγκεφαλίδα φάνηκε να βελτιώνει την ισορροπία με πιο μακροχρόνια επίδραση, επίσης σε συνδυασμό με αποκατάσταση. Το HF-rTMS ανέδειξε θετικά αποτελέσματα στην κόπωση, με υπεροχή έναντι του iTBS, ενώ τα δεδομένα για βάδιση και ισορροπία παρέμειναν περιορισμένα. Οι ενδείξεις για iTBS στην παρεγκεφαλίδα και για tRNS ήταν συνολικά ενθαρρυντικές αλλά ανεπαρκείς. Συμπεράσματα: Τα διαθέσιμα δεδομένα υποδεικνύουν ότι ο μη επεμβατικός εγκεφαλικός ερεθισμός μπορεί να συμβάλει στη μείωση της κόπωσης και στη βελτίωση της βάδισης και της ισορροπίας σε άτομα με Πολλαπλή Σκλήρυνση, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με φυσικοθεραπευτικές παρεμβάσεις. Ωστόσο, η ισχύς των συμπερασμάτων παραμένει περιορισμένη λόγω ετερογένειας πρωτοκόλλων και μικρού αριθμού υψηλής ποιότητας μελετών. Απαιτείται περαιτέρω τυποποιημένη και μεθοδολογικά αυστηρή έρευνα για την οριστική τεκμηρίωση της κλινικής αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων. | |
| dc.description.translatedabstract | Introduction: Non-invasive brain stimulation has increasingly been used in recent years to improve symptoms of Multiple Sclerosis (MS); however, no systematic investigation has specifically addressed its effectiveness on motor impairments associated with the disease. Aim: The aim of the present study was to systematically review the literature regarding the use of the following non-invasive brain stimulation methods: repetitive transcranial magnetic stimulation (rTMS), intermittent theta-burst stimulation (iTBS), transcranial random noise stimulation (tRNS), and transcranial direct current stimulation (tDCS) in the management of motor dysfunction and fatigue in individuals with MS. Methods: A systematic review was conducted across PubMed, EBSCO, Web of Science, ScienceDirect, and Cochrane Library, covering studies published from January 2000 to October 2024. Keywords were defined according to the PICO framework, and studies were selected based on predefined inclusion and exclusion criteria. Randomized controlled trials (RCTs) evaluating the effectiveness of brain stimulation—either as a standalone intervention or combined with exercise or physiotherapy—on fatigue, gait, and balance outcomes in people with MS were included. Methodological quality was assessed independently by two reviewers using the Cochrane Risk of Bias 2 (RoB 2) tool, and data synthesis followed a Best Evidence Synthesis (BES) approach. Results: A total of thirty-three (33) RCTs, involving 812 participants were included. Bilateral tDCS targeting the primary somatosensory cortex (S1) demonstrated the most consistent positive effects on fatigue, while stimulation over the left dorsolateral prefrontal cortex (F3) was also effective, particularly when combined with physiotherapy. tDCS over the primary motor cortex (M1) produced stable improvements in gait and balance, especially when paired with exercise or physiotherapy, suggesting a synergistic effect. Cerebellar tDCS showed long-lasting benefits in balance, also when combined with rehabilitation programs. High-frequency rTMS yielded positive outcomes on fatigue, demonstrating superiority over iTBS, although evidence for gait and balance remains limited. Findings for cerebellar iTBS and tRNS were encouraging but insufficiently supported. Conclusions: Current evidence suggests that non-invasive brain stimulation may contribute to reducing fatigue and improving gait and balance in people with MS, particularly when combined with physiotherapeutic interventions. However, the strength of the evidence remains limited due to protocol heterogeneity and the small number of high-quality trials. Further standardized, methodologically rigorous research is required to establish the clinical effectiveness of these interventions. | |
| dc.identifier.uri | https://hdl.handle.net/10889/30959 | |
| dc.language.iso | el | |
| dc.rights | Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 Greece | en |
| dc.rights.uri | http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/gr/ | |
| dc.subject | Πολλαπλή σκλήρυνση | |
| dc.subject | Βάδιση | |
| dc.subject | Ισορροπία | |
| dc.subject | Κόπωση | |
| dc.subject.alternative | Multiple sclerosis | |
| dc.subject.alternative | Gait | |
| dc.subject.alternative | Balance | |
| dc.subject.alternative | Fatigue | |
| dc.title | Μη επεμβατικές μέθοδοι εγκεφαλικού ερεθισμού για την [sic] διαχείριση των κινητικών δυσλειτουργιών και της κόπωσης σε άτομα με πολλαπλή σκλήρυνση : συστηματική ανασκόπηση | |
| dc.title.alternative | Non-invasive methods of brain stimulation for the management of motor dysfunction and fatigue in individuals with multiple sclerosis : a systematic review |