Γνώσεις και στάσεις νηπιαγωγών σχετικά με διαταραχές λόγου και ομιλίας και πρόθεση παραπομπής
| datacite.contributor.RelatedPerson | Γεωργοπούλου, Σταυρούλα | |
| datacite.contributor.RelatedPerson | Πλώτας, Παναγιώτης | |
| datacite.contributor.Supervisor | Παπατζάλας, Χρήστος | |
| dc.contributor.author | Κολέση, Ελισαμπέτα | |
| dc.contributor.author | Κώτσου, Λούλα | |
| dc.contributor.other | Koleshi, Elisabeta | |
| dc.contributor.other | Kotsou, Loula | |
| dc.date.accessioned | 2026-06-04T10:18:03Z | |
| dc.date.available | 2026-06-04T10:18:03Z | |
| dc.date.issued | 2026-05-28 | |
| dc.degree | graduateThesis | |
| dc.description.abstract | Η παρούσα πτυχιακή εργασία διερευνά τις γνώσεις, τις στάσεις και τις αντιλήψεις νηπιαγωγών σχετικά με τις διαταραχές λόγου και ομιλίας στην προσχολική ηλικία, καθώς και την πρόθεσή τους να παραπέμψουν παιδιά για λογοθεραπευτική αξιολόγηση. Η προσχολική ηλικία αποτελεί κρίσιμη περίοδο για τη γλωσσική ανάπτυξη, καθώς σε αυτή θεμελιώνονται δεξιότητες που συνδέονται με την επικοινωνία, την κοινωνική συμμετοχή, τον αναδυόμενο γραμματισμό και τη μετέπειτα σχολική πορεία. Η έρευνα ακολούθησε ποσοτικό σχεδιασμό και το δείγμα αποτέλεσαν 105 νηπιαγωγοί από δημόσιες και ιδιωτικές δομές προσχολικής αγωγής σε διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας. Για τη συλλογή των δεδομένων χρησιμοποιήθηκε δομημένο ερωτηματολόγιο με δημογραφικά στοιχεία, ερωτήσεις γνώσεων και στάσεων, καθώς και σύντομα σενάρια τύπου vignette. Τα αποτελέσματα έδειξαν γενικά θετικές στάσεις απέναντι στη λογοθεραπευτική υποστήριξη και στη συνεργασία με λογοθεραπευτή/τρια. Ωστόσο, οι γνώσεις για βασικές γλωσσικές δεξιότητες, όπως η φωνολογική ενημερότητα και η ταχεία κατονομασία, παρέμειναν μέτριες. Συμπερασματικά, αναδεικνύεται η ανάγκη στοχευμένης επιμόρφωσης, σαφών διαδικασιών παραπομπής και ενίσχυσης της διεπιστημονικής συνεργασίας. | |
| dc.description.sponsorship | Καμία χρηματοδότηση/χορηγός. | |
| dc.description.translatedabstract | The present undergraduate thesis investigates preschool teachers’ knowledge, attitudes, and perceptions regarding speech and language disorders in preschool-aged children, as well as their intention to refer children for speech and language assessment. Preschool age constitutes a critical period for language development, as it is during this stage that skills related to communication, social participation, emergent literacy, and later academic achievement are established. A quantitative research design was employed, and the sample consisted of 105 preschool teachers working in public and private early childhood education settings across different regions of Greece. Data were collected through a structured questionnaire that included demographic information, knowledge and attitude questions, and brief vignette-based scenarios. The findings indicated generally positive attitudes toward speech and language therapy support and collaboration with speech and language therapists. However, participants demonstrated only moderate knowledge regarding key language-related skills, such as phonological awareness and rapid automatized naming. Overall, the findings highlight the need for targeted professional development, clear referral procedures, and strengthened interdisciplinary collaboration. | |
| dc.identifier.uri | https://hdl.handle.net/10889/31865 | |
| dc.language.iso | el | |
| dc.rights | Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 Greece | en |
| dc.rights.uri | http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/gr/ | |
| dc.subject | Διαταραχές λόγου | |
| dc.subject | Διαταραχές ομιλίας | |
| dc.subject | Νηπιαγωγοί | |
| dc.subject | Τραυλισμός | |
| dc.subject | Λογοθεραπεία | |
| dc.subject | Πρόθεση παραπομπής | |
| dc.subject | Προσχολική ηλικία | |
| dc.subject.alternative | Language disorders | |
| dc.subject.alternative | Speech disorders | |
| dc.subject.alternative | Preschool teachers | |
| dc.subject.alternative | Stuttering | |
| dc.subject.alternative | Speech and language therapy | |
| dc.subject.alternative | Referral intention | |
| dc.subject.alternative | Preschool age | |
| dc.title | Γνώσεις και στάσεις νηπιαγωγών σχετικά με διαταραχές λόγου και ομιλίας και πρόθεση παραπομπής | |
| dc.title.alternative | Knowledge and attitudes of preschool teachers regarding speech and language disorders and their intention to refer |
Files
Original bundle
1 - 1 of 1
Loading...
