Η ανώτατη εκπαίδευση ως δημόσιο αγαθό και η πρόκληση της ιδιωτικοποίησης στην Ελλάδα
Loading...
Date
2025-07-16
Authors
Τολίκα, Αικατερίνη-Μαρίνα
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Abstract
Η παρούσα μεταπτυχιακή εργασία διερευνά τη θεσμική, πολιτική και ιδεολογική συγκρότηση της ανώτατης εκπαίδευσης ως δημόσιου αγαθού στην Ελλάδα, υπό το πρίσμα των σύγχρονων τάσεων ιδιωτικοποίησης που αναδύονται στο πλαίσιο της παγκοσμιοποιημένης νεοφιλελεύθερης αναδιάρθρωσης. Εστιάζοντας στο Άρθρο 16 του Συντάγματος, το οποίο κατοχυρώνει τον δημόσιο χαρακτήρα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, η μελέτη αξιοποιεί θεωρητικά εργαλεία από την πολιτική οικονομία της εκπαίδευσης, τη θεωρία των δημόσιων αγαθών και την έννοια της δημόσιας ευθύνης, για να αναλύσει το βαθμό στον οποίο το ελληνικό πανεπιστήμιο αντιστέκεται ή προσαρμόζεται στις αγορακεντρικές μεταρρυθμίσεις.
Μέσω ποσοτικής έρευνας με ερωτηματολόγιο σε ακαδημαϊκό προσωπικό, διοικητικά στελέχη μεσαίου επιπέδου και φοιτητές, εξετάζονται οι στάσεις απέναντι στη χρηματοδότηση, την εποπτεία, την πρόσβαση και την εμπορευματοποίηση της γνώσης. Τα ευρήματα αναδεικνύουν τη σταθερή κοινωνική υποστήριξη προς το δημόσιο πανεπιστήμιο, παράλληλα με ανησυχίες για την απορρύθμιση, τη θεσμική πίεση από υπερεθνικούς οργανισμούς και τη σταδιακή μετατόπιση των πανεπιστημίων προς την ανταποκρισιμότητα στην αγορά. Η εργασία επισημαίνει τις παρακαμπτήριες μορφές αγοραιοποίησης, όπως τα ιδιωτικά κολέγια με διεθνείς συνεργασίες, τα δίδακτρα στα μεταπτυχιακά και τη χρηματοδότηση βάσει απόδοσης.
Η ελληνική περίπτωση τοποθετείται σε συγκριτικό πλαίσιο (Φινλανδία, Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο, ΗΠΑ), αναδεικνύοντας τις μεταβαλλόμενες έννοιες του «δημόσιου» και της «ευθύνης» σε ένα πολυεπίπεδο θεσμικό περιβάλλον. Συμπεραίνεται ότι η υπεράσπιση της ανώτατης εκπαίδευσης ως δημόσιου αγαθού δεν αποτελεί μόνο νομική ή θεσμική πρόκληση, αλλά βαθιά πολιτική και κοινωνική υπόθεση, κρίσιμη για το μέλλον της γνώσης και της δημοκρατίας.
Description
Keywords
Ανώτατη εκπαίδευση, Δημόσιο αγαθό, Ιδιωτικοποίηση, Δημόσια ευθύνη, Άρθρο 16, Πολιτική οικονομία, Τριτοβάθμια εκπαίδευση, Νεοφιλελευθερισμός