Άυλη πολιτιστική κληρονομιά και ψηφιακά μέσα : αξιοποίηση της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς με ψηφιακά μέσα και διάχυσή της σε εκπαιδευτικά περιβάλλοντα
Loading...
Date
2026-01-12
Authors
Καρανταλής, Νικόλαος
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Abstract
Τα τελευταία χρόνια, η συζήτηση για την Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά έχει αποκτήσει νέο περιεχόμενο, από τη στιγμή που σύγχρονα ψηφιακά μέσα και υπηρεσίες χρησιμοποιούνται για τη διαχείρισή της. Μέσα σε ένα πλαίσιο, όπου στα σταθερά πολιτισμικά χαρακτηριστικά στοιχεία της Άυλης Κληρονομιάς έρχονται να επενεργήσουν ψηφιακά μέσα εν εξελίξει, δημιουργούνται διάφορα ερωτήματα για το αποτέλεσμα αυτής της συνύπαρξης. Ποια ψηφιακά μέσα χρησιμοποιούνται σήμερα στη διαχείριση της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς; Πως αξιολογείται η χρήση ψηφιακής τεχνολογίας σε αυτόν τον χώρο της παράδοσης; Μπορούν τα ψηφιακά μέσα να βοηθήσουν στην εκπαίδευση των μαθητών στην αξιοποίηση του πολιτιστικού κεφαλαίου της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς; Αυτό σημαίνει ότι η προσπάθεια όσων εμπλέκονται στη διαχείριση της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, από φορείς και οργανισμούς έως φυσικά πρόσωπα, πρέπει να επικεντρωθεί σε μια πιο συστηματική μελέτη της σχέσης αυτής, συμπεριλαμβανομένης και της εκπαιδευτικής αξιοποίησής της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, πράγμα που φαίνεται πως δε συμβαίνει στο βαθμό που θα έπρεπε. Η βιβλιογραφία πάνω στη σχέση της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς και των ψηφιακών μέσων είναι περιορισμένη συγκριτικά με το εύρος των εννοιών, ενώ η συστηματική μελέτη της αξιοποίησης της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς με ψηφιακά μέσα σε εκπαιδευτικά περιβάλλοντα είναι σχεδόν ανύπαρκτη.
Με βάση τις παραπάνω σκέψεις η παρούσα διατριβή επιχειρεί να συμβάλλει στην ερευνητική προσπάθεια γύρω από το θέμα θέτοντας δύο βασικά ερωτήματα:
α) Ποια η σχέση ανάμεσα στην Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά και τα ψηφιακά μέσα;
β) Ποια η θέση της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς στην τυπική εκπαίδευση σήμερα και πως μπορεί να επιτευχθεί η διάχυσή της σε τυπικά εκπαιδευτικά περιβάλλοντα της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης με τη συνδρομή των ψηφιακών μέσων;
Αρχικά, γίνεται μια εκτενής ανασκόπηση της σχετικής με το θέμα βιβλιογραφίας, όπου διαπιστώθηκε ότι είναι ελάχιστες αυτές που περιλαμβάνουν και τις τρεις βασικές έννοιες, «άυλη πολιτιστική κληρονομιά», «ψηφιακά μέσα» και «εκπαίδευση», σε σχέση με το εύρος που έχουν οι έννοιες. Στη συνέχεια, παρουσιάζονται αναλυτικά και με παραδείγματα τα ψηφιακά μέσα που χρησιμοποιούνται ξεχωριστά σε κάθε έναν από τους πέντε τομείς της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Ειδική αναφορά γίνεται στη διάχυση της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς στην εκπαίδευση με τη βοήθεια των ψηφιακών μέσων, αλλά και της Τεχνητής Νοημοσύνης. Με βάση το θεωρητικό πλαίσιο που προηγήθηκε, παρουσιάζουμε κάποιες βασικές αρχές σχεδίασης εκπαιδευτικών σεναρίων που αξιοποιούν τα ψηφιακά μέσα στη διάχυση της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς στην εκπαίδευση. Στη συνέχεια η διατριβή παρουσιάζει τέσσερις μελέτες περίπτωσης, στις οποίες εφαρμόζουμε τις αρχές αυτές σε συγκεκριμένα εκπαιδευτικά περιβάλλοντα της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, προκειμένου να διαπιστώσουμε την αποτελεσματικότητα τους.
Η διατριβή καινοτομεί, γιατί στο θεωρητικό μέρος παρουσίασε συγκεντρωμένα τα βασικότερα ψηφιακά μέσα που εμπλέκονται σε κάθε τομέα της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς και διερεύνησε πτυχές από την αξιοποίηση τους σε εκπαιδευτικά περιβάλλοντα. Επίσης, καινοτομεί, γιατί στο ερευνητικό μέρος εφάρμοσε τις αρχές σχεδίασης εκπαιδευτικών σεναρίων πάνω στην Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά και τα ψηφιακά μέσα σε μελέτες περιπτώσεων στην τυπική εκπαίδευση. Έτσι, εξήχθησαν χρήσιμα συμπεράσματα, που μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για μια πιο σύγχρονη, συστηματική, αποτελεσματική αξιοποίηση της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς στην τυπική εκπαίδευση. Οι μελέτες που αναφέρονται στη διατριβή δημοσιευθήκαν σε διεθνή περιοδικά και παρουσιάσθηκαν σε σχετικά με το θέμα συνέδρια.
Description
Keywords
Άυλη πολιτιστική κληρονομιά, Ψηφιακά μέσα, Τεχνητή νοημοσύνη, Εκπαίδευση