Τοπολογικές αναπαραστάσεις συμβάντων ασφαλείας για εξηγήσιμη ανίχνευση ανωμαλιών σε εταιρικά πληροφοριακά συστήματα
Loading...
Date
2027-07-11
Authors
Πανταζόπουλος, Αντώνιος
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Abstract
Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη χρήση τοπολογικών αναπαραστάσεων για την ανάλυση συμβάντων ασφαλείας και την εξηγήσιμη ανίχνευση ανωμαλιών σε εταιρικά πληροφοριακά συστήματα. Τα σύγχρονα εταιρικά περιβάλλοντα χαρακτηρίζονται από αυξημένη πολυπλοκότητα, κα-τανεμημένες υποδομές, υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους, τελικούς σταθμούς, εφαρμογές και πολλα-πλές ροές δεδομένων. Η συνεχής αλληλεπίδραση μεταξύ αυτών των στοιχείων δημιουργεί ένα εκτεταμένο και δυναμικό πεδίο λειτουργίας, στο οποίο τα περιστατικά ασφάλειας δεν εμφανίζονται πάντο-τε ως μεμονωμένα γεγονότα, αλλά συχνά ως ακολουθίες συνδεδεμένων ενεργειών που εξελίσσονται στον χρόνο. Για τον λόγο αυτό, η απλή καταγραφή συμβάντων δεν επαρκεί από μόνη της, καθώς α-παιτούνται μέθοδοι που μπορούν να αναδείξουν βαθύτερες σχέσεις, δομές και μοτίβα συμπεριφοράς.
Στο πλαίσιο της εργασίας αναλύεται η σημασία των αρχείων καταγραφής, των μηχανισμών επι-τήρησης τελικών σταθμών και των συστημάτων συσχέτισης συμβάντων, όπως τα SIEM, XDR, EDR και MDM, τα οποία παρέχουν κρίσιμα δεδομένα για την παρακολούθηση της λειτουργίας και της α-σφάλειας ενός οργανισμού. Τα δεδομένα αυτά προέρχονται από διαφορετικές πηγές, όπως λειτουργικά συστήματα, εφαρμογές, δικτυακές συσκευές, μηχανισμούς ελέγχου πρόσβασης και εργαλεία προ-στασίας από κακόβουλο λογισμικό. Η ενοποίησή τους επιτρέπει την καλύτερη κατανόηση της συνολικής συμπεριφοράς του πληροφοριακού συστήματος και συμβάλλει στον εντοπισμό αποκλίσεων από τη φυσιολογική λειτουργία.
Κεντρικό αντικείμενο της εργασίας αποτελεί η Τοπολογική Ανάλυση Δεδομένων, η οποία προ-σφέρει ένα μαθηματικό και υπολογιστικό πλαίσιο για τη μελέτη πολύπλοκων δεδομένων. Μέσω εν-νοιών όπως οι τοπολογικές υπογραφές, η επίμονη ομολογία και τα διαγράμματα επιμονής, καθίσταται δυνατή η αναπαράσταση των σχέσεων μεταξύ συμβάντων και η ανίχνευση δομικών μεταβολών που μπορεί να συνδέονται με ύποπτη ή κακόβουλη δραστηριότητα. Η προσέγγιση αυτή είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε περιβάλλοντα κυβερνοασφάλειας, όπου οι επιθέσεις συχνά περιλαμβάνουν στάδια όπως αρχική πρόσβαση, κλιμάκωση προνομίων, πλευρική κίνηση, συλλογή και εξαγωγή δεδομένων.
Παράλληλα, η εργασία συνδέει τις τοπολογικές μεθόδους με την εξηγήσιμη τεχνητή νοημοσύνη, δίνοντας έμφαση όχι μόνο στην ανίχνευση μιας ανωμαλίας, αλλά και στην ερμηνεία των λόγων για τους οποίους μια συμπεριφορά θεωρείται ύποπτη. Η δυνατότητα αυτή είναι σημαντική για τους ανα-λυτές ασφαλείας, καθώς τους επιτρέπει να κατανοούν καλύτερα τη φύση ενός περιστατικού, να αξιο-λογούν τη σοβαρότητά του και να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις απόκρισης.
Description
Keywords
Τοπολογική ανάλυση δεδομένων, Κυβερνοασφάλεια, Ανίχνευση ανωμαλιών, Εξηγήσιμη τεχνητή νοημοσύνη, Εταιρικά πληροφοριακά συστήματα, Συμβάντα ασφαλείας, Γράφοι προέλευσης, Επίμονη ομολογία, Απλοϊκά συμπλέγματα, Μηχανική μάθηση