Η ανώτατη εκπαίδευση ως δημόσιο αγαθό και η πρόκληση της ιδιωτικοποίησης στην Ελλάδα
| datacite.contributor.RelatedPerson | Κλάδης, Διονύσιος | |
| datacite.contributor.RelatedPerson | Δουργκούνας, Γεώργιος | |
| datacite.contributor.Supervisor | Σταμέλος, Γεώργιος | |
| dc.contributor.author | Τολίκα, Αικατερίνη-Μαρίνα | |
| dc.contributor.other | Tolika, Aikaterini-Marina | |
| dc.date.accessioned | 2025-07-30T05:15:13Z | |
| dc.date.available | 2025-07-30T05:15:13Z | |
| dc.date.issued | 2025-07-16 | |
| dc.degree | masterThesis | |
| dc.description.abstract | Η παρούσα μεταπτυχιακή εργασία διερευνά τη θεσμική, πολιτική και ιδεολογική συγκρότηση της ανώτατης εκπαίδευσης ως δημόσιου αγαθού στην Ελλάδα, υπό το πρίσμα των σύγχρονων τάσεων ιδιωτικοποίησης που αναδύονται στο πλαίσιο της παγκοσμιοποιημένης νεοφιλελεύθερης αναδιάρθρωσης. Εστιάζοντας στο Άρθρο 16 του Συντάγματος, το οποίο κατοχυρώνει τον δημόσιο χαρακτήρα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, η μελέτη αξιοποιεί θεωρητικά εργαλεία από την πολιτική οικονομία της εκπαίδευσης, τη θεωρία των δημόσιων αγαθών και την έννοια της δημόσιας ευθύνης, για να αναλύσει το βαθμό στον οποίο το ελληνικό πανεπιστήμιο αντιστέκεται ή προσαρμόζεται στις αγορακεντρικές μεταρρυθμίσεις. Μέσω ποσοτικής έρευνας με ερωτηματολόγιο σε ακαδημαϊκό προσωπικό, διοικητικά στελέχη μεσαίου επιπέδου και φοιτητές, εξετάζονται οι στάσεις απέναντι στη χρηματοδότηση, την εποπτεία, την πρόσβαση και την εμπορευματοποίηση της γνώσης. Τα ευρήματα αναδεικνύουν τη σταθερή κοινωνική υποστήριξη προς το δημόσιο πανεπιστήμιο, παράλληλα με ανησυχίες για την απορρύθμιση, τη θεσμική πίεση από υπερεθνικούς οργανισμούς και τη σταδιακή μετατόπιση των πανεπιστημίων προς την ανταποκρισιμότητα στην αγορά. Η εργασία επισημαίνει τις παρακαμπτήριες μορφές αγοραιοποίησης, όπως τα ιδιωτικά κολέγια με διεθνείς συνεργασίες, τα δίδακτρα στα μεταπτυχιακά και τη χρηματοδότηση βάσει απόδοσης. Η ελληνική περίπτωση τοποθετείται σε συγκριτικό πλαίσιο (Φινλανδία, Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο, ΗΠΑ), αναδεικνύοντας τις μεταβαλλόμενες έννοιες του «δημόσιου» και της «ευθύνης» σε ένα πολυεπίπεδο θεσμικό περιβάλλον. Συμπεραίνεται ότι η υπεράσπιση της ανώτατης εκπαίδευσης ως δημόσιου αγαθού δεν αποτελεί μόνο νομική ή θεσμική πρόκληση, αλλά βαθιά πολιτική και κοινωνική υπόθεση, κρίσιμη για το μέλλον της γνώσης και της δημοκρατίας. | |
| dc.description.translatedabstract | This postgraduate thesis explores the institutional, political, and ideological construction of higher education as a public good in Greece, in light of contemporary privatization trends emerging within the context of globalized neoliberal restructuring. Focusing on Article 16 of the Greek Constitution, which enshrines the public character of tertiary education, the study employs theoretical tools from the political economy of education, the theory of public goods, and the concept of public responsibility to analyze the extent to which the Greek university resists or adapts to market-driven reforms. Using quantitative research based on a questionnaire addressed to academic staff, mid-level administrative personnel, and students, the study examines attitudes toward funding, governance, access, and the commodification of knowledge. The findings highlight the strong social support for public universities, alongside concerns regarding deregulation, institutional pressure from supranational organizations, and the gradual shift of universities toward market responsiveness. The research underscores alternative pathways of marketization, such as private colleges with international affiliations, tuition-based postgraduate programs, and performance-based funding. The Greek case is situated within a comparative framework (Finland, Germany, the United Kingdom, and the United States), revealing the evolving meanings of "public" and "responsibility" in a multi-level institutional landscape. It concludes that defending higher education as a public good is not merely a legal or institutional challenge but a deeply political and social imperative—critical for the future of knowledge and democracy. | |
| dc.identifier.uri | https://hdl.handle.net/10889/30215 | |
| dc.language.iso | el | |
| dc.rights | Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 Greece | en |
| dc.rights.uri | http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/gr/ | |
| dc.subject | Ανώτατη εκπαίδευση | |
| dc.subject | Δημόσιο αγαθό | |
| dc.subject | Ιδιωτικοποίηση | |
| dc.subject | Δημόσια ευθύνη | |
| dc.subject | Άρθρο 16 | |
| dc.subject | Πολιτική οικονομία | |
| dc.subject | Τριτοβάθμια εκπαίδευση | |
| dc.subject | Νεοφιλελευθερισμός | |
| dc.subject.alternative | Higher education | |
| dc.subject.alternative | Public good | |
| dc.subject.alternative | Privatization | |
| dc.subject.alternative | Public responsibility | |
| dc.subject.alternative | Article 16 | |
| dc.subject.alternative | Political economy | |
| dc.subject.alternative | Tertiary education | |
| dc.subject.alternative | Neoliberalism | |
| dc.title | Η ανώτατη εκπαίδευση ως δημόσιο αγαθό και η πρόκληση της ιδιωτικοποίησης στην Ελλάδα | |
| dc.title.alternative | Higher education as a public good and the challenge of privatization in Greece |