- Name:
- ΠΤΥΧΙΑΚΗ.pdf
- Size:
- 1.54 MB
- Format:
- Adobe Portable Document Format
- Description:
- Η προσχολική ηλικία αποτελεί μια περίοδο κατά τη διάρκεια της οποίας λαμβάνει χώρα η ανάπτυξη της επικοινωνίας, της γλώσσας και της ομιλίας του κάθε παιδιού καθώς σε αυτά τα χρόνια θεμελιώνονται οι δεξιότητες που υποστηρίζουν τη σχολική μάθηση, την κοινωνική συμμετοχή και τη συναισθηματική ευημερία του παιδιού. Για την ηλικία αυτή αλλά και σε κάθε περίοδο της ζωής ενός ατόμου, η γλώσσα ένα μέσο έκφρασης και επιπλέον όμως είναι ένας βασικός μηχανισμός οργάνωσης της σκέψης, απόδοσης νοημάτων και κοινωνικοποίησης. Αυτό σημαίνει ότι όταν εμφανίζονται δυσκολίες λόγου ή ομιλίας, οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται σε επικοινωνιακό επίπεδο αποκλειστικά, αλλά για ένα παιδί μπορούν να επεκταθούν στη δυνατότητά του συμμετοχής σε διάφορα παιχνίδια, στη συνεργασία με συνομηλίκους τους αλλά και μεγαλυτέρους, στην κατανόηση οδηγιών και στην πρόσβαση σε δραστηριότητες που προάγουν τον αναδυόμενο γραμματισμό. Όσον αφορά μάλιστα το εκπαιδευτικό περιβάλλον όπου η γλωσσική αλληλεπίδραση αποτελεί τον βασικό πυρήνα της διδασκαλίας, η έγκαιρη παρατήρηση πιθανών δυσκολιών και η κατάλληλη υποστήριξη αποτελούν ουσιώδη παράγοντα για την ένταξη και την ισότιμη συμμετοχή των παιδιών. Πολλές μελέτες έχουν λάβει χώρα σε διεθνές επίπεδο σχετικά με τη γλωσσική ανάπτυξη, οι οποίες έχουν δείξει πως οι δυσκολίες γλωσσικής ανάπτυξης μπορεί να είναι συχνότερες από όσο συνήθως εκτιμάται, ιδίως όταν υιοθετούνται σαφή κριτήρια αναγνώρισης και ομοιογενής ορολογία. Για το λόγο αυτό, έχει καταβληθεί προσπάθεια εναρμόνισης ορισμών και κριτηρίων για τις δυσκολίες γλωσσικής ανάπτυξης, καθώς και η υιοθέτηση κοινών όρων, αποτελεί σημαντική εξέλιξη για την ερευνητική κοινότητα και την εκπαιδευτική πράξη, επειδή μειώνει την ασάφεια και ενισχύει τη συγκρισιμότητα των μελετών και των ευρημάτων (Bishop et al., 2016· Bishop et al., 2017). Παράλληλα, τεκμηριώνεται ότι το προφίλ των παιδιών με γλωσσικές δυσκολίες μπορεί να ποικίλλει ανάλογα με γνωστικούς και αναπτυξιακούς παράγοντες, γεγονός που καθιστά αναγκαία την προσεκτική παρατήρηση και τη λειτουργική εκτίμηση στο σχολικό πλαίσιο, ειδικά κατά την είσοδο στο σχολείο (Norbury et al., 2016). Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ευαισθητοποίηση των εκπαιδευτικών της προσχολικής αγωγής αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, αφού οι νηπιαγωγοί βρίσκονται σε προνομιακή θέση να παρατηρούν τη γλωσσική συμπεριφορά σε αυθεντικές συνθήκες αλληλεπίδρασης, σε καθημερινές δραστηριότητες και σε διαφορετικές επικοινωνιακές απαιτήσεις. