Μελέτη της επίδρασης μακροοικονομικών μεταβλητών στην κυκλοφορία εμπορευμάτων των λιμανιών της Ελλάδας, της Ιταλίας και της Ισπανίας : μια οικονομετρική διερεύνηση
Loading...
Date
Authors
Οχτάρα, Αλεξάνδρα
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Abstract
Η παρούσα εργασία έχει ως στόχο να εξετάσει δυο βασικά ερωτήματα, έχοντας ως γεωγραφικό σημείο αναφοράς, τη λεκάνη της Μεσογείου. Το πρώτο ερώτημα μελετά αν και κατά πόσο, τα συνολικά στοιχεία της κίνησης εμπορευματοκιβωτίων των χωρών της Ελλάδας, της Ιταλίας και της Ισπανίας επηρεάζονται από το γενικότερο μακροοικονομικό περιβάλλον που επικρατεί στην λεκάνη της Μεσογείου. Για την απάντηση του ερωτήματος αυτού χρησιμοποιούνται ορισμένοι βασικοί μακροοικονομικοί παράγοντες (αξία
εμπορευματοκιβωτίων χώρας, ανεργία χώρας, εγχώριο και ευρωπαϊκό ΑΕΠ, φόροι χώρας, εγχώριος πληθωρισμός, μακροχρόνιο και βραχυχρόνιο ονομαστικό επιτόκιο χώρας, τιμή πετρελαίου, συναλλαγματική ισοτιμία ευρώ/δολαρίου, παγκόσμιο συνολικό εμπόριο και συνολικό εμπόριο χώρας, παγκόσμιος συνολικός στόλος και συνολικός στόλος χώρας, παγκόσμια πίστη), ενώ η εξεταζόμενη περίοδος είναι από το 1980 μέχρι και το 2020. Το δεύτερο βασικό ερώτημα εξετάζει αν και κατά πόσο η κίνηση των Ευρωπαϊκών λιμένων της
Μεσογείου και ειδικότερα, της Ελλάδας (Πειραιάς, Θεσσαλονίκη, Βόλος) της Ιταλίας (Γιοία Ταύρος, Γένοβα, Λα Σπέζια) και της Ισπανίας (Αλχεθίρα, Βαρκελώνη, Βαλένθια) επηρεάζεται από συγκεκριμένους μακροοικονομικούς παράγοντες (εγχώριο ΑΕΠ, συνολικό εμπόριο χώρας, συνολικός στόλος χώρας, σιδηροδρομικό δίκτυο χώρας). Η εξεταζόμενη περίοδος του δεύτερου ερωτήματος διαφέρει ανά περίπτωση, καθώς τα δεδομένα δεν ήταν
διαθέσιμα για όλα τα λιμάνια την ίδια χρονική περίοδο. Ειδικότερα, για τους λιμένες του Πειραιά, της Θεσσαλονίκης και του Βόλου η εξεταζόμενη περίοδος είναι από το 1998 μέχρι και το 2013, για τον λιμένα της Βαρκελώνης είναι από το 1995 μέχρι και το 2019, ενώ για όλους τους υπόλοιπους (Αλχεθίρα, Βαλένθια, Γένοβα, Γιοία Ταύρος, Λα Σπέζια) από το 2005 μέχρι και το 2018. Τα δεδομένα των παραπάνω μεταβλητών αντλήθηκαν από πιστοποιημένες βάσεις δεδομένων (UNCTAD, AMECO, OECD, ΕΛΣΤΑΤ, EUROSTAT, Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, επίσημες ιστοσελίδες λιμένων). Για την εκτίμηση των υποδειγμάτων ακολουθείται η ανάλογη οικονομετρική μεθοδολογία κάνοντας χρήση του προγράμματος E-views. Ενδεικτικά, πραγματοποιείται η εξέταση για τη στασιμότητα των μεταβλητών (επαυξημένος έλεγχος Dickey και Fuller) και ελέγχεται η ύπαρξη λευκού θορύβου (έλεγχος αυτοσυσχέτισης καταλοίπων Q). Η μεθοδολογία συνεχίζει με ένα «φιλτράρισμα» για την εξαγωγή της κυκλικής συνιστώσας (φίλτρο Hodrick Prescott), ενώ ακολουθεί ο προσδιορισμός της τελικής μορφής των δυο -γενικών- μοντέλων και η πραγματοποίηση των παλινδρομήσεων. Σειρά έχει η ανάλυση των αποτελεσμάτων των παλινδρομήσεων, η αξιολόγηση του βέλτιστου αριθμού υστερήσεων του μοντέλου (Lag length criteria) και οι μακροπρόθεσμες σχέσεις αιτιότητας των μεταβλητών (Granger test). Συνοπτικά, στο