Το δικαίωμα στην αναπαραγωγή : νομικές και βιοηθικές προσεγγίσεις
Loading...
Date
2024-06-13
Authors
Χριστοπούλου, Φωτεινή
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Abstract
Η παρούσα διπλωματική μελέτη με θέμα «το δικαίωμα στην αναπαραγωγή: νομικές και βιοηθικές προσεγγίσεις» εκπονείται στα πλαίσια της ολοκλήρωσης των ακαδημαϊκών υποχρεώσεων του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών, Δημόσια Υγεία, της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών.
Υπόβαθρο: Η εργασία αυτή πραγματεύεται το ζήτημα του δικαιώματος στην αναπαραγωγή, ήτοι την τεκνοποιία υπό την αρνητική και θετική του όψη, είτε με φυσική είτε με τεχνητή διαδικασία δια μέσου της ιατρικά υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, υπό τη σκοπιά της νομικής και της βιοηθικής επιστήμης. Συγκεκριμένα, το υπό εξέταση δικαίωμα στην αναπαραγωγή έχει δύο όψεις, την αρνητική και την θετική. Υπό την αρνητική του όψη (status negativus), πριν τη σύλληψη, συνεπάγεται το δικαίωμα στην αντισύλληψη και το δικαίωμα στην εκούσια στείρωση και μετά τη σύλληψη, το δικαίωμα στη τεχνητή διακοπή της κύησης και το δικαίωμα στη μη γέννηση. Υπό τη θετική του όψη (status positivus) περιλαμβάνει την επιλογή της τεκνοποιίας ή της μη τεκνοποιίας, την επιλογή του αριθμού των παιδιών, την επιλογή του χρόνου της τεκνοποιίας και την επιλογή του «είδους» των παιδιών εμπεριέχοντας η τελευταία το δικαίωμα στην ευγονική, το δικαίωμα στην επιλογή του φύλου του παιδιού και το δικαίωμα στην αναπαραγωγική κλωνοποίηση. Η αναπαραγωγή δύναται επίσης να επιτευχθεί και με τεχνητή διαδικασία, πέραν της φυσικής, ένεκα φαινομένων υπογονιμότητας και στειρότητας που ολοένα και αυξάνονται στο κοινωνικό σύνολο, μέσω της ιατρικά υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.
Σκοπός: Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να διερευνήσει το δικαίωμα στην αναπαραγωγή, φυσική ή τεχνητή, υπό τη σκοπιά των νομοθετικών και νομολογιακών εξελίξεων σε συνάρτηση με τη βιοηθική προσέγγιση του ζητήματος, ήτοι τα βιοηθικά διλήμματα που εγείρει αφενός η σύγχρονη διευρυμένη άσκηση του δικαιώματος στην αναπαραγωγή με την εφαρμογή των μεθόδων της Ιατρικά Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής (π.χ. ζητήματα όπως η δημιουργία μη παραδοσιακών οικογενειακών μοντέλων και η διεύρυνση του κύκλου των ατόμων που δικαιούνται να αποκτήσουν την γονεϊκή ιδιότητα), αφετέρου η ιδιωτική αυτονομία και οι περιορισμούς της καθώς και η διαφύλαξη του δημοσίου συμφέροντος (π.χ. ζητήματα όπως η άμβλωση, η μητρότητα και η σχιζοφρένεια κ.λπ.).
Μεθοδολογία: Ως ερευνητικό εργαλείο για τις ανάγκες της παρούσας μελέτης χρησιμοποιήθηκε ένα ενιαίο αυτοσυμπληρούμενο ερωτηματολόγιο αυτοαναφοράς με ερωτήσεις κλειστού τύπου, που επιμελήθηκε η ερευνήτρια, το οποίο αποτελείται από δύο μέρη. Το πρώτο μέρος του ερωτηματολογίου απευθύνεται σε δικηγόρους των νομών της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας και αφορά σε δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά τους. Το δεύτερο μέρος του ερωτηματολογίου απευθύνεται σε δικηγόρους των νομών της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, τους απεστάλη μέσω των Δικηγορικών Συλλόγων των νομών της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας (πλην τριών Δικηγορικών Συλλόγων λόγω μη απάντησης εκ μέρους τους στο σχετικό αίτημα για παροχή άδειας για συμμετοχή των μελών στην έρευνα ή έλλειψης εκ μέρους τους οποιαδήποτε ενέργειας που να δηλώνει ότι δεν είχαν οποιαδήποτε σχετική αντίρρηση) και αφορά στην αποτύπωση των απόψεών τους πάνω σε σημαντικά ζητήματα που αφορούν στο δικαίωμα στην αναπαραγωγή από νομική και βιοηθική σκοπιά (απόκτηση τέκνων σε μεγάλη ηλικία, δικαίωμα άμβλωσης, ετερόλογη γονιμοποίηση, προεπιλογή φύλου τέκνου, μεταθανάτια γονιμοποίηση, αναπαραγωγική κλωνοποίηση, παρένθετη μητρότητα, δικαίωμα αναπαραγωγής σε ομόφυλα ζευγάρια, δικαίωμα αναπαραγωγής σε σχιζοφρενείς γυναίκες). Η στατιστική ανάλυση των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με το πρόγραμμα SPSS.
Συμπεράσματα: Η εξέταση των σημαντικών νομικών και βιοηθικών ζητημάτων που εξετάζονται στη παρούσα εργασία σχετικά με το δικαίωμα αναπαραγωγής (φυσικής ή τεχνητής), τόσο από βιβλιογραφική σκοπιά όσο και επί τη βάσει των απαντήσεων των ερωτηθέντων του ερωτηματολογίου, οδήγησε στο συμπέρασμα ότι οι εξελίξεις της ιατρικής, της βιολογίας, της γενετικής και της τεχνολογίας έχουν άμεσες συνέπειες τόσο σε κοινωνικό, όσο και σε νομικό και ηθικό πλαίσιο. Ενώ σε αρκετά ζητήματα παρατηρείται πλέον ότι η κοινωνία τα αντιμετωπίζει στο πλαίσιο των σύγχρονων συνθηκών (απόκτηση τέκνων σε μεγάλη ηλικία, δικαίωμα στην άμβλωση, ετερόλογη γονιμοποίηση, μεταθανάτια γονιμοποίηση, παρένθετη μητρότητα), ωστόσο ορισμένα ζητήματα παρατηρήθηκε ότι εξετάζονται με απροθυμία ή ακόμα άρνηση της κοινωνίας να τα αντιμετωπίσει στο πλαίσιο του εκ-συγχρονισμού (επιλογή φύλου τέκνου, αναπαραγωγική κλωνοποίηση, δικαίωμα αναπαραγωγής σε ομοφυλόφιλα ζευγάρια, απόκτηση τέκνου από σχιζοφρενή γυναίκα). Από την ερευνητική διαδικασία και τις δυσχέρειες που αντιμετωπίστηκαν αναφορικά με την αδυναμία συγκέντρωσης υψηλού αριθμού δείγματος για την εξαγωγή αποτελεσμάτων προέκυψε η ανάγκη περαιτέρω έρευνας και η καταπολέμηση των στερεότυπων και των προκαταλήψεων παλαιότερων χρόνων.
Description
Keywords
Δικαίωμα αναπαραγωγής, Τεκνοποιία, Βιοηθική, Ιατρικά υποβοηθούμενη αναπαραγωγή