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύνδεση των πρώιμων γλωσσικών δεξιοτήτων με μεταγενέστερες δεξιότητες γραμματισμού, και στην περίπτωση αυτή η φωνολογική επίγνωση και η γνώση γραμμάτων αναγνωρίζονται ως κρίσιμες δεξιότητες που σχετίζονται με τη μελλοντική ανάγνωση, ενώ η ερευνητική και εκπαιδευτική συζήτηση αναδεικνύει την ανάγκη έγκαιρης ανίχνευσης δυσκολιών και σχεδιασμού κατάλληλων παρεμβάσεων (Ζαχάκου, 2017· Μαυρογιαννάκη, 2017). Επιπλέον, δεξιότητες όπως οι αφηγηματικές ικανότητες, που αντανακλούν την οργάνωση λόγου σε συνεκτικά επεισόδια, αποτελούν σημαντικό δείκτη γλωσσικής ανάπτυξης στην προσχολική και πρώιμη σχολική ηλικία και σχετίζονται με τη σχολική μάθηση (Kanellou et al., 2016). Η διεθνής βιβλιογραφία ενισχύει αυτή τη σύνδεση, υπογραμμίζοντας ότι τα παιδιά με ανάγκες λόγου, γλώσσας και επικοινωνίας συχνά αντιμετωπίζουν εμπόδια στη μαθησιακή πρόοδο όταν δεν εντοπίζονται και δεν υποστηρίζονται συστηματικά (Dockrell et al., 2014). Συμπληρωματικά όσον αφορά την Ελλάδα, η ανάπτυξη επιμέρους γνωστικών μηχανισμών που στηρίζουν τη γλωσσική επεξεργασία, όπως η φωνολογική βραχύχρονη μνήμη, έχει συζητηθεί ως παράγοντας που συνδέεται με την ανάπτυξη της γλώσσας σε μικρές ηλικίες (Καρούσου, 2015). Αν και ορισμένοι δείκτες μπορεί να θεωρούνται πιο εξειδικευμένοι, η ουσία για την εκπαιδευτική πράξη είναι ότι οι δυσκολίες στη γλωσσική ανάπτυξη δεν είναι περιθωριακές, ούτε αφορούν μόνο την άρθρωση, αλλά μπορούν να επηρεάσουν τη σχολική ετοιμότητα και τη συμμετοχή. Παράλληλα με τις δυσκολίες λόγου και γλώσσας, ο τραυλισμός αποτελεί διαταραχή της ροής της ομιλίας με σαφείς επιπτώσεις στην επικοινωνία και στην ψυχοκοινωνική προσαρμογή. Οι εμπειρίες παιδιών και εφήβων που τραυλίζουν στο σχολείο, όπως καταγράφονται σε αναδρομικές και ποιοτικές προσεγγίσεις, καταδεικνύουν ότι το σχολείο μπορεί να λειτουργήσει ενίοτε ως πλαίσιο υποστήριξης και ενίοτε ως πεδίο επιβάρυνσης, και σε ποια κατηγορία θα είναι εξαρτάται άρρηκτα με τις αντιδράσεις του περιβάλλοντος και τις στάσεις ενηλίκων και συνομηλίκων (Daniels et al., 2012). Αυτό δείχνει πως οι στάσεις των εκπαιδευτικών έχουν ιδιαίτερη σημασία, επειδή επηρεάζουν τη συμπερίληψη, την παροχή ευκαιριών συμμετοχής και τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζονται καταστάσεις επικοινωνιακής δυσκολίας μέσα στην τάξη. Στο σημείο αυτό κρίνεται αναγκαίο να αναφερθεί πως βάσει μελετών οι κοινωνικές αντιδράσεις απέναντι στον τραυλισμό δεν είναι ουδέτερες και ότι οι αντιλήψεις του κοινού διαφέρουν ανάλογα με το πολιτισμικό πλαίσιο, επιβεβαιώνοντας την ανάγκη συστηματικής διερεύνησης στάσεων σε διαφορετικούς πληθυσμούς (Arafa et al., 2021· Przepiorka et al., 2013). Για τον σκοπό αυτό, έχουν αναπτυχθεί και χρησιμοποιηθεί εργαλεία μέτρησης στάσεων, όπως το POSHA S, το οποίο επιτρέπει συγκρίσεις και συστηματική αποτύπωση αντιλήψεων και αντιδράσεων απέναντι στον τραυλισμό (St. Louis, 2011· St. Louis, 2012· St. Louis et al., 2014). Ζητήματα σχολικής προσαρμογής, κοινωνικής αποδοχής και εκφοβισμού βάσει της βιβλιογραφίας σχετίζονται επίσης με τη στάση απέναντι στον