πρώτο κεφάλαιο μελετάται η θαλάσσια εμπορική κίνηση στη Μεσόγειο, δηλαδή οι ροές αποστολής της, η εμπορική συνδεσιμότητά της και οι διάφορες κατηγορίες των λιμένων. Στο δεύτερο κεφάλαιο αναλύεται η αποδοτικότητά των λιμένων, δηλαδή η κυκλοφορία εμπορευμάτων εντός και εκτός Μεσογείου, καθώς και η συνδεσιμότητα των λιμένων με την ενδοχώρα. Ακολουθεί το τρίτο κεφάλαιο και οι διακυμάνσεις (συγχρονισμός και μεταβλητότητα) που προκύπτουν μεταξύ οικονομικού και ναυτιλιακού κύκλου. Στο επόμενο κεφάλαιο, γίνεται η εξέταση της κίνησης του παγκόσμιου εμπορίου στη λεκάνη της Μεσογείου, δηλαδή αναλύεται το παγκόσμιο δίκτυο θαλάσσιων μεταφορών. Το πέμπτο κεφάλαιο έχει ως στόχο την ανάλυση των χαρακτηριστικών των λιμένων, με τη μεγαλύτερη
εμπορική ροή, για τις χώρες που θα εξεταστούν. Σκοπός του έκτου κεφαλαίου είναι η επιλογή και η μελέτη των μακροοικονομικών παραγόντων προς διερεύνηση. Στο έβδομο κεφάλαιο, γίνεται η ανάλυση των σχέσεων και της μεθοδολογίας που ακολουθείται για την εξέταση των επιλεγόμενων μεταβλητών. Επόμενο είναι το όγδοο κεφάλαιο όπου πραγματοποιούνται οι παλινδρομήσεις που έχουν ως εξαρτημένη μεταβλητή τα συνολικά στοιχεία της κίνησης
εμπορευματοκιβωτίων των χωρών της Ελλάδας, της Ιταλίας και της Ισπανίας και ερευνάται αν μεταβάλλεται η αξία τους, από βασικούς μακροοικονομικούς παράγοντες. Στο ένατο κεφάλαιο ακολουθείται ίδιο μοτίβο ανάλυσης, απλώς ως εξαρτημένες μεταβλητές χρησιμοποιούνται τα λιμάνια -της εκάστοτε χώρας- και ερευνάται αν επηρεάζεται η κίνησή τους, από ποικίλους μακροοικονομικούς παράγοντες Τέλος, πραγματοποιείται συγκριτική διερεύνηση των λιμένων του Λας Πάλμας και του Μπιλμπάο, με σκοπό την εξαγωγή συμπερασμάτων για λιμένες που ανήκουν εκτός της λεκάνης της Μεσογείου. Από την εξέταση των παραπάνω ερωτημάτων παρατηρήθηκε πως οι βασικότεροι από τους
εξεταζόμενους μακροοικονομικούς παράγοντες που επηρέασαν την αξία των
εμπορευματοκιβωτίων των χωρών της Ελλάδας, της Ιταλίας και της Ισπανίας ήταν το ΑΕΠ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το ποσοστό ανεργίας -της εκάστοτε χώρας. Όσον αφορά την κίνηση των εξεταζόμενων λιμένων, αυτή καθ’ αυτή, οι βασικότεροι μακροοικονομικοί παράγοντες που έπαιξαν ρόλο είναι το ΑΕΠ κάθε χώρας, το συνολικό εμπόριο κάθε χώρας και το σιδηροδρομικό δίκτυο κάθε χώρας. Το βασικότερο συμπέρασμα που εξάχθηκε από την παρούσα μελέτη είναι ότι η γεωγραφική θέση των εξεταζόμενων χωρών και κατ’ επέκταση των λιμένων τους, αποτελεί παράγοντα-κλειδί σε ό,τι έχει να κάνει με την κίνηση και την μεταφορά εμπορευματοκιβωτίων. Ένα ακόμη σημείο που αξίζει να αναφερθεί είναι πως το ΑΕΠ επηρεάζει -κυρίως- τα μεγαλύτερα λιμάνια κάθε χώρας (Πειραιάς, Γένοβα, Αλχεθίρα). Το γεγονός αυτό αναδεικνύει την σημαντικότητα των λιμένων ως φορείς εξυπηρέτησης εμπορευματοκιβωτίων και επιβεβαιώνει πως κοινός παρονομαστής στην ανάπτυξή τους είναι αυτή η σχέση μεταξύ των δυο αυτών μεγεθών.
Description
Keywords
Μεσόγειος Θάλασσα, Λιμένες Μεσογείου, Ναυτιλιακή μεταφορά, Οικονομικός κύκλος, Παγκόσμια μεταφορά εμπορευματοκιβωτίων