τραυλισμό, καθώς αποδείχθηκε πως οι εμπειρίες εκφοβισμού μπορεί να έχουν μακροπρόθεσμες συνέπειες στην αυτοεκτίμηση, στην κοινωνική ανησυχία και στην ικανοποίηση από τη ζωή σε άτομα που τραυλίζουν (Blood & Blood, 2016), ενώ άλλες μελέτες δίνουν έμφαση στον τρόπο με τον οποίο το σχολικό περιβάλλον και οι αντιλήψεις των συνομηλίκων διαμορφώνουν την εμπειρία του παιδιού που τραυλίζει (Evans et al., 2008). Η σύνδεση επικοινωνιακών δυσκολιών και σχολικού εκφοβισμού έχει απασχολήσει και την ελληνόγλωσση βιβλιογραφία στο πλαίσιο ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών, υπογραμμίζοντας την ανάγκη πρόληψης και παρέμβασης (Γεραρής, 2016). Ειδικά στην περίπτωση του τραυλισμού, η κατανόηση του φαινομένου από τους ενήλικες του σχολείου επηρεάζει τόσο τον τρόπο αλληλεπίδρασης όσο και το αν το παιδί θα νιώσει ασφάλεια να συμμετέχει προφορικά ενώ επιπλέον, η συννοσηρότητα με άγχος σε παιδιά που τραυλίζουν έχει τεκμηριωθεί, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο σημαντική την κατάλληλη εκπαιδευτική στάση και η έγκαιρη παραπομπή όταν απαιτείται (Iverach et al., 2016). Βάσει των προαναφερθέντων, η έγκαιρη αναγνώριση ενδείξεων δυσκολιών λόγου και ομιλίας και η πρόθεση παραπομπής για αξιολόγηση από λογοθεραπευτή/τρια αποτελούν κεντρικές παραμέτρους της σχολικής υποστήριξης. Ωστόσο, η παραπομπή δεν είναι μόνο ζήτημα «γνώσης», αλλά συνδέεται με στάσεις, πεποιθήσεις, εμπειρία, καθώς και με τις συνθήκες συνεργασίας σχολείου και ειδικών καθώς συστημικοί φραγμοί στη συνεργασία εκπαιδευτικών και θεραπευτών έχουν αναδειχθεί διεθνώς, υποδεικνύοντας ότι η συνεργατική πρακτική απαιτεί σαφή ρόλους, κοινή γλώσσα επικοινωνίας και οργανωτική υποστήριξη (McCartney, 1999). Από την άλλη, η σύγχρονη συζήτηση για τη διεπιστημονική συνεργασία δίνει έμφαση στη συνεκτική, συντονισμένη πρακτική εντός του σχολείου, ώστε η υποστήριξη να γίνεται λειτουργικά στο πλαίσιο της τάξης και της καθημερινής σχολικής ζωής (Archibald, 2017· McKean et al., 2017). Το σχολικό περιβάλλον επομένως, μπορεί να ενισχύσει ή να αποδυναμώσει την πρόθεση παραπομπής και την πραγματική δυνατότητα συνεργασίας. Η παρούσα πτυχιακή εργασία λοιπόν εστιάζει στις γνώσεις και στάσεις νηπιαγωγών σχετικά με τις διαταραχές λόγου και ομιλίας στην προσχολική ηλικία, καθώς και στις στάσεις απέναντι στον τραυλισμό και στην πρόθεση παραπομπής για αξιολόγηση από λογοθεραπευτή ή λογοθεραπεύτρια. Με την αξιοποίηση οργανωμένων ενοτήτων που αποτυπώνουν αντιλήψεις για τη λογοθεραπεία στο σχολικό πλαίσιο, γνώσεις για ενδείξεις δυσκολιών, στάσεις για τον τραυλισμό και προθέσεις παραπομπής, επιδιώκεται να αποτυπωθεί μια ολοκληρωμένη εικόνα των παραγόντων που διευκολύνουν ή δυσκολεύουν την έγκαιρη υποστήριξη.
License bundle
1 - 1 of 1
No Thumbnail Available
- Name:
- license.txt
- Size:
- 5.02 KB
- Format:
- Item-specific license agreed upon to submission
- Description: